كوردستان د ناڤبەرا بەرژەوەندیێن نێڤدەولەتی و ئالۆزیێن رۆژهەلاتا ناڤین دا
هێلین سالم
د دیرۆكا نێزیك و دوور یا رۆژهەلاتا ناڤین دا، كوردان چ جاران وەك ئەڤرۆ پێگەهەكێ ستراتیژی و كارتێكەر نەبوویە. هەرێما كوردستانێ وەك قەوارەیەكێ دەستووری و سیاسی د ناڤ ئیراقێ دا ئەڤرۆ بوویە جەمسەرەكێ گرنگ د هەڤكێشەیێن دەڤەرێ دا. لێ پرسیارا سەرەكی ئەوە: ئەرێ كوردستان دێ چاوا كاریت خوە ژ ڤان ئالۆزیێن بەردەوام پارێزیت و بەرژەوەندیێن خوە یێن نشتیمانی د ناڤبەرا زلهێزان دا دەستەبەر كەت؟
د بیاڤێ خۆ یێ جوگرافی و سیاسی دا پێگەیێ كوردستانێ كو ل سەر هێلا ئاگرێ رۆژهەلاتا ناڤین دژیت، ژ لایەكێ ڤە كێشەیێن مێژوویی یێن وەلاتێن جیران و ژ لایەكێ دی ڤە ململانێیا زلهێزێن جیهانی وەك ئەمریكا و رووسیا و وەلاتێن ئەوروپی ل سەر دەستهەلات و وزێ. ئەڤ پێگەهێ جوگرافی كو هەڤدەم دەلیڤەیە بۆ مەترسییەكا مەزن ژی. هەرێما كوردستانێ شیایە ب سیاسەتەكا هەڤسەنگ ببیتە «دوورگەكا ئارام» د ناڤبەرا دەریایەكا ئالۆزییان دا، و ئەڤە بوویە ئەگەر كو كونسولخانە و نوونەریێن جیهانی ب گرنگی ڤە تەماشای هەولێرێ بكەن.
یا گرنگ دیپلۆماسی و پاراستنا قەوارەیێ خۆ، سیاسەتا دەرڤە یا هەرێما كوردستانێ لسەر بنگەهێ «بەرژەوەندیا هەڤپشك» هاتیە ئاڤاكرن. د ئەڤرۆكە دا پاراستنا قەوارەیێ سیاسی یێ هەرێمێ تەنێ ب چەك و هێز نینە، بەلكو ب رێكا دیپلۆماسیەتەكا ب هێزە. دۆستایەتی ل گەل جیهانا رۆژئاڤا و ب تایبەت هێزێن هەڤپەیمان د شەڕێ دژی تیرۆرێ دا، پێگەهێ كوردان وەك فاكتەرەكێ سەقامگیریێ چەسپاند. لێ د هەمان دەم دا، پاراستنا پەیوەندیێن ئابووری و سیاسی دگەل وەلاتێن جیران (توركیا و ئێران) پێدڤی ب زیرەكی و هشیاریەكا زێدە هەیە دا كو كوردستان نەبیتە گۆڕەپان بۆ ئێكلایكرنا كێشەیێن وان. دەربارەی ئالۆزیێن دەڤەرێ و كارتێكرنا وان ژی، هەر گوهۆڕینەكا سیاسی یان سەربازی ل وەلاتێن دەوروبەر، ب شێوەیەكێ راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ كارتێكرنێ ل سەر كوردستانێ دكەت. چ كێشەیێن ئابووری بن یان ململانێیێن سەربازی، ئەڤ هەمی فشارێ ل سەر هەرێمێ دروست دكەن. ل ڤێرە، پێدڤیە گوتارا سیاسی یا كوردی ئێكگرتی بیت. پاراستنا ناڤمالیا كوردی و ئێكدەنگی ل بەغدا، كلیلا سەرەكی یە دا كو ئەڤ هەرێمە د ناڤ ڤان پێلێن بهێز یێن گوهۆڕینان دا ب پاراستی بمینیت.
د ئارمانجێن پاشەڕۆژێ دا كوردستان وەك كاراكتەرەكێ سیاسی یێ ب هێز بمینیت، پێدڤیە پتر كار ل سەر ب هێزكرنا ژێرخانا ئابووری و سەربەخۆیا وزەیێ بهێتەكرن. ئابوورەكێ ب هێز، پشتەڤانێ هەرە مەزن یێ بڕیارا سیاسی یە. هەروەسا، گوهداریكرن ل پەیامێن جیهانێ یێن دەربارەی مافێن مرۆڤی و دیموكراسیێ، دێ رێز و گرنگیا هەرێمێ ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی پتر كەت. ل داویێ دبێژین كوردستان ل سەر رێیەكا دژوار دچیت، لێ ب هەبوونا سەركردایەتیەكا هشیار و جڤاكەكێ ب پەرۆش، دشێت ڤان ئالۆزییان بكەتە دەلیڤە بۆ چەسپاندنا پێگەهێ خوە یێ نێڤدەولەتی. سیاسەت ل ڤێ دەڤەرێ یارییا مان و نەمانێ یە، و تنێ یێن زیرەك كار دكەن دێ شێن د ڤێ هاوكێشەیێ دا سەركەفتنێ بدەست ڤە بینن.