شانۆنامەیا «ڤەڕێژ»
شیان مەهدی کانیسارکی
ل لاپەرێ ئێکێ نڤیسەر بۆمە قەهرەمانێن سەرەکی یێن ڤێ شانۆیێ ددەت نیاسین کو پێکدهێن ژ شەش کەسان دگەل پێشکێشکارەکی، ب درێژییا پەرتووکێ ئەو پێشکێشکار رادبیت ب ئازراندنا هندەک پرسیار و بابەتان و بۆ وان کەسان، باهرا پترا وان بابەتان هزری و فەلسەفی نە، ئەو کەسە ژی ب هزرێن خوە یێن جیاواز، جودا و دویر ژ ئێک بەرسڤ ددەن و بۆچوونێن خوە دیار دکەن و گەلەک جاران دناڤ بەرا وان دا شەرەدەڤ رویددەت و دگەهیت رادەیێ هش(بێدەنگ)کرنێ ژئالییێ پێشکێشکاری ڤە! د هەر شەش کەسان دا هزرێن نڤیسەری د زیقن، ئانکو نڤیسەر نەشیایە خوە بێ لایەن بکەت و کارێکتەرێن وی نەدسەربەخۆنە، بەلکی دبن دەستن!. تو دشێی بێژی ئەڤە هزرێن ئێک کەسن یان ئێک کەسە دەمێ دگەل ناخێ خوە دئاخڤیت دودل دبیت، دکەڤیت شەری دناڤبەرا دلی و مێشکی دا.
پەرتووک نەیا ب زەحمەتە، نەیا سادەیە، نەیا ب ساناهییە، ئەز دشێم بێژم کو باشترە خواندەڤانێ ڤێ شانۆنامێ هەر چ نەبیت باگراوەندەکێ «پێزانینێن» باش هەبن ل سەر هندەک پرس و بابەتێن هزری، فەلسەفی و ئایینی، ئەگەر نە، دێ کەڤیت د هندەک گێلەشۆکێن هزری دا و دبیت هندەک پرسیاران ببینیت كو بەری نوکە کەسێ ژێ نەکربن و وی بخۆ ژی ژ خۆ نەکربن!.
زمانێ نڤیسەری گەلەکێ باش بوو، ب تایبەت پەیڤێن نوی یێن کوردی یا پەتی هاتینە بکارئینان کو بۆ من گەلەک ژوانان د نوی بوون. ل بنێ لاپەری یێ ب شێوەیێ «پەراوێز» رامان کرین دا بۆ مە دیار ببیت. لێ دسەر هندێ ژی را، گەلەک پەیڤێن عەرەبی یێن بکارئیناین، ئەزژی نزانم بۆچی؟ لێ نوکە هندەک زمانزان ب دژی وێ چەندێنە ئەم بێژین پەیڤێن بیانی بکارنەئینن، ل ڤێرێ من دڤێت بێژم ب تنێ مەرەما من ئەوە دەمێ پەیڤێن کوردی هەبن، پێدڤی یێن بیانی ناکەت! کۆمەکا زمانزانان ژی دبێژن شەرت ئەوە رامان بگەهێت هەما چ زمان بیت دروستە، ڕاستی ژی ئەڤ چەندە نەشێت من رازی بکەت، ئەگەر مە شوینگرێن وان پەیڤان ژی نەبان بلا، لێ هەمی مە یێن هەین، بۆ ڤێ چەندێ ژی من گۆتە نڤیسەری و وی گۆت: ما کی دبێژیت ئەو پەیڤ ئەسلێ وێ عەرەبییە؟ ما کی نا بێژیت کوردیە؟.. ئانکو نوکە یا پێدڤییە پتر ڤەکۆلەرێن زمانێ کوردی»هەولبدەن» ڤەکۆلینان ل سەر بنیات و دەستپێکا چاوک و پەیڤێن بیانیدا بکەن و جیاوازییێ و هەڤبەرییێ دگەل پەیڤێن کوردی بکەن، دبیت نیڤەکا وان پەیڤێن ئەو بکاردئینن (ب تایبەت وەلات و زمانێن دەوروبەر) بنیاتێ وان کوردی بیت، وەکی دکتۆری کەرەمکری و گۆتی.
*پەرتووکا شانۆناما ڤەڕێژ ژ نڤیسینا د. فاچل عومەر سالح. پەرتووك ژ 132 لاپەڕان پێكدهێت.
