سهروهریا ههرێما كوردستانێ د مهترسیێ دایه
رهمهزان نسردین كێڤلى
دهمێ بهحس ل سهروهریێ دهێتهكرن مهرهم ژێ دهستههلاتا رهها یا حوكمهتێ یه ل سهر خهلكێ وێ و ههموو ئهوان هێز و گرۆپێن دكهڤنه بن دهستههلاتا وێ د بازنێ جوگرافیا دهولهتێ یان حوكمهتێ دا، ههروهسا دهستههلاتێن حوكمهتێ نه ل سهر خهلكێ وێ ل دهرڤهیى وهلاتى و ههموو بهرژهوهندیێن قانوونی یێن حوكمهتێ د ژینگهها دهرڤه دا ل گهل پاراستنا پێگههێ ههرێمێ ژ ههموو گهف و مهترسیهكێ و نههێلانا مایتێكرن و ههژموونا دهركی ل سهر كاروبارێن ناڤخوهیی یێن وى وهلاتى یان ههرێمێ. دبیت پرسیار بهێتهكرن ههرێمهكا وهكو (كوردستانێ) سهروهریا خوه ههیه یان نه؟ ئهرێ ئهڤ سهروهریه ل سهر چ بنهما دهێته ئاڤاكرن؟ سهروهریا ههرێما كوردستانێ پشكهكه ژ سهروهریا عیراقێ وهكو دهولهتهكا فیدرال ل گهل هندێ ژى ههرێما كوردستانێ ژ لایێ دستوورى ڤه پێگههـ و سهنگا خوه د ناڤهندێن سیاسى و نیڤدهولهتى دا ههیه و پشكهكا ئهڤێ سهنگێ ب هێزا دستوورى و ل گۆر قانوونێن نیڤدهولهتى دهێته ههبوونێ، چونكو د ههموو یهكهیێن نیڤدهولهتى دا ههرێما كوردستانێ وهكو یهكهیهكا قانوونى و دستوورى رۆل و ئهركێن خوه ئهدا دكهت و بهرپرسایهتیا نیڤدهولهتى ژى دكهڤیته سهر ههرێمێ، دیسا ههر رهفتار و كریارهكا ههرێم ئهنجامبدهت دكهڤیته بن باندۆر قانوون و رێسایێن ناڤخوهیا عیراقێ و نیڤدهولهتى دا، لهورا ههرێما كوردستانێ تایبهتمهندیا خوه ههیه ژلایێ بابهتێ سهروهریێ ڤه. د دستوورێ عیراقێ دا (حوكمهتا فیدرال) بهرپرسیاره ژ پتریا بابهتێن سهروهریێ وهكو (ئهسمان و ههرێمێن ئاڤى و سنۆرێن دهولهتێ) بهلێ ئهڤه وێ چهندێ ناگههینیت كو ههرێم یا بێ سهروهرى یه، بهلكو بهرپرسایهتیا ههرێمێ سهروهریا وێ ژى دیار دكهت. ههرێم نهیا نهچاره خوه بچهمینیت بۆ وهلاتهكێ بیانى بۆ ئهنجامدانا رێككهفتنێ یان ئهنجامدانا كارهكێ پێچهوانهى بهرژهوهندیێن ههرێما كوردستانێن بهلێ گهلهك مهترسیێن دى ل سهر ههرێمێ ههنه ژ وان: مایتێكرنا وهلاتێن ههرێمى د كاروبارێن ناڤخوهیی یێن ههرێمێ دا ب تایبهت د پرسێن گرنگ و ستراتیژى دا. ههبوونا گرۆپێن جودا جودا د هندهك پشكێن ههرێما كوردستانێ دا چ ئهو گرۆپ سیاسى بن یان لهشكرى بن مهترسیێ ل سهر ههرێمێ دروست دكهن. رێككهفتنێن ههرێمایهتى نهخاسمه ئهگهر عیراق پشكداربیت یان ب نهێنى رازى بیت ل سهر وان رێككهفتنان كاریگهرى ل سهر سهروهریا ههرێمێ دكهت. گهف و مهترسیێن حزبێن سیاسى بۆ بكارئینانا چهكى و بهلاڤكرنا سیاسهتا توندوتیژیێ و هزر د دابهشبوونا ههرێمێ دا بهێتهكرن. گهندهلى و پرسێن گرێدایى دادپهروهریا كومهلایهتى كاریگهریا خوه ل سهر بنهمایێن هێزا ههرێمێ دكهن. خالا ههره گرنگ ئهوه رۆلێ حوكمهتێ ل قووناغێن بۆرى چ بوویه ب تایبهت رۆلێ (سهرۆك وهزیران) بۆ راگرتنا پرسێن گرێدایى سهروهریا ههرێما كوردستانێ، یا خوهیا یه كو رۆلهكێ بهرچاڤ و كاریگهر ههبوویه و چ جاران نههێلایه كوردستان بكهڤیته بن ههژموون و بریارێن وهلاتێن ههرێمى ڤه، بهلكو ل ناڤخوهیا كوردستانێ ژى ههموو ههول داینه ل گۆر قانوونێ ئاشتهوایا سیاسى دروست بكهت، لهورا بۆ قووناغا داهاتى ژى نابیت چ هێز ل سهر هێزا حوكمهتێ زاڵ بن چ ئهو هێز سیاسى بن یان لهشكرى، بهلكو دڤێت دهولهتهكا قانوونی بهێـته ئاڤاكرن و رۆلێ حزبێن سیاسى ژى د بازنێ قانوون و رێسایێن ههرێمێ دا دیار بیت و نابیت چ لایهن گهفێن راستهوخوه ل ئهزموونا ههرێما كوردستانێ بكهن و ههول بهێنه دان خواندنا پرۆلێن رۆلههلاتا ناڤهراست بهێتهكرن بۆ هندێ سیاسهتێن ههرێمێ د گونجایى بن بۆ ههر قووناغهكێ تاكو ئهو كوردستانا ب هێز یا مه دڤێت بهێته دیتن.
