مهزناتی یا شۆرهشا ئیلۆنێ
ب درووشمێ “یان كوردستان یان نهمان” ل 11/9/1961 چریسكا ئاگرێ شۆرهشا ئیلۆنێ هاته ههلكرن و ل بهر رۆناهیا وى ئاگرى ب سهدان سهروهرى هاتنه تۆماركرن د بهرپهرێن دیرۆكا كوردینیێ دا، ههر وهسا گهرماتیا وى ئاگرى كوردستان كره دۆزهخ بۆ دوژمنان. پهیڤا “مهزن” بهرنیاسترین ناسناما شۆرهشا ئیلۆنێ یه و فاكتهرێن وێ مهزنایهتیێ خۆراگریا مللهتێ كورد بوو، دووربینى و دادپهروهری یا سهركێشێ بزاڤا رزگاریخوازا كوردان و رێبهرێ شۆرهشێ بارزانیێ نهمر بوو، موكمی یا رێزێن پارتى دیموكراسى كوردستان بوو زێدهبارى قاهرهمانهتیا پێشمهرگێ كوردستانێ. ژ بۆ بلند راگرتنا بێرهوهریا دهستپێكرنا شۆرهشا ئیلۆنا مهزن یا فهره هندهك ژ وان دهستكهفتێن گرنگێن ڤێ شۆرهشێ ب دهستڤه ئیناین بێنه بهرچاڤكرن ل سهر ئاستێن: نهتهوهیى، لهشكرى، كۆمهلایهتى، مرۆڤایهتیێ و رهوشهنبیرى. شۆرهش و نهتهوه: شۆرهشا ئیلۆنا مهزن د قووناغهكێ دا هات پشتى ب دههان شۆرهشێن كوردى هاتینه ژ ناڤبرن ل ههر چار پارچێن كوردستانێ ژ لایێ دهستههلاتێن شوفینیێن سهردهست ڤه ب مهرهما چاندنا تۆڤێ بێ ئومێدیێ د ناڤا مللهتێ كورد دا، لێ شۆرهشا ئیلۆنێ ئهو هزرا شاشا دوژمنان بن ئاخ كر و بۆ بنگههێ درێژهپێدانا خۆرتبوونا ههستا نهتهوهیى و شهنگستێ بهرخودانێ و هیڤی یا سهركهفتنێ ل سهرانسهرى كوردستانا مهزن. ژ لایهكێ دیڤه، بۆ دوژمنان دیار بوو كو كورد مللهتهكێ زیندى یه و سهرهدهریكرن ب ئاگر و ئاسنى بۆ ژ ناڤبرنا شۆرهشان و پاشى سیدارهدانا سهركردان نابنه هوكارێ پاشڤهچوونێ، بهلكو دبنه ئهگهرێ ب هێزبوونا خهباتێ و بهرخودانێ. شۆرهشا ئیلۆنێ ئێكهم شۆرهش بوو كو ژ چارچوڤێ دهڤهرایهتیێ دهركهفتى و بوویه شۆرهشهكا سهرانسهرى ل باشوورى و كووراتی یا وێ یا ستراتیژى و پشتهڤانیا لوجستى كوردێن پارچێن دى یێن كوردستانێ بوون، كو د دهرئهنجام دا ئێكگرتن و ئێكرێزیهكا نهتهوهیى دروست بوو. شۆرهشا ئیلۆنێ ئێكهم شۆرهش بوو كو شیاى ب خهباتا چهكدارى رژێمهكێ بینیته بن بارێ رێككهفتنهكا دیرۆكى كو دانپێدانێ ب مافێ ئۆتۆنۆمى بدهن بۆ كوردان ل پارچهكا كوردستانێ. ژ لایێ لهشكرى ڤه: شۆرهشا ئیلۆنێ بناغێ لهشكرهكێ رێكخستى دانا، كو پێشمهرگێ كوردستانێ یه، بۆ بهرگریكرنێ ژ ئاخا پیرۆزا كوردستانێ و تاكو ئهڤرۆ یێ مهزنترین سهركهفتنا تۆمار دكهت ل سهر دوژمنێن كوردان. لهشكرێ شۆرهشا ئیلۆنێ یێ پێكهاتى بوو ژ 18 هێزێن پێشمهرگهى زێدهبارى هندهك هێز و بهتالیۆنێن تایبهت وهك هێزێن دهستوهشین. ڤان هێزێن پێشمهرگهى د بهرهیهكێ بهرگریێ موكم دا شهر دكر ههر ژ زاخۆ تاكو خانهقین و جاران ب فهرمانێن سهركردایهتیا شۆرهشێ پێشمهرگهه ژ دهڤهرهكێ دهاتنه ڤهگوهازتن بۆ دهڤهرهكا دى دهمێ شهر گهرم دبوو ل بهرهیهكى و فشار د كهفته سهر. ل سهر ئاستێ كۆمهلایهتى شۆرهش بوو سهدهمێ ئاڤاكرنا پهیوهندیێن ب هێز د ناڤبهرا ههموو چین و تویژێن كۆمهلگهها كوردستانێ دا. ب ههبوونا پێشمهرگهى ل دهڤهرێن رزگاركرى و تێكهلبوونا وان ل گهل مللهتى ژ لایهكى ڤه و هاریكارى و پشتهڤانیا خهلكێ گوندان بۆ پێشمهرگهى ژ لایهكى دی ڤه هیچ جوداهیێن ئولى، هوزایهتى و دهڤهرایهتى نههێلان، بهلكو گهلێ كورد ب ئێك دهنگ و ئێك ههلویست بوونه پشتهڤانێن شۆرهشى بۆ گههشتنا ئارمانجێ و ب دهستڤهئینانا مافان. ئهو ئارامى، دادپهروهرى و باوهریا شۆرهشێ د كۆمهلگهها كوردستانێ دا بهرقرار كرى نموونهكا زیندیه تاكو ئهڤرۆ شانازى پێ تێته كرن. هیچ جیاوازیهك نهبوو د ناڤبهرا فهرماندا و پێشمهرگهى دا و ههر وهسا د ناڤبهرا بهرپرسى و وهلاتى دا. ژ لایێ مرۆڤایهتیێ ڤه، ل دووڤ فهرمانێن سهركردایهتیا شۆرهشێ، وهك رهوشتهكێ كوردایهتیێ، د سهخترین شهران دا پێشمهرگهى پرهنسیپ و بنهمایێن رێككهفتنێن نێڤدهولهتى بهرچاڤ وهردگرتن د سهرهدهریكرنێ دا ل گهل چهكدارێن رژێمێ و خهلكێ سڤیل. سهرهرایى وان هێرشێن هوڤانه ئهوێن دهاتنه سهر پێشمهرگهى و وهلاتیێن كورد هیچ جارهكێ پێشمهرگهى چالاكیهك ئهنجام نهدایه كو زانیبا دێ بیته ئهگهرێ ئێشاندنا خهلكهكى.
لایهنێ راگههاندن و رهوشهنبیریێ: ههر شۆرهشهكا چهكدارى یا پێدڤى راگههاندن و رهوشهنبیریهكا ب هێزه بۆ گههاندنا پهیاما شۆرهشێ. دهزگههێن راگههاندنا شۆرهشا ئیلۆنێ دسهركهفتى بوون كو ببنه پرهكا پهیوهندیێ د ناڤبهرا شۆرهشێ و مللهتى دا ب تایبهت بهلاڤوكێن پارتى و ئێزگێ دهنگێ كوردستانا عیراقێ. گوتارێن سیاسى و سهركهفتنێن پێشمهرگههى رۆژانه دهاتنه بهلاڤكرن د ئێزگهى دا. شۆرهشێ پویتهكێ مهزن ددا خواندنێ و زمانێ كوردى ل دهڤهرێن رزگاركرى و پشتى رێككهفتنا یازدهى ئادارێ زمانێ خواندنێ ل سهرانسهرى كوردستانێ بوو كوردى، وهك ئێك ژ خالێن رێككهفتنێ. ئێكهتیێن نڤیسهران و زانایێن كورد هاتنه دامهزراندن. بزاڤا رهوشهنبیرى و چاب و وهشاندنێ گههشته ئاستێن بلند. رێكخراوێن جهماوهرى و پیشهیێن كوردستانى ب ئازادانه كهفتنه كارى و دسهركهفتى بوون ب بهلاڤكرنا هزرا نهتهوهیى و رهوشهنبیری یا گشتى و دیرۆكا كوردستانێ.
شۆرهشا ئیلۆنا مهزن قوتابخانهكا كوردایهتی یا فرهرهههند بوو. پهیرهو و پرۆگرامێن وێ ل دووڤ رێبازا بارزانیێ نهمر دهاتنه دارێشتن. شۆرهشا ئیلۆنێ دیرۆكهك بوو بهرپهرێن وێ ب خوینا هزاران شههیدان ژ پیر و لاو و زارۆك و پێشمهرگههێ كوردستانێ یا هاتیه نڤیسین. ڤان ههموو سهروهرى و قوربانیان ناڤ و نیشانێ “مهزن” دا شۆرهشا ئیلۆنێ.
