سیاسه‌ت، بازرگانی و هێز

سیاسه‌ت، بازرگانی و هێز

89

سیاسه‌ت هونه‌رێَ گه‌نگه‌شێَ و دیالوگێ یه‌، ده‌ستهه‌لاتێ یه‌، هونه‌رێََ سه‌ردا برنێَ و ژێَ برنێَ یه‌ و زانستێ رێَڤه‌برنا جڤاكایه‌.
دبێَژن سیاسه‌تێَ بوَ سیاسه‌تمه‌دارا بهێَلن گوتنه‌كه‌ دجهێَ خودایه‌ ده‌مێَ سیاسه‌تمه‌دار تنێَ ب سیاسه‌تێَ ڤه‌ گرێَدای بن، نه‌ك بازرگان و سه‌رله‌شكه‌ر و كارێَن دی یێن نه‌ ره‌وا و ده‌ستتێوه‌ردانێ بكه‌ن دوور ژ هه‌موو یاسا. سیاسه‌دمه‌دار ئه‌ون یێن هه‌موو شیان و هزر و بیرێن خوه‌ ب دلسوزی بوَ وه‌لات و ملله‌تێ خوه‌ ته‌رخان دكه‌ن. شه‌ڤ و رۆژ ماندیبببن بپلان و نه‌خشه‌یێَن باش دگه‌رن بَو ئاڤه‌دان كرنا وه‌لاتێن خوه‌ پێَش خستنا وی ژهه‌موو لایه‌كێَ زانستی، ئابووری، پیشه‌سازی، زێَده‌كرنا سامانێَن چاندنێَ و گیانه‌وه‌ری، به‌رهه‌م ئینانا پێدڤیێن جڤاكا خوه‌ ژ كارخانا و پرۆژێن ئاڤێ و خزمه‌ت گوزاریێن هه‌مه‌ ره‌نگ و جڤاكه‌ك ساخله‌م ژ هه‌موو نه‌خوه‌شیا و باشترین سسیسته‌م و رێكێن په‌روه‌ردێ و وه‌رگرتنا زانستێن سسه‌رده‌می. هه‌روه‌سا دابین كرنا ژیانه‌ك خوه‌ش و پر سه‌رفه‌راز و تێربوون ل گوَر نه‌خشه‌ و پلانێن رێكخستی ژبوَ سه‌ركه‌فتنێن مه‌زن ل گوَر به‌رنامه‌ و پروَگرامێن دارشتی؛ وه‌ك پلانێن پێنج یان 4 سالی و ب دادوه‌ری بره‌نگه‌ك جوَگرافی بوَ هه‌موو ده‌ڤه‌ران. له‌وا هه‌ر لایه‌ك به‌رنامێ خوه‌ به‌لاڤ دكه‌تن و سوَزا دده‌ته‌ مللتی كو ئارمانجێن وان بوَ بجه بینین و ژیانه‌ك باشتر دابین كه‌ن بوَ جه‌ماوه‌ری و كیش و لایه‌نێ پتریا باوه‌ری یا ملله‌تی وه‌رگریت، له‌وا دبینین كو ململانێ یه‌كا گه‌رم وه‌ك به‌زاندنێ په‌یدا دبیت دهه‌لبژارتنا دا. دابچنه‌ ناڤ لاپه‌رێَن مێَژوویا ملله‌تێَ خوه‌ دا و بباشی په‌سنا وان بهیهَته‌ كرن.
ل ڤی سه‌رده‌می تایبه‌ت ل جیهانا ئیسلامی و ل وه‌لاتێَن رۆژهه‌لاتی ب گشتی سیاسه‌ت مه‌دار بووینه‌ به‌روَڤاژی یا ڤی سیسته‌می هه‌ر چنده‌ یا ته‌ڤای نینه‌ لێَ 95% و زێده‌تر بووینه‌ به‌روَڤاژیێن ڤێَ بوَچوونێَ.
سیاسه‌ت مه‌دار ئه‌ندازیارێَن دانانا پلانێَن رێَكخستینه‌ ژبو بجه ئینانا وان پلان و نه‌خشانێَن پێَشكه‌فتی ترین ره‌نگ د ناڤا وه‌لاتێ خو ه‌دا، لێَ نه‌بیته‌ بازرگان و بازرگانیێَ بكه‌ت و كوَمپانیا برێَڤه‌ ببه‌ت یان سه‌ر له‌شكه‌ر و چه‌كدار هه‌بن، ژبه‌ركو هه‌كه‌ خودانێَ ڤان فاكته‌را بیت دێَ ئارمانجا سه‌ره‌كی ژ سیاسه‌تێَ ژده‌ست خوه‌ ده‌ت، ژبه‌ركو سیاسه‌ت مه‌داران ل هه‌موو وه‌لاتێن جیهانێ باشپارێزی(حه‌سانه‌) و مووچه‌ و ئمتیازاتێن تایبه‌ت هه‌نه‌ وه‌لێ دكه‌ت كو ژیانه‌ك بلند و پر گوزاری دێ هه‌بیت له‌وا پێدڤی ناكه‌تن بازرگانیێ و ب كوَم كرنا مال و دراڤی ڤه‌ مژوول ببیت چنكو دێ نه‌چار بیت ببیته‌ به‌ره‌ڤانێ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ یێن تایبه‌ت و بازرگانیا خوه‌ و كوَمپانیێن خوه‌ ل سه‌ر ملله‌تی دا بسه‌پینیت و ره‌شه‌كا ل دورێن خوه‌ كومكه‌تن دا به‌رژه‌وه‌ندیێن وی بپارێزیت و به‌ره‌ڤانیێ ژێ بكه‌تن، سوَزو په‌یمانێن داینه‌ ملله‌تی نامینن و و هه‌ستا وی یا سیاسی دێ لاواز بیت و خه‌م خوَریا وی ژی دێ هێته‌ خارێ و دێ بیته‌ پارێزه‌ر و به‌ره‌ڤانێ به‌رژه‌وه‌ندیێن خه‌لكه‌ك ده‌وله‌مه‌ند و سه‌رمایه‌دا رو هه‌ڤپشكێ به‌رژه‌وه‌ندێن وی. سیسته‌مێَ ڤان سیاسه‌ت مه‌دارا دكار و ده‌ست هه‌لاتادا دێَ بیته‌ دكتاتوَریه‌ت و سه‌پاندنا پرۆژه‌ و به‌رژه‌وه‌ندێَن خوه‌ پارێزیت و به‌رنامه‌ و پروَگرامێَن ل ده‌ستپێَكێَ داناین ژبۆ به‌رژه‌وه‌ندا ملله‌تێَ خوه‌ دێَ مینن قه‌رسی و ناهێَنه‌ بجه ئینان، وه‌كو خه‌له‌تی و گه‌نده‌لیێَن وان ژی دیاردكه‌ت و باس بكه‌ن دێَ كپ كه‌ن و به‌ره‌ به‌ره‌ ئه‌و دروشمێَن دیاركری دی توَز گریت و كه‌ڤنه‌ دبن ته‌خێَن به‌رپه‌رێَن ژبیركری. ب ڤی ره‌نگی دێ خوه‌ بینن ته‌خه‌ك یان چینه‌ك جودا ژملله‌تی و دێَ ژبلندیێ به‌رێَ خوده‌ته‌ خه‌لكێَ خوه‌ هه‌تا دگه‌هیته‌ راده‌كی، دێَ ژجڤاكا خوه‌ ڤه‌قه‌تیت و كه‌س نابینیت، ئه‌وێَن ل ده‌ور و به‌رێَن وان كو پتریا وان ژی دێَ به‌رژه‌وه‌ندێَن خوه‌ پارێَزن و خوه‌ ژخه‌له‌تیا لاده‌ن دا جهێن خوه‌ ژده‌ست نه‌ده‌ن و به‌ره‌ به‌ره‌ هه‌ستێ پیروَزیێ (تقدیس الشخصیه‌ )لێ دیاربیت و كو ببنه‌ كه‌سانێن بلیمه‌ت و شاره‌زاو پیشه‌نگ و هه‌ستا قاره‌مانیێ و پیروَزیێ لێ دیاربیت و كو هه‌لبژارده‌ك وه‌ كو وی د ناڤ ملله‌تی دا په‌یدا نابیت و پێدڤی یه‌ ملله‌ت بكه‌ته‌ تانجا سه‌رێ خوه‌ ئه‌گه‌ر نه‌ ئه‌و خیانه‌تكارن دێ هێنه‌ لادان. هه‌كه‌ ره‌خنه‌ك ل وان سیاسه‌ت مه‌دارا و كارێن وان هاتنه‌ گرتن و دێ بنه‌ ئه‌گه‌را كه‌رب و كینێ و نه‌ڤیانێ و ئه‌گه‌رێن نه‌ خوه‌شی یا و قه‌یرانا و هه‌تا گه‌هیته‌ راده‌كی خرابی و خوون دجڤاكێ دا برژیتن و هه‌موو ملله‌ت دكه‌ڤیته‌ گرفتاری یا و قه‌یران و كوده‌تایێن خووناوی و گه‌له‌ك روَناكبیرێَن جیهانی دبێژن هه‌كه‌ سیاسه‌ت و بازرگانی تیكه‌لی ئێَك بوون ئه‌و ده‌ستهه‌لات دێَ كه‌ڤیته‌ بن بار و قه‌یرانێَن مه‌زن.

کۆمێنتا تە