سۆشیال مەدیا و بازرگانیكرن ب ساخلەمییا زاڕۆكێن مە
محەمەد فارس ئوسمان
ئەڤرۆكە ئەم د سەردەمەكێ دا دژین كو سۆشیال میدیا بوویە پشكەكا مەزن ژ ژیانا مە، بەلێ مخابن هندەك كەسێن ب ناڤێ «بلۆگەر»، «كەسێن دیار» یان تەنانەت «رۆژنامەڤان»، ئەڤێ پلاتفۆرمێ بۆ بەرژەوەندیێن خوە یێن تایبەت بكاردئینن، بێی كو چ حسابەكێ بۆ ساخلەمیا جڤاكی و ب تایبەت زارۆكان بكەن.
دیاردەیا رێكلامێن بێ سەروبەر
ئەو تشتێ ئەڤرۆ دهێتە دیتن كارەساتە! كەسەك دهێت و پەسنا جۆرەكێ «ڤەخوارنا وزێ» (Energy Drink) دكەت و وەك باشترین و موفیدترین جۆر ددەتە نیاسین، تەنێ ژبەر كو پارە بۆ هاتیە دان. سەیر ل وێرێ یە، سوبەهی هەمان كەس پەسنا ماركەكا دی دكەت و دبێژیت ئەڤە یا ژ هەمییان چێترە!
ـ راستی ئەوە: ئەڤ كەسە نە د خەما ساخلەمیێ دانە، بەلكو ل دویڤ وێ چەندێ دگەڕێن كا كێ زێدەتر پارەی ددەتێ.
ـ پرسیارەك بۆ تە ئەی ئەو كەسێ رێكلامێ دكەی: دووهی تە رێكلاما فلان كۆمپانیێ دكر و دگۆت ئەڤە یا باشترینە، ئەڤرۆ تو یا فلان كۆمپانیا دی دكەی! پا چەوا باوەر ژ تە بكەین؟ تو بتنێ ل دویڤ بەرژەوەندیا خوە و وان پارێن دچێتە د بەریكا تە دا دگەڕی. تشتێ خراب وەكی یێ باش نیشانی خەلكی ددەی، تنێ دا بەریكا تە تژی بیت، بلا نەخۆشی بۆ خەلكێ و زارۆكان ژی پەیدا ببیت! ل ڤێرە دیارە تو مرۆڤەكێ درەوینی و هەر رۆژ دگەل كۆمپانیەكێ یی، نە د خەما ساخلەمیێ و نە د خەما ویژدانێ دا یی.
بێسەروبەرییا فرۆشتنێ و بنپێكرنا یاسایێ
ل دویڤ وێ دووڤچوونا مەیدانی یا من ل ناڤ بازاری و ماركێتان كری، تشتەكێ گەلەك مەترسیدار من دیتی: سەرباری وێ چەندێ كو ل سەر هەر قۆتییەكێ ب رەنگەكێ ئاشكەرا هاتیە نڤیسین: «بۆ كەسێن ژ بن 18 سالیێ ناگونجیت»، بەلێ مخابن ل ماركێتێن مە چاڤدێری نینە. زارۆكەكێ بچووك دشێت ب ساناهی بچیت و بكڕیت، كەس ژێ ناپرستیت و كەس رێگریێ لێ ناكەت. ئەڤە پشتگوهـ ئێخستنەكا مەزنا یاسایێ و ساخلەمییا گشتی یە.
مەترسی ل سەر زارۆكان
ئەڤ رێكلامە ب شێوازەكێ سەرنجراكێش دهێنە كرن كو زارۆك و گەنجێن مە چاڤ لێ دكەن، بێی كو بزانن ئەڤ ڤەخوارنە:
* رێژەكا ئێكجار زۆرا شەكرێ و كافاینێ تێدانە.
* دبنە ئەگەرێ تێكچوونا لێدانا دل و تێكچوونا خەوێ.
* كارتێكرنەكا نەرێنی یا راستەوخۆ ل سەر گەشەیا زارۆكی دكەن.
پەیاما من بۆ لایەنێن پەیوەندیدار
ئەز ل ڤێرە دەنگێ خوە دگەهینمە هەمی جهێن شۆلەژێ، ژ وەزارەتا ساخلەمیێ تا دگەهیتە چاڤدێریا بازرگانی:
* سنوورەكێ بۆ ڤان رێكلامان دابنێن: نابیت رێك بهێتە دان هەر كەسەك بۆ بەرژەوەندیا خوە تشتێن ب زیان ل ناڤ خەلكی بەلاڤ بكەت.
* چاڤدێریا سۆشیال میدیایێ بكەن: پێدڤی ب یاسایێن توند هەیە بۆ وان كەسێن بێی چ پشكنین و زانستەكێ رێكلامێ بۆ خوارن و ڤەخوارنێن زیانبەخش دكەن.
* هشیاركرنا دایبابان: ئەركێ مە هەمییانە زارۆكێن خوە ژ ڤان جۆرە ریكلامێن خاپینۆك بپارێزین.
دوماهیك پەیڤا من:
پارە مرۆڤی تێر دكەت، بەلێ چ جاران ویژدانێ مرۆڤی ئارام ناكەت ئەگەر ببیتە ئەگەرێ تێكدانا ساخلەمیا زارۆكەكێ بێ گونەهـ. بەسە بازرگانیكرن ب ساخلەمیا مە!
