كۆنفرانـسێ ئـاسـایـشا میۆنشن
باوەر عەلی سەنعان زاویتەی
ئێكە ژ گرنگترین كۆمبوونا سەركردایەتیێن جیهانی بۆ ڤەكولینا ئاسایشا نێڤدەولەتی. ئامادەبوونا سەرۆك نێچیرڤان بارزانی د ڤی كۆنفرانسی دا وەك نووینەرێ هەرێما كوردستانێ، دەرفەتەكا زێڕینە بۆ ب هێزكرنا قەوارێ هەرێمێ و پاراستنا وێ ژ مەترسییان.
بۆ هندێ كو ئەڤ پشكدارییە ببیتە ئەگەرێ ب هێزبوونا قەوارێ هەرێمێ، چەندین تەوەرێن ستراتیژی هەنە كو سەرۆكێ هەرێمێ دشێت كاری ل سەر بكەت:
١. نیشاندانا هەرێمێ وەك «فاكتەرێ سەقامگیریێ»
د ناڤبەرا ئالۆزییێن ڕۆژهەلاتا ناڤین دا، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی دشێت هەرێما كوردستانێ وەك دەڤەرەكا ئارام و سەقامگیر نیشا بدەت. ئەڤە دێ ولاتێن زلهێز؛ هان دەت كو پتر پشتەڤانییا قەوارەیێ هەرێمێ بكەن، چونكی وان دڤێت ناڤچەیەكا ئارام هەبیت بۆ پاراستنا بەرژەوەندییێن وان.
٢. ب هێزكرنا پەیوەندییێن دپلۆماسی یێن ڕاستەوخۆ
كۆنفرانسێ میۆنشن دەرفەتێ ددەتە سەرۆكێ هەرێمێ كو ل گەل سەرۆك و وەزیرێن دەرڤە یێن ولاتێن وەك (ئەمریكا، ئەلمانیا، فەرەنسا و بریتانیا) كۆم ببیت. ئەڤ كۆمبوونە:
• شەرعیەتێ ددەنە قەوارێ هەرێمێ ل ئاستێ جیهانی.
• دبنە فشارەك ل سەر بەغدا دا كو پابەندی دەستووری ببیت و مافێن هەرێمێ نەخۆت.
٣. پرسا ئاسایش و بەرەنگاربوونا تیرۆرێ.
سەرۆك نێچیرڤان بارزانی دشێت تەكەزیێ ل سەر ڕۆڵێ قارەمانانە یێ پێشمەرگەی بكەت د تێكشكاندنا داعشێ دا. ئەڤە دێ بیتە ئەگەر كو:
• پشتەڤانییا سەربازی یا هەوپەیمانان بۆ پێشمەرگەی بەردەوام بیت.
• هەرێم وەك پارتنەرەكێ سەرەكی یێ ناتۆ (NATO) و ئەمریكا بمینیت.
٤. ڕاكێشانا وەبەرهێنان و ئاسایشا وزێ
د كۆنفرانسی دا، ڤەكولین ل سەر ئاسایشا وزێ دهێتە كرن. هەرێم دشێت ڕۆڵێ خۆ نیشان بدەت د دابینكرنا گاز و پەتڕۆلێ بۆ بازاڕێن جیهانێ (ب تایبەت بۆ ئەوروپا). ئەڤە هێزا ئابووری یا هەرێمێ زێدە دكەت و ولاتان ناچار دكەت بەرەڤانیێ ژ قەوارێ هەرێمێ بكەن.
چاوا قەوارەیێ هەرێمێ دێ پێ ب هێز كەڤیت؟
دەما سەرۆكێ هەرێمێ د ڤان كۆمبوونا دا سەركەفتی بیت، ئەنجام دێ ئەڤە بن:
1. پشتەڤانییا نێودەوڵەتی: ئەگەر مەترسییەك كەفتە سەر هەرێمێ، ئەڤ وڵاتە دێ ب دەنگ هێن (وەك چەوا د هێرشێن مووشەكی دا هەلوەست هەبوون).
2. پاراستنا قەوارەیێ دەستووری: بەغدا دێ زانیت كو هەرێم ب تەنێ نینە و پشتەڤانییا جیهانی ل پشتە، ئەڤە ژی دێ پێگەیێ هەرێمێ د دانوستاندنان دا ب هێز كەت.
3. دیتنا هەرێمێ وەك دەولەت: هەرچەندە هەرێم بەشەكە ژ ئیراقێ، بەلێ مامەڵەكرنا جیهانێ ل گەل سەرۆكێ هەرێمێ وەك سەرۆكێ دەولەتەكێ، شەرعیەتەكا نەتەوەیی یا مەزن ددەتە دۆزا كورد.
ب كورتی: كۆنفرانسێ میۆنشن «پەنجەرەیا هەرێمێیە بۆ جیهانێ». هەر سەركەفتنەكا دپلۆماسی ل وێرێ، بزمارەكێ دییە بۆ چەسپاندنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ.
* قوتابی ل كۆلیژا یاسا و زانستێن سیاسی
