سهركردێن شیعا د سهركهفتی نهبوون د حوكمرانیێدا
پشتی پتر ژ دهه سالێن حوكمرانیێ، سهركردێن سیاسیێن پێكهاتێ شیعا خویاكر كو ئهو نه ل ئاستێ رێڤهبرنا عراقێ نه. د هاته جاڤهرێكرن كو ئهڤ پێكهاتێ ههدارا ههشتێ سالێن بن دهستیێ كێشای و خهباتهكا پر قوَربانی كری بوَ ژ ناڤبرنا دكتاتوریهتێ دێ بنه نموونه و سهركێشێن ئاڤاكرنا عێراقهكا دیموكراسی و ئارام، لێ دهما بوینه دهستههلاتدار شكهستنخوار ل سهر ئاستێن: پهیوهندیێن دهرڤه، پێكڤهژیانا ههرسێ پێكهاتان، ئێكرێزییا ناڤخوَییا وان و ئاستێ ژیانێ و پێشكێشكرنا خزمهتگوزاریان. ل سهر ئاستێ پهیوهندییان ئهو هێشتا یێن ل بن كارێگهرییا ئیرانێ ڤه و نهشیان سهرهدهریێ ل گهل جڤاكا نێڤدهولهتی بكهن وهك دهولهتهكا سهربخوَ، و ژ بهر هندێ پهیوهندیێن وان یان لاوازن یان ههر نیینن ل گهل پرانییا وهلاتێن سوننه مهزههب. سهركردێن شیعا عێراق كره گوَڕهپانا ئێكلاكرنا ههڤڕكییا د ناڤبهرا ئێرانێ و ئهمریكا دا و لهز ل ڤهكێشانا هێزێن ههڤپهیمانا ژ عێراقێ دكر دا گوَڕهپان بوَ ئیرانێ ڤالا ببیت. ب ڤهكێشانا ئهمریكا، سنوورێن عێراقێ هاتنه ڤهكرن بوَ مایتێكرنێ و پهیداكرنا ئارێشا. عێراق هاته مژوولكرن ب وان كێشاڤه و بابهتێ گرێدانا پهیوهندیا هاته پشتگوه هاڤێتن. ل سهر ئاستێ ناڤخوَییا عێراقێ، دهستههلاتدارێن شیعا سهرهدهری ل گهل پێكهاتێ سوننا كر وهك دوژمن و ل گهل كوردا وهك ههڤڕك و ئهڤه ئهگهرێ سهرهكییێ توَندییا ململانا سیاسی و تێكچوونا بارێ ئاسایشا ناڤخوی بوو. شیعا هزر دكر ههموو سوونه پشتهڤانێن رژێما دكتاتور بوون و پێگههێ خوه یێ دهستههلاتێ ب كار ئینا بوَ تولڤهكرنێ و ئهڤ چهنده بوَ ئهگهرێ شهرهكێ تائیفی یێ سهخت د ناڤبهرا هه دوو لا دا و سوننه نهچاركرن پهنایێ بوَ خوهنیشاندانا و مانگرتنێ ببهن و ببنه دهرگهههك بوَ هاتنا تیروَرێ تاكو پرانییا دهڤهرێن سوونه نشین هاتینه داگیركرن ژ لایێ دهولهتا تیروَرستییا داعش ڤه. سهبارهت شیعا و كوردا: د درێژییا دیروكێ دا پهیوهندیێن كوردا و شیعا د باشترین ئاست دا بوون و هاتبوونه ئاڤاكرن ل سهر ههلویستێ لێڤهگهرێن شیعا یێن جامێرانه بهرامبهر بزاڤا رزگاریخوازا مللهتێ كورد، ههر وهسا كوردستان ببوو پهناگهههك بوَ لایهنێن ئوَپوَزسیوَنا عێراقی ب گشتی و یێن شیعا ب تایبهتی. ڤێ خهباتا هاوبهش وهسا نیشان دا كو ههردوو لا دێ شێن دهستههلاتداریهكا هاوبهش ل عێراقێ ب رێڤهبهن. لێ هندهكا ژ دهستههلاتدارێن سیاسیێن شیعا كار كر بوَ لاوازكرنا پێگههێ ههرێما كوردستانێ و دڤیا دهستههلاتهكا ناڤهندییا ب هێز ل بهغدا ب دامهزرینن. وان باوهری ب فێدرالیهتێ نینه و پرانییا مادیێن دهستوری ئهوێن پهیوهندی ب كوردستانێ ڤه ههین پشتگوه هاڤێتن. ناكوكیێن ههره مهزن ل سهر مادێ 140 و زڤراندنا دهڤهرێن كوردی یێن ژ دهرڤهی ههرێمێ پهیدا بوون تاكو گههشتییه رادێ لڤاندنا هندهك هێزا بهر ب وان دهڤهران ڤه. ههر وهسا وان ئارێشه بوَ كوردستانێ چێكر ب برینا بوَدجا ههرێمێ و مووچێن فهرمانبهران. ئهڤ ئارێشه بوونه ئهگهرێ ئالوَزییا و ژێك دووركهفتنا ههرێمێ و بهغدا. ئانكو دهستههلاتا شیعا یا سهركهفتی نهبوو د پهیوهندیێن خوهدا ل گهل ههرێما كوردستانێ. دهستههلاتدارێن شیعه نه بتنێ د ههڤدژ و ناكوَكن ل گهل پێكهاتان بهلكو دوبهرهكیهكا بهرچاڤ یا ههی د ناڤبهرا هێزێن وان یێن سیاسی دا. بتنێ ههڤپهیمانا وان یا نیشتیمانی ل پهرلهمانی بوَ مهرهما وهرگرتنا دهستههلاتێ بوو دهما لیستا دهولهتا قانونێ بوویه لیستا دووێ پشتی لیستا ئهلعراقییه. د ڤان روودانێن مانگرتنا پهرلهمانتاران دا دهرزهكا مهزن كهفته رێزێن وی ههڤپهیمانیێ. دهما رهوتێ سهدری دیتی پارتا دهعوه یا بزاڤێ دكهت ببیته مفادارا مانگرتنێ، خوه ڤهكێشا. ژ لایهكێ دیڤه، ب دههان هێزێن چهكدار ب ناڤێ حهشد ئهلشهعبی ژ دهرڤهی سیستهمێ لهشكریێ عێراقێ یێن هاتینه دامهزراندن. د بیت هندهك ژ سهركردێن وان هێزا جیبَهجیكهرێن ئهجندایێن دهرهكی بن و دێ بنه مهزنترین ئاریشه بوَ دهستههلاتا عێراقێ پشتی شهرێ ل گهل تیروَرستێن داعش ب دووماهی تێت. ب هزرا من ئهگهر هات و عێراق بوَ سێ وهلاتێن سهربخوَ، پێكهاتێ شیعا نهشێت رێڤهبرنا دهڤهرێن ناڤهند و باشووری بكهت كو پرانی ژ پێكهاتێ وانه. بهلگه ژی بوَ رێڤهبرنا وان یا شكهستنخواری ، ب تایبهت ل دهڤهرێن شیعا، ئهو خوهنیشاندانێن مهلیونی نه ئهوێن ئهڤه بوَ ماوێ ههشت ههیڤانه د بهردهوام ل ههر نهه پارێزگههێن شیعه نشین. سهرهرایی وان بوَدجێن مهزن ئهوێن ل بن دهستێ دهستههلاتدارێن شیعا، خهلكێ وان دهڤهران د نالیت ژ ههژاریێ و نهبوونا خزمهتگوزارییان. وان باوهری ب كاربدهست و سهركردێن خوه نهمایه و وان تومهتبار دكهن ب گهندهلیێ ژ بهر هندێ دورێشمێ خوهنیشاندهران یێ سهرهكی ب زمانی عهرهبی ئهڤهیه:( شلع قلع كلهم حرامیه).
حهمید سالح عهبو
23/4/2016
