سهرهاتیا شهكر ئاغایێ گراڤی د ژێدهرهكی دا
برایێ هێژا ئهحمهد گراڤی ل رۆژا سێشهمبی 14/6/2016 ل هژمار 1897 ژ رۆژناما ئهڤرۆ، گهنگهشهیهك ل سهر سترانا فۆلكلۆریا كوردی یا شهكر ئاغایێ گراڤی بهڵاڤ كربوو و هندهك زانیاریێت باش ل دۆر سهرهاتیا شهكر ئاغای بهلاڤ كربوون و هندهك مێژوو بۆ وێ روودانێ دانا بوون، وهسا دیاره ههڤالێ هێژا ئهحمهد گراڤی، ڤهگێڕانا سهرهاتیا شهكر ئاغایێ گراڤی ل جهم زانایێ كورد یێ ناڤدار مهلا مهحموودێ بایهزیدی نهدیتیه و نهخواندیه، لهوما ههر وهك هاریكاری بۆ كهكێ ئهحمهد گراڤی و بۆ دهولهمهندكرنا بابهتێ وی دێ بێژم: زانایێ مهزن مهلا مهحموودێ بایهزیدی (1799 – 1867) سهرهاتیا شهكر ئاغایێ گراڤی ب نڤیسین یا د پرتووكا (چل حیكایهت) دا نڤیسی، كو ل سهر دهمێ خوه وی ئهو حیكایهت یان سهرهاتی یێت بۆ (ئهلكسهندر ژابا)ی نڤیسین، كو ل وی سهردهمی قونسولێ رۆسیا قهیسهری بوو ل باژاڕێ ئهرزهڕۆمێ و وی قونسولی حهز ژ كۆمكرنا زانیاریان دكر ل دۆر مللهتێ كورد و وی خوه گههانده زانایێ مهزنێ كورد مهلا مهحموودێ بایهزیدی بۆ وهرگرتنا وان ههمی زانیاریان، مهلا مهحموود ژی گهلهك زانیاری یێت بهركهفتی دانێ و وی ژی برنه پرتووكخانێت رۆسیا و ل وێرێ هاتنه پاراستن.
مه ئهو چل حیكایهت ساخكرنهڤه و گهلهك پهیڤێت گران مه رۆنكرن و ب رێنڤیسا كوردی یا نوو ل سالا 2004ێ د ناڤ دو بهرگێت پرتووكهكێ دا ل ههولێرێ گههاندنه چاپێ.
ئهو سهرهاتیا شهكر ئاغایێ گراڤێ، سهرهاتیا نهمره (21)ه، د وێ پرتووكێ دا و بهرپهڕێ 47 ههتا 51 ڤهدگریت. لێ مخابن چونكی ئهو پرتووك ل ههولێرێ چاپ ببوو، ب زهحمهته ل پرتووكخانێت دهۆكێ بدهست بكهڤیت، ب تنێ دێ وێنێ بهرگێ وێ پرتووكێ بهلاڤ كهم.
دێ بێژم بلا كاك ئهحمهد گراڤی ڤهگهڕیته وێ پرتووكێ و زانیاریێت ههردو سهرهاتیان دگهل ئێك ههڤبهر بكهت، بێگومانه دێ بابهتێ وی دهولهمهندتر بیت، نهمازه گهر بزانین، مهلا مهحموود زانایهكێ مهزن بوو و خهلكێ وێ دهڤهرێ بوو و وی ئهو سهرهاتی یێت بۆ زانایهكێ دی نڤیسین كو ئهو ژی (ژابا) یه.
