سیاسهتا ئهمریكا ل ههمبهر دهولهتا كوردستانێ
ههگهر ئهم سهرپێ ل دیرۆكا سهرهدهریا سیاسهتا ئهمریكا ل گهل دۆزا كوردستانێ بنێڕین دێ بینین بهردهوام سیاسهتهكا شاشبوو، ههر ل واژۆكرنا پیلانا جهزائیر ل شهشی ئادارا ١٩٧٥ێ یا كو بوویه ئهگهرا شكهستنا شۆرهشا ئیلۆنێ و كۆڕهڤا سهرهلدانا ئادارا ١٩٩١ێ و سیاسهتا وێ یا پاراستنا یهكێتیا عیراقێ و هتد.. .
لێ پشتی هاتنا داعش، ئهمریكا دیت كو تاكه هێزا كاری بهرسینگێن داعش بگرت هێزێن كوردی بوون، ژ لایهكیڤه پێشمهرگێن كوردستانێ و ژ لایێ دیڤه شهرڤانێن یهپهگێ ل باشوور و رۆژئاڤایێ كوردستانێ، ئهڤه بوو ئهگهرا وێ چهندێ ئهمریكا چاڤخشاندنهكێ ل سیاسهتا خوه بكهت ل ههمبهر كوردستانێ، لێ ههر جاروبار رژدی ل سهر یهكێتیا خاكا عیراقێ دكهت، چهك و تهقهمهنی ب رێیا بهغدا بۆ پێشمهرگهی دشاند، پشتی زانی ئهو چهك ژی مینا بوَدجهی نا گهههت كوردستانێ و هندهك وهلاتێن ئهوروپی بهرههڤیا خوه دیاركری و پێشمهرگه راستهوخوه پڕچهك كری و مهشق پێكری، ئهمریكا نهچاربوو ئهوژی سهرهدهریا خوه بگوهۆڕت و راستهوخوه پێشمهرگهی پڕچهك بكهت. ئهمریكا یا نێزكی ههلبژارتنان دبت و بهربژارێن ههڤڕك ژ ههردو پارتیێن سهرهكه دهست ب ههوا پڕۆپاگهندا ههلبژارتنان كریه و ژ بهر كو گۆرانكاری ب سهر نهخشێ جیۆپۆلیتیكیا رۆژهلاتا ناڤیندا دێ هێن.
جیهان گرنگیهكا مهزن ب ههلبژارتنێن ئهمریكا ددهت، ژبهر كو گهلهك وهها هزر دكهن كو سهرۆكێ ئهمریكا كاریگهریهكا مهزن ل سهر ژیانا مرۆڤاتیێ ل ههموو جیهانێ ههیه، و بهربژارێن سهرۆكایهتیا ئهمریكا بۆ سهرهدهریكرنێ ل گهل كوردان سیاسهتێن جودا ب ڤی رهنگی ههنه:
١- تید كرۆز، بهربژارێ كۆماری یێ سهرۆكایهتیا ئهمریكا دبێژت: ئیدارا ئۆبامای دژبهری پڕچهككرنا راستهوخوهیا پێشمهرگهیه، ئهو هێزا چهكدارا ژ مێژه مه ههڤپهیمانی ل گهلدا ههی، ل سهر مهیه ئهم پڕ چهك بكهین و هاندهین بهردهوامبن ل سهر شهڕێ دژی داعش، كرۆز، بهربژارێ سهر ب پارتا جۆرج بۆش ( یێ كو رژێما سهددام حسێن رۆخاندی) ژ لایێ دهنگێن جهماوهریڤه ل پلا دووێ دهێت.
٢- دۆنالد ترامب، سهبارهت كوردان دبێژت: پێدڤییه ئهم كوردان بۆ مژارێ ڤهگهڕینین. ژ بهر كو ئهو شهرڤانێن زیرهكن و رهفتارێ مه ل گهل وان گهلهك خرابه، وهسا دیاره پارتا كۆماری پتر ژ دیموكراتییان ل گهل كوردان راستگۆیه، لێ ئهرێ ئهڤه ب راستی دروسته؟
٣- هیلاری كلینتون، ل سهر دهمێ ههلبژارتنێن سالا ٢٠٠٨ێ بهربژارا پارتا دیموكرات بوو و ههڤڕكا ئۆبامایبوو، ل وی دهمی پشتگیرا چێكرنا بنگهههكێ لهشكهریێ ئهمریكا بوو ل كوردستانێ، لێ نهۆ سیاسهتا وێ مینا سیاسهتا ئۆبامایه.
كلنتۆن دبێژت: ههتا كو ئهڤه كاراكێ ب زهحمهتبت ژی، ل سهر مه پێدڤییه ئهم وه ل توركیا بكهین كو بۆمبهبارانكرنا خوه ل سهر كوردێن سووریا براوهستینن، ئهوێن كو شهری دژی داعش دكهن، و دڤێت ببن لایهنهكێ ئالیكار ل گهل ههڤپهیمانان دژی داعش.
٤- بیرنی ساندهرز، ههڤڕكێ ئێكانهیێ كلینتۆنێ ل ناڤ پارتا دیموكراته، ههردو بهربژارێن كۆماری، ل گهل پڕچهككرنا كوردانه، لێ نه ل گهل هنارتنا ئهمریكیانه بۆ شهڕی ل رۆژههلاتا ناڤین. ساندهرز دبێژت پارتا كۆماری بهلێ، دڤێت ئهم رژدبین لێ ئهم خشیم نهبین.
دیڤید بالاك، بسپۆرێ كاروبارێن كوردان ل ئینستیتۆیا واشنتن دبێژت: ئهز دبینم ئالیكاریا ئهمریكا ل گهل كوردان ئیرۆ ل بن دهسهلاتا سهرۆك ئۆباما دایه، پتر ژ سهردهمێ دهسهلاتا بۆش، نه ژ ئهگهرێ كو یهك ژ وان ژ دیموكراتیانه و یێ دی ژ كۆماریان لێ ژ ئهگهرێ داعشه.
ل ئالیهكێ دی جون كێری وهزیرێ دهرڤه یێ ئهمریكی ل ههمبهر كۆنگرێسی دبێژت “دبت دهم بوری بت بۆ مانا سووریهكا ههڤگرتی”. بهری ڤێ داخوهیانیێ كورد و هندهك عهرهب و پێكهاتێن دی ل گهل ناڤهندی (لا مهركهزی) یا سووریێ بوون وهك رێچاره، لێ پشتی هنگی ژ نشكێڤه گاڤ دهێنه هاڤێتن ههر سێ كانتۆنێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ ژی كۆبانێ و عفرینێ و جزیرێ ههڤبگرن، ب ڤێ جهندێ چهند پارتهكێن رۆژئاڤا سیستهمێ فدرالی ل ١٧ی ئادارێ راگههاند، كو یهكهم ل ههڤگههشتنا ئهمریكی و رووسی بوو، یاكو د ژوورێن دائێخستی دا ل بن ناڤێ نووژهنكرنا سهدسالییا ل ههڤهاتنا “سایكس- پیكۆ” گههشتینێ دا كورد ژ ستهما دیرۆكی یا لێهاتیهكرن و نههێلای دهولهتا خوه ئاڤابكهن، رزگار ببن.
ئهو قیری و قیژیێن هێزێن عهرهبی و ئیرانی و توركی چ ئیسلامی یان علمانی یان تیرۆری و چ ئۆپۆزوسیۆن یان دهستههلات، سرۆشتییه ڤێ پێنگاڤێ رهد بكهن و گهفێن راگههاندنا شهری دژبهری وێ چهندێ بكهن.
پسیارهك دهێته بهرچاڤ، ئهو ژی ئهرێ بۆچی هێزێن ههڤپهیمانان نههێلان داعش بگههنه ههولێری؟ دیسان هێزێن ههڤپهیمانان هاریكاریا پێشمهرگه و شهرڤانان ل كۆبانێ ژی كر و ب ههمان رهنگی بهرگری ژ مووسل و رومادی و رهقه نهكر، ئهڤه واتایا پلانا ئاڤاكرنا قهبارهكێ كوردییه ل باشوور و رۆژئاڤایێ كوردستانێ ههتا دگهههت سهر كنارێ دهریا سپی، دا ل شوونا توركیا بۆریێن پهترۆلێ دوێرێرا دهرباز ببن.
دهما سهرۆك كۆمارێ توركیا ئهردۆگان گوتیه ئهمریكا وه ئهم یان كورد ؟ ئهمریكا كورد ههلبژارتن، توركیا پهنا بره بهر ئیرانێ، چوونا سهرۆكوهزیرێن توركیا داود ئۆغلۆ بۆ تههران گهلهكا درهنگبوو، ئارمانجا وی یا سهرهكی ژ بلی قهرهبۆكرنا زیانێن ڤێكهتین ژ بهر دابڕینا ئابووری یا روسی، دانانا ستراتیژیهكا ههڤپشك بۆ نهدابهشكرنا سووریێ بوو.
دیسان ب كارئینانا مافێ (ڤیتۆ) ژ لایێ توركیاڤه بۆ نههێلانا پشكداریا كوردێن رۆژئاڤا ل دانوستانێن (ژنێڤ) یێن ئاشتییا سووریێ ئهوا ب چاڤدێریا نهتهوێن ئێكگرتی هاتیه سازكرن و سهرنهگرتی، رۆلێ توركیا پهراوێزكرن و دوژمنكاری بۆ ژ لایێ یهكێتیا ئهوروپی و و روسیا و ئهمریكا پێكڤه چێكر!!
ئهگهر ئهم پاشڤه بزڤڕین بۆ سالا (٢٠٠٦)ێ، رالف بیتهرز بسپۆرێ كاروبارێن ستراتیژی یێ ئهمریكی نهخشهكێ نوو بۆ رۆژههلاتا ناڤین دانابووو كوردستانهكا ئازاد ل وی نهخشی خوهیا دكر، ئیرۆ ههموو ناڤهندێن دیراسات و ڤهكۆلین و سیاسهتمهدار و دیبلۆماسكار دبێژن رۆژههلاتا ناڤینا كهڤن نهما، و جیۆپۆلرتیكهكا نوو دێ بۆ دهڤهرێ هێته چێكرن ل پهی وێ نهخشێ بیتهرز بهری دههسالان بۆ دهڤهرێ دیزاین كری.
