كەسێن لاواز كینە؟
سولین حەسەن
گەلەك جاران ئەم بەحسی كەسێن سەركەفتی دكەین، كەسێن سەركەفتی كینە ؟ چەوا دێ بییە كەسەكێ سەركەفتی؟ مە چ جاران هزر دهندێ دا كرییە كا چەوا بەرۆڤاژی ئەڤێ چەندێ ڕوو ددەت كو كەس دبیتە كەسەكێ لاواز و چ ئەگەرن؟ ب شێوەیەكێ گشتی مە گەلەك لایەن هەنە كو كارتێكرنێ دكەن داببنە كەسێن لاواز ب شێوەیەكێ گشتی ئەڤەنە:
ژلایێ لەشی ڤە كەسێن لاواز (نەخۆش، پیر، زاڕۆك… هتد) یان ژلایێ دەروونی د لاوازن (ترس، خەمۆكی، بێتاقەتن، باوەرییاكێمە … هتد) یان ژلایێ كومەلایەتی دلاوازن (دەستهەلات نینە، باوەری ب خۆ بوون نینە … هتد) بەلێ گەلەك جاران نەشێن خۆ بپارێزن یان ژی بڕیارێن بهێز بدەن، بەلێ گرنگە بزانین لاوازییا ئەڤان كەسان كیژ لایەنی ب خوڤە دگریت دابشێن بەرەف لایەنێن چارەسەریێن درۆست ببەین، چونكو گەلەك كەس دشێن ب فێربوون و پشتگریێ و باوەری ب خۆ بوونێ بهێز ببیت و ببنە كەسانێن بهێز و سەركەفتی.
ئەو رێیێن ژیانێ بەرەف نەمانێ دبەن ل دەڤ كەسانێن لاواز:
1ــ نەبوونا هیچ ڕێسایەكێ دژیانا تایبەت و گشتی یا ئەوان دا، ئانكو نەبوونا ڕێسایان هەرو ب شێوەیەكی ڕۆژا خۆ دبۆرینیت چ گوهۆڕین د ڕۆژێن وی دا نینە.
2ــ هەروەدانا دەمی بێ هیچ كارەكی بكەن یان گوهۆڕینەكێ دژیانا خو دا بكەن، گرنگترین خالە هەتا ببیە كەسەكێ سەركەفتی دڤێت دەمین خۆ پیلانكەی كا هەردەمەك یان رۆژەك بۆ چییە.
3ــ مەزاختنا پارێ زێدە، ئانكو دبیتە ئەگەر كو نەشی چ گوهۆڕینان بكەی ژلایێ هزرێن نوو دكارەكی دا چ دبیت كەلەك جاران بیتە ئەگەر كو مینیە بێ پارە بیبیتە ئەگەرێ(خەمۆكی).
4ــ هەبوونا تەمبەلییەكا بەردەوام.
5ــ نەبوونا هیچ پێزانینەكێ دەربارەی (كومەلایەتی، ئابووری ، ئاینی، گشتی ، .. هتد) هەتا بشێ بیەكەسەك كو كەسان دەوڕۆبەرتە ببین كەسەكێ سەركەفتی دڤێت تە پێزانین هەمە جۆر هەبن داكو بشێ ددیوان و ڕۆنشتنان دا گەنگەشێ بكەی.
6ــ ئالودەبوون كو گەلەك تشتان ب خۆڤە دگریت، ئەو ژی گەلەك بكارئینانا مۆبایل و ئەنتەرنێتێ دبیتە ئەگەر كو گەلەك خالان ب خۆڤە بگریت وەكی (تەمبەلی، هەروەدانا دەمی، نەبوونا ڕێسایان دژیان دا… هتد)
7ــ نەبوونا هیچ خەون و ئارمانجەكێ دژیانێ دا، نەبوونا ئارمانجان دێ بیە كەسەكێ لاواز.
8ــ هەبوونا پەیوەندیێن ژەهراوی كو ژ تەمامی تەماندی دكەن.
9ــ خۆ ب مەزن زانین، ئەڤ خالە خالان ب خۆڤە دگریت كو دبیتە ئەگەر پێشڤەدچوون د كەسی دا روو نادەت.
پتریا جاران ئەڤ خالە كارتێكرنێ ل كەسێ لاواز دكەن كۆ ژیانا وی/ وێ بەرەف نەمانێ دبەتن.
