سیاسهتا بچووكرنا كوردان ههتا چهند دێ سهرگریت؟
رهوان نهێلى
پشتى روودانێن 16 ئوكتوبهرێ، بهغدا یا ههموو بزاڤان دكهت كوردان بچووك بكهت و یاریا ب ههست و سوزێن خهلكێ كوردستانێ بكهت، تا نوكه پرسا بههرا ههرێمێ ژ بودجێ عیراقێ چارهسهر نهكریه، پرسا فرۆكخانێن ههرێمێ چارهسهرنهكریه و گهلهك خوه ژ رۆلێ كوردان د عیراقێ دا بێ منهت دكهت، د رهوشهكا وهها دا، خهلكێ كوردستانێ چاڤهرێیا هندێ ژ پارتێن سیاسى دكر كو ژ پێخهمهت بهرژهوهندیا گشتى یا خهلكێ كوردستانێ، د ئێك دهنگ بن داكو ئهڤ قووناغه دهرباز ببیت، بهلێ جهێ داخێ یه، هندهك لایهنان تا نوكه ژى بێ دهنگى ههلبژارتیه و خوه ژ حوكمهتێ ڤهكێشان و چو بزاڤهكا ناڤخویى بۆ ئێك دهنگیێ و ل سهر ئاستێ نێڤدهولهتى بۆ شكاندنا ئابلووقێن سهر ههرێمێ نههاڤێتینه، ب تنێ نێچیرڤان بارزانى سهرۆك وهزیرێن ههرێمێ ئێك ژ وان كهسایهتیانه كو ههموو بزاڤێن خوه دمهزێخیت بۆ وێ یهكێ ههرێم نههێته بچووكرن، دیدارێن وى یێن بهردهوام ل گهل سهرۆكێن جیهانى ب تایبهت سهرۆكێ فرهنسا و پاپایێ فاتیكانێ، ئهڤرۆ ئهم دبینین، رهنگه پهیامهك و پشتهڤانیهكا نێڤدهولهتى بۆ ههرێمێ یێ دروست دبیت و ژ ئهنجامێ وێ سیاسهتا سهرۆك وهزیران، چهندین سهركردێن جیهانى ئهو پهیام گههاندنه عهبادى كو وان نهڤێت ههرێم بكهڤیت و لاواز ببیت و دووماهى فشارا ل سهر عهبادى ژى ئهو بوویه كو بوریس جونسن وهزیرێ دهرڤهیێ بریتانیا د پهیوهندیهكا تلهفۆنى دا، داخواز ژ حهیدهر عهبادى كرى كو ب زووترین دهم گهمارویا سهر فرۆكخانێن ههرێمێ راكهت و دهست ب گهشتێن نێڤدهولهتى بهێته كرن، ههروهسا وهزیرێ دهرڤهیێ فرهنسا كو دلێ ئوروپا یه، پشتى سهرهدانا بهغدا كرى، هاته ههرێمێ و ل گهل سهرۆك وهزیرێن ههرێمێ كۆم بوو، ئانكو نێچیرڤان بارزانى د دیدارێن خوهدا ل گهل چهند سهركردێن جیهانى، ئهو باوهرى بۆ دروست كریه كو ژ ئهنجامێ پێشێلكاریێن بهغدا بهرامبهر دستوور و مافێن خهلكێ كوردستانێ دكهت، ببوو ئهگهر كو ههرێم پهنایێ بۆ ریفراندومێ ببهت و ژێدهرێ سهرهكى یێ كێشێن عیراقێ، بهغدایه نهوهكو ههرێم، ژبهر كو عیراق دستوورى بجه نائینیت، وهختێ شوباتا 2014 نورى مالكى سهرۆك وهزیرێ وى دهمى یێ عیراقێ بریار دا پشكا ههرێمێ ببریت، گهلهكان وهسا هزر دكر كو كێشهكا كهسایهتى ل گهل سهرۆك بارزانى ههیه، بهلێ عهبادى هات و چار سالێن خوه تمامكرن، نه ب تنێ بودجه نههنارت و خرابتر ژى رهفتار ل گهل ههرێما كوردستانێ كر، كهواته عیراقه خوه ژ بجهئینانا دهستوورى ڤهددزیت نهوهكو ههرێم، لهوما د ناڤبهرا 16 ئوكتوبهرێ و نوكه، ههرێم یا دكهڤیته سهر پێن خوه، باشتره زوو ب زوو رادهستى بهغدا نهبین، بێى بدهستڤهئینانا مافێن خوه، بۆ دهربازكرنا ڤێ قوناغێ ژى، ب باوهرم حوكمهتا ههرێمێ پێدڤیه پێنگاڤێن بلهزتر بۆ خوهشترنا رهوشا دارایى یا وهلاتیان بهاڤێژیت، چونكو كێشا ههره سهرهكى لاوازبوونا شیانێن ههرێمێ یه ژ ئالیێ دابینكرنا مووچان ڤه، لهومان ژى پرۆژێ چاكسازیێ د خانهنشینیێ و دهرمالان دا، كو حوكمهتێ بۆ پهرلهمانى هنارتیه زیده گیرۆبوو، پێدڤیه لهز د بجهئینانا وێ دا بهێته كرن، ژبهر كو ل دووڤ گۆتنا بسپۆران پتر ژ 100 ملیار دینار دێ بۆ حوكمهتێ زڤرن، وى دهمى دێ بارێ حوكمهتێ سڤكتر لێ هێت و فهرمانبهرێن راستهقینه ژى گههنه مافێن خوه، ههروهسا پێدڤیه ههرێم پتر رێخستنێ بێخته د داهاتێن خوهدا، داكو پتر خوه ل سهر پێن خوه بگریت و ب ساناهى رادهستى سیاسهتا نهرما بهغدا نهبین و خالا باش ژى بۆ ههموو جیهانێ ژى دیار بوو كو كوردان چهند داگیران كرن داكو كێشێن وان ل گهل بهغدا چاره ببن، بهلێ بهغدا عینادى و غرورێ گرتیه و یا بهرههڤ نینه مافێن كوردان بدهتێ.
