سەد سـالێن خـەنجەر و خـەونێن بنئاخكری
رەعەد عومەر
ل سالا ١٩١٦ێ، ب رێككەفتنەكا نهێنی د ناڤبەرا مارك سایكس و فرانسوا جۆرج پیكۆ دا، لەشێ رۆژهەلاتا ناڤین وەك پارچە گوشتەكێ هاتە دابەشكرن.
كورد ل وی دەمی بوونە قوربانییا بەرژەوەندییێن زلهێزان و كوردستان ل سەر چار دەولەتان هاتە پارچەكرن.
مە هەمییان هێڤی هەبوو كو پشتی دەربازبوونا ١٠٠ سالان ل سەر ڤێ زۆرداریێ، ئەو نەخشەیێ ب زۆری هاتیە كێشان دێ هێتە هەلوەشاندن. مە دگۆت: سایكس-پیكۆ ب دوماهیك هات، ب تایبەت پشتی سەرهلدانا گوهۆرینێن مەزن ل دەڤەرێ و ئەو قوربانییێن مەزن یێن كوردان د شەڕێ ل دژی تیرۆرێ دا داین.
دیرۆكا مە، دیرۆكا بەڵێنێن ل سەر بەفرێنە.
ل سالا ١٩٢٠ێ ل پەیمانا سێڤەر، جیهانێ ب رەنگەكێ خاپاندن دەرگەهێ هێڤییێ بۆ مە ڤەكر، لێ بتنێ پشتی سێ سالان ل لۆزانێ (١٩٢٣)، هەمان ئەو دەستێن سوز دابوون، خەنجەرا ژ بیركرنێ ل پشتا مللەتێ مە دا.
وان «مافێ چارەنڤیس» گۆهۆڕی ب «بەرژەوەندییا ئابووری»، و كورد ل پشت دەرگەهێن داخستی یێن دپلۆماسییێ ب تنێ مان.
دەمێ ئەم گەهشتینە سالا ٢٠٢٦ێ، هێشتا ئەو برینە یا ساخە.
تۆم باراك وەك هێمایەك بۆ سیاسەتا دەرڤە یا نوو یا زلهێزان یان وان كەسێن كار د ئەجێندایێن وان دا دكەن
وەك بەربەستەكێ نوی دەركەفت.
ئەڤ نێرینە دبێژیت كو بەرژەوەندییێن ئابووری و جیۆپۆلیتیكی یێن وەلاتێن زلهێز هێشتا ل پێش مافێن گەلان و دیموكراسییێ نە.
خەونا كو مە دگۆت دێ «بن گۆر كەین»، مخابن تووشی پیلانگێڕییەكا دی بوو.
هەڤپەیمانێن كو كوردان وەك «قارەمانێن سەر ئەردی» دناسین، ل دەمێ بڕیارێن چارەنڤێساز دا، بەرژەوەندییێن خۆ یێن دگەل دەولەتێن داگیركەر ل پێش مافێ كوردان دانان.
ل ڤێرێ ئەم نەفرەتا ل هەڤپەیمانان دكین!
ئەڤ داخۆیانیا «نەفرەت ل هەڤپەیمانان» ژ ڤالاهیێ نەهاتیە، بەلكو ئەنجامێ چەندین خالانە:
• بكارئینانا كوردان: هەڤپەیمان گەلەك جاران كورد وەك ئامرازەك بۆ پاراستنا بەرژەوەندییێن خۆ بكارئیناینە و پاشی ب تەنێ هێلاینە.
• بێدەنگی ل هەنبەر زۆرداریێ: ل دەمێ هێرشێن ل سەر ئاخا كوردستانێ، دپلۆماسییا وان ل سەر پاراستنا سنوورێن سایكس-پیكۆ یا بەردەوام بوو.
• ترسا ژ گوهۆرینێ: زلهێز دترسن ژ دروستبوونا دەولەتەكا كوردی، چونكی دبینن كو ئەڤ یەك دێ هەڤسەنگییا وان یا سیاسی تێكدەت.
هەر چەندە تۆم باراك و نموونەیێن وی د هەولدان دا بن خەونا مە بن ئاخ بكەن، لێ دیرۆكێ سەلماندیە كو چ رێككەفتنێن ل سەر كاغەزێ (وەك سایكس-پیكۆ) نكارن ئیرادەیا مللەتەكی ژناڤببەن.
راستییا تەحل ئەوە كو هەڤپەیمانی د سیاسەتێ دا نینە، بتنێ «بەرژەوەندی» هەنە.
دیرۆك ب دەنگەكێ بلند هاوار دكەت و دبێژیت: هەتا كورد نەبنە ئێك رێز، دێ هەر بنە ئامراز و هەر هێنە بن دەست كرن.
ئەگەر ئەم ل لایەنێ دیرۆكی بنێڕین، هەر شكەستنەكا مە ل پشت دا «ژێكڤەقەتیانەك» هەبوویە.
هێزا ئێكگرتی نە بتنێ درووشمەكە، بەلكو تاكە رێكا رزگاریێ یە ژ ڤان پیلانێن سەد سالی.
چ پێدڤیە ل سەر كوردان بهێتەكرن؟
• هێزا ئێكگرتی: دێ وەك دیوارەكێ پیلایی بیت كو چ باراك و سایكس-پیكۆ نەشێن كون بكەن.
• ئێكڕێزی: دێ وێ وێنەیێ شكەستی یێ كوردان ل جیهانێ گوهۆڕیت و مە كەتە خودان بڕیار.
ئەڤجا نەفرەت ل هەر هەڤپەیمانییەكێ كو ل سەر حیسابا خوینا شەهیدێن مە رێككەفتنان دكەت.
لێ بلا مە ل بیر بیت، دیرۆك پەیجەكێ سپی یە و بتنێ ب دەستێن مە و ب ئێكگرتنا مە دێ هێتە نڤیسین.
ئیرادا مللەتەكی كو بۆ ئازادیێ دژیت، ب چ رێككەفتنێن نهێنی ناهێتە مراندن.
