شهڕێ گهندهلیێ.. بهر ب كیڤه و چاوا؟!
بێگومان پاره ژێدهرهكه بۆ خۆشكرنا ژیانێ، لهو مرۆڤ ههر رێیهكا ههبیت دێ بزاڤێ كهت بۆ ب دهستڤهئینانا وی ژێدهری، لێ ئهو بزاڤ جاران ژ چارچوڤێن یاسایی دهردكهڤن و چهند وهلاتی پهنایێ دبهنه سهر سهروهتێ وهلاتیێن دی و مافێن وان دخۆن، بهلێ ب رێكێن فێلبازی و ب رهنگهكی دئێخنه د چارچوڤهكێ یاسایی دا، ئهڤه ژی مخابن ل ههرێما كوردستانێ بوویه دیاردهیهكا مهترسی و ئهگهرهكه دانپێدان ب گهندهلیهكا مهزن هاتیه كرنێ، لهو سهرۆكێ ههرێمێ ژی وهكو خهمخۆرهك ب خهم دیت ب چهند قووناغان كونترۆلكرنا ڤێ گهندهلیێ رابیت و ههتا نوكه ژی چ دهرهنجام نینن و خهفكا ڤالایه ژ گرتنا سهرپێچیێن یاسایێ د دزیا سهروهتێ گشتیێ وهلاتیان دا.
مخابن ئێك ژ ئهگهرا ئهم پتر بهر ب گهندهلیێ برینه، نهبوونا خهمخۆریێ بوویه بۆ دانانا رێكێن زانستی بۆ (25) سالێن ئازادیێ یێن بۆری و ئهڤه ژی بۆ هوكار كو رێژهیا گهندهلیێ گهلهك ژ وی قهوارهی دهركهتییه كو كهسهك بشێت كونترۆل بكهت. ئهگهر ئهم هزرا خوه د بهراوردیهكێ دا د نێڤبهرا رۆژههلات مینا رۆژههلاتا ناڤین و رۆژئاڤا مینا ئورۆپا دا بكهین، دێ بینین رێژا گهندهلیێ ل رۆژههلاتی چهند جاران قهدهر وێ یه ئهڤا ل وهلاتهكێ ئورۆپی دهێتهكرن، ل ڤێرێ پرسیار ئهوه بۆچی ئهڤ جوداهیه ههیه؟! ب دیتنا من وهكو وهلاتیهك بۆ پتر ژ (15) سالان دهرڤهی وهلاتی ل ئورۆپا ژیایم، ئێك ژ سهدهما ل وهلاتێن رۆژههلاتی پتر چارهسهریێن تێوری ههبووینه ل جهێ یێن پراكتیكی، لێ ل ئورۆپا ههر دو دكارانه و پتر تهكهز ل سهر پراكتیكێ ههیه.
دهمێ دبێژین ل وهلاتێن مه پتر تێورینه، مهبهست ژێ شیرهتێن سهر كاغهزكانه، چ ل خواندنگههان وهكو ب تنێ شیرهت بۆ قوتابیان، یان ل سهر مینبهرێن مزگهفت و دێرا وهكو شیرهتێن ئایینی ژ لایێ مامۆستایێن ئایینی ژ ههمی ئولان بۆ نڤێژكهرێن وان و ب تنێ ب رێكا ترسا خودێ نهچار بكهن بهرێ وان ژ گونهها دزی و گهندهلیێ بدهنه پاش، یان شیرهتێن دهیبابان بۆ زارۆكێن خوه و هۆسا. لێ ئهڤه ب تنێ دبیته چارهسهری؟! بێگومان نهخێر، ئهگهر سزا ل بهرامبهر وێ گونههێ نهبن و دادگهه وهكو پێدڤی د چارچوڤێ یاسایی دا رۆلێ خوه نهگێریت، لهو ئهو كهسێ ب تنێ گوه ل شیرهتان بووی، دێ جارهك دی پشتی ههیامهكێ ڤهگهریته سهر رهفتارێن خوه یێن دزی و فێلبازیێ. لێ ل ئورۆپا وهكو نموونهیهك، د ههر وارهكی دا بیت لایێ پراكتیكی یێ زاله ل سهر یێ تێوری، كهسێ سهرپێچ د دزیێ دا ژ دزیا دهرزیكهكێ ههتا یا حێشترهكێ دێ گههیته سزایێ خوه ل دووڤ یاسایێ. بێگومان ل وی دهمی دزیكهرێ حێشترێ دێ ل دووڤ دزیا خوه یا مهزن هێته سزادان بێی حوكمهت ب چ رهنگان مایێ خوه د دادگههێ دا بكهت و بێی دادگهه ب چاڤهكێ وهسا بنێریته گونههباری ل دووڤ باگڕاوهندێ وی كا سپی یه یان ڕهشه، موسلمانه یان خریستیانه، ولاتیێ وی ب خوهیه یان ئاوارهیێ بیانی یه.
مخابن پشتی (25) ساڵێن رهبهق ل ههرێما كوردستانێ رۆناهیا دادگههێن مه ههردهم ل بن عهورهكێ ڕهش بووینه و بێ ههیبهت ماینه ژ ئهنجامێ زالبوونا دهستههلاتا بجهئینانێ ل سهر یا یاسادانانێ (تهشریعی) و نكاریه ل ههمبهر یا بجهئینانێ یاسایێ بهرقهرار بكهت، ئهڤه ژی ب دیتنا من ژ ئهگهرا پتر مایتێكرنێن بهرپرسێن حیزب و حوكمهتێ نه د دادگههێن كوردستانێ دا و دیسا ههڤركیێن حزبایهتی بۆ سالێن درێژ پرۆسا بجهئینانا یاسایێ ژی تا رادهیهكێ مهزن تێك شێلایه. لهو پراوێزكرن و پشتگوهاڤێتنا دادگهههكا دادپهروهرتر د مافێن تاكهكهسی دا ژبهر واستهیی و مرۆڤكانێ و مهحسوبیهتێ و مهنسوبیهتێ و مایتێكرنێن حزبایهتی و ئولی و عهشیرهتی دادگههێن مه ب تنێ شیاینه گونههبارێ دهرزیكێ سزا بدهت و یێن حێشترێ ژی ژ دهستهكێ پیس چووینه د دهستهكێ پیستر دا.
ئهڤه ژی بهرپرسیاریا ههمی تهخ و چینێن جڤاكینه، بگره ژ بهرپرسهكێ مهزن و خودان دهستههلات تا دگههیته ههمی تهخێن دی یێن ژێك جودا ژ مامۆستا و رهوشنبیر و نڤیسكار و میدیاكاران ژی، چونكی سهرێن دهستههلاتێ ژی پشكهكن ژ وی جڤاكێ نهزیندی و ب تلیلی و دههۆل و زۆڕنایا وانا كهسهك شیایه ب پلهكێ خوه گههاندبیته ملهكێ و گههشتبیته كورسیهكا گرنگ د دهستههلاتێ دا و ب رێكا وێ كورسیێ كو دێ بیته تابیتا وی د بن ئاخێ دا خوه گههاندبیته كلیلكا گهنجینهیێن دراڤێ سهروهتێ خهلكێ پلیمهت و ههژار و بهلنگاز.
ئهڤرۆ وهكو ههرێما كوردستانێ ب ههوا نههێلانا گهندهلیێ رابوویه، مهرهما وان ژ ڤێ ههوێ چی یه؟ ب تنێ بۆ راوهستاندنا زهحفا دزی و گهندهلیێ یه ژ ئهڤرۆ وێڤه؟ یان ژی بۆ دهستهسهركرنا وان بهرپرسێن حكومی و حیزبی نه، یێن بۆ سالێن درێژ پۆستێن خوه بۆ هندهك مهرهمێن كهسایهتی بكار ئیناینه و ماڵێ مللهتی خارینه و خوه كرینه ترلیۆردێر؟! دڤێت ئهو دهستهیا دهستپاكیێ ههمی مافێن وان د ئێمناهیێ دا دپاراستی بن، دا بشێن ژ دل و بێ ترس كار بكهن و ل دووڤ یاسایێ و ههبوونا بهڵگهنامان چ كهسێ گونههبار ژ یاسایێ دهرباز نهبن، ئهگهر بهری (20) سالان ژی ژ سهروهتێ مللهتی خار بیت و سهرهرای ئهڤرۆ خودانێ خوه و ههر پۆستهكێ بلند ژی بیت، چونكی ئهو كهس دبیت نوكه ژی یێ بهردهوام بیت ل سهر گهندهلیا خوه. ئهگهر ناڤێن زهبهلاح نهچنه د لیستا رهش دا و هندهك ژ وان دهستهسهر نهبن بۆ دادگههێن كوردستانێ و خهلكهك ب چاڤێن خوه نهبینیت، بێگومان خهلكێ مه باوهری و گهشبینی ب ڤان ههوا نامینت، نهخاسمه ئهم د ڤی كاودانی دا بزاڤێ دكهین سهربخۆیا خوه وهربگرین. دهمێ دبێژین سهربخۆیی ژی ئانكو مه ئابوورهكێ سهربخۆ ههبیت و ئهڤه ژی نابیت ب بهردهوامیا گهندهلیێ.
تشتێ سهرنجراكێش ئهڤه دهمهكه جارهك دی ههوا دهستهسهركرنا گهندهلچیا بێدهنگ بوویه ڤه و سوحبهت یا بوویه كێشا پهرلهمانتارێن مه ل بهغدا یان رێكهفتناما ئێكهتیێ و گۆرانێ و یان ریفراندومێ، لێ ئهو نزانن د ناڤا لڤینێن ڤان كێشهیا دڤێت پتر راوهستیان ل سهر دهستهیا دهستپاكیێ ژ لایێ میدیایێن حزبێن مه یان یێن سهربخۆ بهێته كرن ئهگهر وان ڤیا پتر باوهریێ ژ لایێ وهلاتیان ب دهستڤه بینن. بلا حوكمهتا مه ب ههمی وێرهكی ب ڤی كاری راببیت و ههر كهسهكێ سهرپێچی كربن، ناڤێن وان بهلاڤ بكهن و ههمی میدیایێن مه ژی بهرێ چاڤكێن كامیرێن خوه بدهنه وان گونههباران دهمێ بهر ب ئاڤاهیێن دادگههان دچن ههر چاوا ئهم ل وهلاتێن دیمۆكراتخاز دبینین، دا ببنه وانهیهك بۆ ههر كهسێ ئهڤرۆ ل سهر ڤێ دهوسێ بچیت. بهلێ دڤێت ئهڤێ راستیێ ژی بزانین، ههر وهختێ ناڤێن زهبهلاح ژ لیستا تۆمهتبارێن گهندهلیێ هاتنه دوورخستن، دێ دیار بیت كو مه چ مفا ژ شهڕێ گهندهلیێ نهكر و دهستهیا دهستپاكیێ د ئاییندهی دا دێ بیته دهستهیا گهندهلچیان بۆ ئاڤاكرنا گهندهلیهكا وێرانتر.
