لهەڤهاتن ل سەر بنگەهێن دروست
ئيحسان ئــامێدی
دیموكراتیەت دەستهەلاتا گەلی یە و ڤەگەریانە بۆ گەلی كو بریارا خۆ بدەت و دەستهەلاتدارین خۆ هەلبژێریت، هەروەكو دیموكراسیەتێ چەندین بنەما هەنە، ژ وان هەلبژارتنێن گشتی یێن خولی و دەست ب دەستكرنا ئاشتیانە یا دەستهەلاتێ و فرەیی و ئازادیا سیاسی و ئازادیا رادەربرینێ و مسۆگەركرنا مافێن تەڤایا پیكهاتێن جڤاكی و ئەڤە ژی د جڤاكێن مەدەنی و قانوونی ب دروستاهی بجهدهێت.
ل هەر جهەكی مرۆڤ لێ مرۆڤ هەڤپشكێ وەلاتی و دامەزراوین وێ یە، دڤێت لهەڤبهێن هەمی ماف و ئەركان گۆرەی قانوونێ رێكبێخنن، دا هەڤسەنگی هەبیت و سەقامگیری بجهبهێت.
هەمی مرۆڤ د گۆكا ئەردی دا هەڤپشكن و هەر كۆمەكێ ژی بۆ خۆ پارچەك دەستەسەر كریە و سەرەدەریێ دگەلدا دكەت و داكو كونترۆلەكا سەپینەر بكەن مرۆڤ هەڤدو دچەوسینن ل بن ناڤێن جودا.. نەتەوەیی، نیشتیمانی، ئایینی، بیروباوەر، سەروەری بەرژەوەندی.. هتد. ل دوماهیێ یێ بهێز یێ خۆ سەپاندی و پێ یێ دانایە سەر هەمی بەهایێن مرۆڤی!.
د هەمی رەوشان دا مرۆڤ هەڤپشكە ل وی جهی یێ لێ دژیت، لێ ل وێ هەڤپشكیێ چەند ماف هەنە و چەند بەردكەفیت و چەندێ وەردگریت و چەند دشێت ب دادپەروەرانە سەرەدەریێ ل گەل ئەوا مافێ وی بكەت، جهێ پسیارێ و سەر راوەستانێ یە!؟ چونكی بنگەهێ ململانێ و پێكدادانێ زێدەڕویە و ڕەتكرنا هەڤپشكیێ و بێشیلكرنا مافانە.
هەڤپشكیا سیاسی و لێكڤەكرنا دادپەروەرانە یا مافان و دەستهەلاتان و بەرپسیاریان د ناڤبەرا هیزێن سیاسی و جڤاكی نیشانا دیاردەیێن دیموكراسیێ و مەدەنیەتێنە و بنەمایێ ئارامیێ و سەقامگیریێ یە.
گرنگیا هەڤپشكیێ ژبۆ سەقامگیری و ئاشتیا ناڤخۆیی و بەرفرەهكرنا بنگەهێ پشكداریا جەماوەری ژبۆ خورتكرنا ژێیاتیێ بۆ وەلاتی و جیگیركرنا دیموكراتیەتا لهەڤكرنێ و دویركەفتن ل پەراوێزخستنێ، ئەڤی ژی هۆكارین گەشەبوونا بەردەوامە.
د هەڤپشكیێ دا دڤێت دانپێدان و باوەری ب هەڤ هەبهیت كو هەڤپشكن د رێڤەبرن و ئاڤاكرنا وەلاتی دا، د چارچووڤەیێ دەستوورەكێ كارپیكری و سەروەریا قانوونێ كو مافێن هەمیان دابینبكەت و دەلیڤەیا چاڤدێریكرنێ و هەلسەنگاندنێ و سزادانێ هەبیت.
دبیت قەبارێن پێكهاتێن جڤاكی و هێزێن سیاسی وەكهەڤ نەبن، لێ یاسا مافێن هەمیان ب وەكهەڤی دەستەبەردكەت و گۆرەی قەبارێن وان شایستەیێن وان دابین دكەت و هەڤسەنگیێ پێك دئینیت.
هەڤسەنگی د سیاسەتێ دا پرانسیبەكە ئامانج ژێ دابینكرنا مافێن تەڤ پیكهاتێن جڤاكی و لایەنێن سیاسی ژبوونا بجهئینانا سەقامگیریێ و نەهیلانا سەپاندنا بیرۆكە و بەرژەوەندیا لایەنەكی یان پیكهاتەكێ ل سەر كیستێ یێن دیتر و ئەڤە ژی دبیت ب رێكا سیستەمەكێ دیموكراسیێ دەستوورەیێ گشتگیر و پیگیر و ژێكجوداكرنا دەستهەلاتێن یاسادانانێ و جێبەجیكرنێ و دادوەریێ.
بكارئینانا هەفسەنگی ریگریكرنە ل هەر هێزەكێ كو خۆ ب سەپینیت و بتنێ بریاران دەربینیت و ئەڤە ئاسایش و ئاشتی جێگیردكەت و دەلیڤەیێن توندوتیژیێ و پێكدادانێ كێم دكەت و رێخوشكەرە بۆ فرەیا سیاسی كو هەڤڕكیا ئاشتیانە بكەن ژبۆ وەرگرتن یان لێكڤەكرنا دەستهەلاتێ د ناڤبەرا لایەنێن سەركەفتی گورەی قەبارە و دەنگێن بدەستڤەئیناین.
ل چ بارودۆخان دا؛ نابیت ل بن ناڤێ هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ بنەمایێن دیموكراسیەتێ بهێنە تێكدان و مادێن قانوونی بهێنە لێدان كو ئەون دابینكەرێن هەڤپشكیێ و هەڤسەنگیێ. بەلكی پێدڤییە دیالۆگ و دانوستاندن بهێنەكرن و هەمی نەرماتی بهێتە بكارئینان ژبوونا پاراستنا سیستەمێ سیاسی و سەقامگیریا وەلاتی.
هێزێن سیاسی یێن باوەری ب پرۆسەیا سیاسی هەی و چووینە د ناڤدا دڤێت دەستووری و یاسایان و بنەمایێن دیموكراتیەتێ بجهبینن دا راستگۆیا خۆ بپارێزن و ژ دەستنەدەن، دا ببنە جهێ پشتراستیا مللەتی و ببنە هۆكارێن ئارامیێ و سەقامگیریێ و گەشەدانێ.
داخوازكرنا پتر ژ مافێن خۆ و داكۆكیكرن ل سەر پتر ژ قەبارێ خۆ لێدانا بەهایێن مرۆڤی و بنەمایێن دیموكراسیەتێ یە و تێكدانێ و نەسەقامگیریی چێدكەت و ئەنجامێن خراپ لێ دكەڤن.
هەڤڕكی ل سەردەستهەلاتێ ل جڤاكێن پاشكەفتی بەر ب ململانێ و پیكدادانێن مەترسیدار دچیت و چارە د هەلبژارتنێن گشتی و ملكەچبوون بۆ ئیرادەیا مللەتی دا یە.
هەلبژارتنێن گشتی باشترین رێكە بۆ ئێكلاكرنا هەڤڕكیێ ل سەر دەستهەلاتێ برێكێن ئاشتیانە، و بۆ چیكرنا ناڤەندێن دەستهەلاتداریێ.
هەرێما كوردستانێ سیستەمێ دیموكراتی پەیرەو كریە و خۆلێن هەلبژارتنێن گشتی دكەت داكو ناڤەندێن دەستهەلاتێ ب ئیرادەیا مللەتی هەلبژێرن.
دڤێت بزانین كو هەلبژارتنێن گشتی بۆ دامەزراندنا ناڤەندێن دەستهەلاتداریێ نە ب رێكا دەنگێن مللەتی، و پتری دەربرینێ ژ پتریا ئیرادەیا مللەتی دكەت، لەوا پێدڤییە رێز ل ئیرادەیا مللەتی بهێتەگرتن و ئەنجام د هەر چاوا بن بهێنە پەژراندن و سەردەری دگەل دا بهێتەكرن.
یا كرێت و نەدروستە و دژی هەمی بنەمایێن دیموكراتیەتێ یە هیزەك بێژیت ئەم چەند دەنگان ببەین و چەند كورسیكا بدەستڤە بینین ئەم هەر ئەو هێز و دەستهەلاتدارین!، ئەگەر وەسایە پا هەلبژارتن ژبۆ چ؟!.
هەرێما كوردستانی پێدڤی ب هەڤگرتنێ یە، لەوا یا باشە پشتی هەر هەلبژارتنەكێ لایەنێن سیاسی یێن سەركەفتی ب هەڤڕا حوكمەتەكا بنكەفراوان پێكبینن ب پشكداریا هەمیان گۆرەی قەبارەیێ ب هەلبژارتنان دا و ب دەنگدانا مللەتی بۆ دیاركری.
ڤان بارودوخێن سەخت و دژوار ل رۆژهەلاتا ناڤین هەمی دەولەت و لایەنێن هەڤدژ یێ شەڕ و پیكدادنێن خۆ رادوەستینن و گفتوگویان دكەن بۆ چارەسەركرنا ناكۆیێن خۆ و یێ ریكەفتنێن نهێنی و ئاشكرا دكەت و هێزین لاواز دكەنە قوربانی بەرژەوەندیێن خۆ!، لەو دڤێت كوردستانی باش دهشیاربن و لەزێ ل پێكهاتن و لهەڤهاتنان بكەن و ناڤمالیا كوردستانێ رێكبیخن و هەرێما كوردستانێ بپارێزن و گەشەیێ پێبكەن و مللەتی پشتراست و سەرفراز بكەن.
