شانۆگه‌ریێن په‌رله‌مانێ عیراقێ!

شانۆگه‌ریێن په‌رله‌مانێ عیراقێ!

94

ئه‌ڤه‌ ماوێ شه‌ش هه‌یڤانه‌ وه‌سا تێته‌ نیشادان كو ئه‌نجومه‌نێ نوونه‌رێن عیراقێ یێ ب پره‌نسیپێن دیموكراسیه‌تێ كار دكه‌ت ب مانگرتنا و رزگاربوونا په‌رله‌منتاران ژ فشار و كارتێكرنا سه‌رۆكێن فراكسیۆنا و ده‌ستپێكرنه‌كا دژوار یا دیفچوون و لێپرسینا وه‌زیران. لێ ب راستى ئه‌وا تێته‌ كرن ژماره‌كا شانۆگه‌ریانه‌ ب سپۆنسه‌ریا (نورى ئه‌لمالكى) یه‌ كو ئه‌وه‌ ده‌قێن وان دهه‌لبژیریت و ئه‌كته‌ران ده‌ستنیشان دكه‌ت و راده‌ستى (سه‌لیم ئه‌لجبورى) دكه‌ت وه‌ك ده‌رهێنه‌رێ كارى. ئه‌كته‌رێن سه‌ره‌كى ژى په‌رله‌مانتارێن لیستا ده‌وله‌تا قانوونێ و سونه‌یێن مالكى نه‌ ل گه‌ل هنده‌ك په‌رله‌مانتارێن كوردان ئه‌وێن ب فه‌رمانێن مالكى كار دكه‌ن، هۆلا ئه‌نجومه‌نێ نوونه‌ران یا بوویه‌ هۆلا شانۆگه‌ریان.
شانۆگه‌ریا ئێكێ ل 14/4/2016 هاته‌ نه‌مایشكرن ده‌ما مریدین مالكى چووینه‌ سه‌ر ده‌پێ شانۆیێ و ده‌رهێنه‌ر سه‌لیم جبورى لاداى وه‌ك گه‌فه‌ك بۆ خه‌مساریا وى د بجهئینانا راسپارده‌ و رێنمایێن مالكى دا. ئه‌و شانۆگه‌رى د نمائێشكرنێ دا دابه‌ش بوو سه‌ر دو هۆلا: ئێك ب رێڤه‌به‌ریا (ئه‌حمه‌د جبورى) و یادى ب رێڤه‌به‌رییا (سه‌لیم جبورى)، و هه‌ر ئێكێ شیابا 165 ته‌ماشه‌ڤانان ل خوه‌ خرڤه‌كه‌ت دا خه‌لاتێ ئێكێ بۆ وى بیت. ده‌ما ته‌ماشه‌ڤانێن ره‌وتا سه‌دری زانى كو ئه‌ڤه‌ شانۆگه‌ریه‌ و ب پشته‌ڤانیا مالكى یه‌، خوه‌ ژ كارى ڤه‌كێشا و دوباره‌ سه‌لیم جبورى بۆ قاره‌مانێ كارى ب مه‌رجه‌كى كو ژ رێنمایێن سپونسه‌رى لا نه‌ده‌ت. به‌لگه‌ ل سه‌ر كو ئه‌وا هاتیه‌ روودان ب تنێ شانۆگه‌رى بوو ئه‌وه‌ كو، ئه‌حمه‌د جبورى، ئه‌و كه‌سێ ناڤێ خوه‌ ل سه‌رێ لیستا په‌رله‌مانتارێن داخوازیا لادانا سه‌لیم جبورى كرى ئه‌ڤرۆ ئێكه‌ ژ پالێراوێن سه‌لیم جبورى بۆ وه‌رگرتنا پۆستێ وه‌زاره‌تا به‌رگریێ.
شانۆگرییا دویێ كو سه‌رهاتیا وێ ب هه‌ر سێ به‌شێن خوه‌ڤه‌ لێپرسین و هه‌لسه‌نگاندنا به‌رسڤا و لادانا وه‌زێرێ به‌رگریێ بوو، به‌شێ ئێكێ یێ پر روودانێن سه‌یر بوو كو بوویه‌ ئه‌گه‌رێ تۆره‌بوونا ده‌رهێنه‌رى، سه‌لیم جبورى، و هاتنه‌ خوارا وى ژ جهێ كونترۆلا ئه‌كته‌ران بۆ ناڤ بینه‌رێن شانۆگه‌ریێ. ئه‌وێن دئاماده‌ ل هۆلێ وه‌زیرێ به‌رگریێ هاندا كو رۆله‌كێ پاش بگێریت د ئاشكراكرنا مه‌رمه‌مێن روودانێ و وه‌ك قه‌هره‌مانه‌ك ژ به‌شێ ئێكێ ده‌ركه‌فت. لێ پشتى فه‌رمان ژ سپونسه‌رى بۆ مریدا هاتین كه‌ش و هه‌وایێ ئه‌كته‌را و جمهورى هاته‌ گهۆرین و د به‌شێن دویێ و سیێ دا قاره‌مانێ به‌شێ ئێكێ بوو قوربانیێ پیلانێ.
د شانۆگه‌ریا سیێ دا ئارمانج لادانا وه‌زیرێ دارایێ بوو. د ڤێ شانۆگه‌ریێ دا دیار بوو كو مالكى و ده‌رهێنه‌ر د سه‌ركه‌فتى بوون د به‌رهه‌ڤكرنا هنده‌ك ئه‌كته‌ر و ئه‌كترێسێن كورد بۆ گێرانا رۆله‌كى دژى كه‌سێن كورد.
شانۆگه‌ریا چارى لێدانا ده‌ستوورێ عیراقێ بوو. هه‌مان ئه‌كته‌رێن به‌رنیاس رابوون ب كۆمكرنا ئیمزا كو پارێزگه‌ها نه‌ینه‌وا وه‌ك خوه‌ بمینیت پشتێ تێته‌ ئازادكرن و رێ نه‌ئێته‌ دان بۆ خه‌لكێ وێ پارێزگه‌هێ، ئه‌وێن مالكى هیچ به‌رگرى ژێ نه‌ كرى، كو خوه‌ موختاریا خوه‌ بكه‌ن. ده‌رهێنه‌ر شیا ب سه‌ركه‌فتیانه‌ ڤێ شانۆگه‌ریێ ل هۆلا شانۆگه‌ریا برێڤه‌ ببه‌ت بێى كو ئێك ده‌ستێ خوه‌ بلند بكه‌ت و داخوازیا (خالا په‌یره‌وى) بكه‌ت كو ئه‌و شانۆگه‌رى ناگونجیت ل گه‌ل ده‌ستوورێ عیراقێ ئه‌وێ د مادێ 119 دا ماف دایه‌ هه‌ر پارێزگه‌هه‌كێ كو داخوازیا هه‌رێمبوونێ بكه‌ت، زێده‌بارى كو گه‌له‌ك ژ ده‌ڤه‌رێن وێ دكه‌ڤنه‌ د چارچوڤێ مادێ 140 دا.
شانۆگه‌ریا پێنجێ یا وه‌زیرێ ده‌رڤه‌ (ئیبراهیم جه‌عفه‌رى) بوو. ئه‌ڤ كه‌سه‌ یێ د رێزا لێپرسینێ دا، لێ بۆ لاوازكرنا پێشوه‌ختا وێ لێپرسینێ هاته‌ مێڤانكرن ژ لایێ په‌رله‌مانته‌ره‌كا شاره‌زا د ئه‌كته‌ریێ دا بۆ ئاره‌سته‌كرنا پرسیارێن زاره‌كى. یا سه‌یر د ڤێ شانۆگه‌ریێردا پرسیار ب خوه‌ بوو، كو داخوازا ژمارا بالیۆزێن عیراقێ و ئه‌وێن دو ره‌گه‌زنامه‌ هه‌ین ژێ هاته‌كرن. به‌رسڤ ب تنێ ب دو ژمارا ب دوماهى هات: كو 66 بالیۆز و 32 هه‌لگرێن پتر ژ ره‌گه‌زنامه‌كێ بوون. پاشى ده‌رهێنه‌رێ شانۆگه‌ریێ داخواز ژ وه‌زیرى كر كو چالاكیێن وه‌زاره‌تا خوه‌ به‌رچاڤ بكه‌ت. وان دڤیا دیار بكه‌ن كو ئه‌و وه‌زیره‌كێ سه‌ركه‌فتى یه‌ دا ببیته‌ پالده‌ره‌ك كو پشته‌ڤانیا وى بێته‌ كرن ئه‌گه‌ر هات لێپرسین ل گه‌ل هاته‌ كرن. ب راستى په‌رله‌مانێ عیراقى ل پشت په‌ردێ، یێ ژ لایێ مالكى ڤه‌ تێته‌ برێڤه‌برن ئه‌و مالكیێ ئه‌گه‌رێ سه‌ركیێ خورتبوونا دوبه‌ره‌كیا تائیفى د ناڤبه‌را پێكهاتێن عیراقى دا، و سه‌ر ده‌مێ وى( مووسل) یا هاتیه‌ داگیركرن ژ لایێ تیرۆرستێن داعش ڤه‌ و هه‌ر ئه‌و بوو ئه‌گه‌رێ بڕینا بودجا كوردستانێ. سه‌ره‌رایى وان هه‌موو نه‌هامه‌تیێن مالكى ب سه‌ر خه‌لكێ مووسل و كوردان ئیناى، هنده‌ك ژ ئه‌كته‌رێن وى یێن سه‌ره‌كى په‌رله‌مانتارێن مووسل و كوردن، دیاره‌ مالكى یێ شیاى ڤان كه‌سان نه‌چار بكه‌ت ب فه‌رمانێن وى كار بكه‌ن و دوویر نینه‌ وى باده‌كێن مه‌ترسیدار ل سه‌ر وان كه‌سان كۆم كربن كو بێنه‌ ب كارئینان دژى وان ئه‌گه‌ر ژ هێلا مالكى لا بده‌ن ژ به‌ر ئه‌ز باوه‌ر ناكه‌م كورده‌كێ خودان بریارا سه‌ربخوه‌ و بێ منه‌ت ببیته‌ دارده‌ستێ مالكى. دیاره‌ زنجیلا شانۆگه‌ریان دێ یا به‌رده‌وام بیت تاكو ملله‌تێن عیراقێ تێنه‌ ده‌نگ و سنوره‌كى بۆ ڤان خوین مێژ و خوه‌فرۆشان، ئه‌وێن بازرگانیێ ب خه‌لكێ عیراقێ دكه‌ن، بدانن.

کۆمێنتا تە