فاكتەرێن كارتێكەر ل سەر دەروونێ قوتابیان
سەگڤان عەبدوالخالق عومەر
دەروونێ قوتابی بابەتەكێ بەرفرەه و ئالۆزە و كۆمەلەكا ئەگەر و فاكتەرێن جودا كارتێكرنێ ل سەر دروست دكەن. ئەڤ هۆكارە دشێن ئەرێنی یان نەرێنی بن و راستەوخۆ كارتێكرنێ ل سەر كەسایەتی، ڕەفتار، و ئاستێ خواندنا قوتابی بكەن.
ل خوارێ گرنگترین ئەو هۆكارانە دیار دكەین كو كارتێكرنێ ل سەر دەروونێ قوتابی دكەن:
ئێك: ژینگەها خێزانێ.
خێزان ئێكەم قوتابخانا زارۆكییە و مەزنترین كارتێكرنێ ل سەر ئاڤاكرنا كەسایەتیا وی هەیە.
ئاریشەیێن خێزانی: ناكۆكی و شەڕێ بەردەوام د ناڤبەرا دایك و بابان دا، جودابوون، یان توندوتیژیا خێزانی، دبیتە ئەگەرێ دروستبوونا دودلی، ترس، و هەست ب نەئارامیێ ل دەڤ قوتابی.
شێوازێ پەروەردەكرنێ: پەروەردا توند و ڕەق یان بەروڤاژی، پەروەردەكرنا زێدە نازك و پشتگوهاڤێتنا شاشیێن وی، كارتێكرنەكا نەرێنی ل سەر باوەری ب خۆبوون و كەسایەتیا قوتابی دروست دكەت.
ئاستێ ئابووری و ڕەوشەنبیری: ڕەوشا ئابووری و ئاستێ هشیاریا خێزانێ كارتێكرنێ ل سەر دابینكرنا پێدڤیان و گرنگیدان ب لایەنێ دەروونی و خواندنا زارۆكێن وان هەیە.
پەیوەندی ل گەل قوتابخانێ: گرنگە دایك و باب پەیوەندیەكا بەردەوام دگەل قوتابخانا زارۆكێن خوە هەبیت دا كو ژ هەر ئاریشەیەكا دەروونی ئاگەهدار بن.
دو: ژینگەها قوتابخانێ
قوتابخانە مالا دویێ یا قوتابی یە و ژینگەها وێ كارتێكرنەكا بەرچاڤ ل سەر بارێ وی یێ دەروونی هەیە.
مامۆستا: ڕەفتار و شێوازێ هەلسوكەفتا مامۆستای، دادپەروەری د ناڤبەرا قوتابیان دا و هاندانا وان، ڕۆلەكێ چارەنڤیسساز دبینیت. مامۆستایێ توندوتیژ یان جوداهیێ دكەت دشێت ببیتە ئەگەرێ هندێ كو قوتابی ژ قوتابخانێ و خواندنێ بێزار ببیت.
هەڤالێن پۆلێ (هەڤتەمەن): پەیوەندیا قوتابی دگەل هەڤالێن وی، هەبوونا هەڤالێن باش یان ڕی ب ڕی بوونا گەف و یاری پێكرنێ، كارتێكرنێ ل سەر هەستێ وی یێ ب بهابوونێ و بارێ وی یێ جڤاكی دكەت.
فشارا خواندنێ: زۆربوونا ئەركێن مالێ، تاقیكرنێن گران، و ڕكابەریا نەسالم، دبیتە ئەگەرێ دروستبوونا سترێس و دودلیێ ل دەڤ قوتابی.
چالاكیێن قوتابخانێ: نەبوونا چالاكیێن جۆرەوجۆر و گرنگینەدان ب شیان و بەهرەیێن قوتابی، دبیتە ئەگەرێ بێزاربوون و كێمبوونا حەزا وی بۆ خواندنێ.
سێ: ئەگەرێن تایبەت (كەسی).
هندەك ئەگەر پەیوەندی ب خۆدێ قوتابی ڤە هەیە:
ساخلەمیا لەشی و دەروونی: هەبوونا هەر ئاریشەیەكا ساخلەمیێ، وەك كێم نڤستن، دشێت كارتێكرنا راستەوخۆ ل سەر تەركیز و شیانا فێربوونێ هەبیت. بتنێ كێم نڤستن دشێت شیانا فێربوونێ ب ڕێژا ٤.٪ كێم بكەت.
باوەری ب خۆبوون: لاوازیا باوەری ب خۆبوونێ وا ل قوتابی دكەت كو بترسیت ژ پشكداریكرنێ و دەربرینا ڕایێ خوە.
شیان و بەهرە: هەستكرن ب هندێ كو د بوارەكێ دا خودان شیانە و هاندانا وی ژلایێ دەوروبەران ڤە، كارتێكرنەكا ئەرێنی ل سەر دەروونێ وی هەیە.
چار: ژینگەها جڤاكی و تەكنۆلۆژیایێ.
كارتێكرنا هەڤالان و جڤاكی: ئەو بها و ڕەفتارێن كو د جڤاكی دا بەلاڤن، كارتێكرنێ ل سەر شێوازێ هزركرن و هەلسوكەفتا قوتابی دكەن.
تۆرێن جڤاكی و ئامیرەیێن ئەلكترۆنی: بكارئینانا زێدە و نادروست یا ئامیرێن ئەلكترۆنی دبیتە ئەگەرێ كێم نڤستنێ، كێمبوونا تەركیزێ، و دویركەفتن ژ ژیانا جڤاكی.
بۆ ئاڤاكرنا دەروونەكێ ساخلەم بۆ قوتابی، پێدڤیە هەریەك ژ خێزان، قوتابخانە و جڤاك پێكڤە هاریكار بن بۆ دابینكرنا ژینگەهەكا ئارام، پڕی هاندان و پشتەڤانی.
