مه زاراڤهك ههبوو دگۆتنێ “بههدینی”!
وهكو دزانین كاودانێن سیاسی ب ههمی كلوملێن خوهڤه زێده كارتێكرن ل سهر رهوشا كوردستانێ ب گهلێ ویڤه كریه بۆ چاخێن درێژ د دیرۆكێدا و نههێلانا پێكۆڵێن ئێكپارچهكرنا كوردستانێ بۆ پتر ژ سهد سالێن دووماهیێ بوویه ئهگهرا پێشیلكرنا ههمی مافێن گهلێ كورد د ژیانا جڤاكی دا ژ وان ژی بێبههركرن ژ ئازادیا دهربرینێ ب زمانێ رهسهن ب ههمی زاراڤ و دهڤۆكێن دایكێ یێن زمانێ كوردى.
لێ پشتی سهرهلدانا ١٩٩١ و بدهسڤهئینانا ههرێمهكا سهربخوه ل باشۆرێ كوردستانێ و ئهو ئازادیا ب دهست گهلێ كورد كهتی دهلیڤهكا زێرین بوو زمانهك كوردیێ ستندارد ژ لایێ زمانناسان ڤه بهێته دانان و ههمی دیالیكت و زاراڤهیێن ههر چار پارچێن كوردستانێ د وی زمانێ ستاندارد دا پشكدار بكهن، لێ مخابن پشتی بۆرینا پتر ژ چارێك چهرخى ل سهر ئازادیێ ئهڤ ئۆمێده ب دهستنههات ژ بهر بهردهوام پیلانێن ل سهر كوردستانێ ژلایێ دوژمنان ڤه ژ لایهكیڤه و ئهو ململانا سیاسی و نهئێكبوونا پارت و هێزێن سیاسیێن كوردستانێ زمانێ كوردی ژی ههر مایه پارچهكری وهكو هێشتا پارچهكرنا ئاخا كوردستانێ و پتر پووتهدان ب هندهك زاراڤان ل سهر كیستێ هندهك زاراڤێن دی بۆ هندهك مهرهمێن سیاسی بوویه جهێ دلتهنگیا وان دهڤهرێن كوردی كو دیالێكتا یان زاراڤێ دایكێ ژ لایێ پهروهردكار و میدیاكاران ڤه هاتیه بێرێزكرن و پشتگوههاڤێژتن.
ل ڤێره پرسیار ئهوه، ههكه مه وهكو بۆ نموونه زمانێ عهرهبی چ رێنڤێس و رێزمان و ئهدهبیاتێن ئێكگرتی وهكو زمانهك ستاندارد كو ههمی عهرهب تێبگههن مه تا ئهڤرۆ نینن، بۆچی ههتا ئهڤرۆ دادپهوهریهك دكارئینانا زاراڤێن زمانێ كوردی دا ناهێته كرن؟ ههكه بهری چهند سالهكان وهربگرین دێ بینین زالبوونا زاراڤێ سۆرانی د ناڤ خواندنگههێن مه دا ههتا نوكه ژی و دهڤهرێن بههدینی یا بهردهوامه ل سهر گهلهك پێكۆڵێن نڤیسكار و رهوشهنبیرێن دهڤهرا مه پێرابووین، ههر نه تنێ د ناڤ پهروهردێ دا، بهلكو د ناڤ دهزگههێن میدیایێن مه دا ژی ژ رۆژنامه و كهنالێن تهلهفزیۆنیێن ئهسمانی. بهلێ ههتا رادهكی ئهڤ كێشهیه ب چهند پشكێن خوهڤه هاتیه چارهسهركرن، ڤێجا دهڤۆك یان زاراڤێ بههدینی د ناڤ دهست و پێن یا كرمانجی دا فهتسی و ئهڤرۆ چنهمایه زاراڤێ مهیێ بههدینی تنێ د ناڤخوه دا مه گوه لێ ببیت و ژ دهرڤه و ههر ههلكهفتهكا دی تنێ مه ژ باپیر و داپیران گوه لێببیت.
ل ڤێره كی بهرپرسیاره ژ ڤی بار و كاودانێ د سهر بێرێزكرنا زاراڤێ مهیێ دایكێ یێ رهسهن یێ بههدینی دا دچیت؟ بێگومان دیتنا من ئهڤ قهیرانه یا دهسپێكری و رۆژ بۆ رۆژێ گرانتر دبیت پشتی ل ڤان سالێن دووماهیێ كهناڵێن ئهسمانیێن زهبهلاح و خودان جهماوهر ل ههرێما كوردستانێ هاتینه بهخشكرن مینا: ئێن ئار تی، رووداو و كوردستان ٢٤ كو ههتا رێڤهریێن وان یێن گشتی ژی پتر خستینه د دهستێن نه خهلكێ دهڤهرا مه یا پارێزگهها دهۆكێ دا و ههل یی یێ دی سیاسهتهكا تایبهت بۆ خوه و كارمهندێن خوه داناینه و قوربانیێ ئێكێ پشتگوه هاڤێژتنا دیالێكتا مهیا بههدینی یه كو ئێكجار ل بهر زارۆیێن دهڤهرا مه ژی هندا كرینه و نزانن ل خواندنگههان ب چو زاراڤ باخڤن و ل ناڤ مال ب چ زاراڤێ دی باخڤن و دهربرینێ بكهن.
ل ڤێره گرنگه ئاماژه پێبدهم بۆ ههمی جهێن بهرپرس و ژ وان ڤێ گۆتارێ دگههینمه رێڤهبهریێن وان كهنالێن وهكو رووداو و كوردستانی ٢٤ و ئێن ئارتی، كێ دهستووری دایه وه هوون وهكو كهیف و هزر و تێروانینێن خوه داخوازێ ژ ستافێن خهلكێ بههدینی بخوه ژی بكهن ب زاراڤێن دی یێن جودا ل ستۆدیۆیێ بۆ بینهران باخڤن و پێشكێشبكهن؟ ئهرێ ما ئهڤ كهناله نه كهنالێن بینهرێن وهنه و دڤێت حهز و ڤیانا بینهری ژی بێت بهرچاڤ كرن؟! ل ڤێره خالا گهلهك سهیر و سهمهر ئهوه ل وان كهنالێن مه بهحس ژێكری، بێژهر یان پهیامنێر یان پیشكێشكارێ بهرنامهكی، یێ خهلكێ دهڤهرا برایێن مهیێن سۆرا یێ ب سۆرانی پیشكێشدكهن، یێن خهلكێ دهڤهرا برایێن كرمانجی ژی چ رۆژئاڤای یان باكۆری یێ ب كرمانجیهكا تۆخ پێشكێشدكهت، ل دووڤرا بێژهر یان پهیامنێرێ یان پێشكێشكارێ مه یێ خهلكێ پارێزگهها دهۆكێ كو زاراڤێ ویێ دایكێ بههدینی، یێ ب كرمانجی دئاخڤیت و پێشكێشدكهت كو ب دهڤۆكا زهحمهتتر و دوورتر یا بۆتانی، نهك یا ههكاری یان جزیری ژی كو پتر نزیكی دهڤهرا مه؟!.
ئهرێ باشه مادهم مه چ زمانێن ستاندارد نینن بۆ راگههاندنا مه تایبهت یا دیتن و گوهداریكرنێ وهكو كهنالێن ئهسمانی و رادیۆیان، بۆچی ههر چنه بیت ستافێن وان یێن دهڤهرا بههدینان وهكو خهلكێ دهۆك و زاخۆ ب بههدینیا مه بۆ بینهرێن خوه پێشكێش ناكهن؟، جهێ زهحمهتێ ببینن و چێكرنێ یان تهسهننوعێ و ب دهستكردى د هندهك پهیڤینان دا بكهن و خورتیێ ل دهڤ و دێمێن خوه بكهن ههتا چهند رستهكێن كرمانجی بپهیڤن؟! بۆ زانین ژی ئهو كارمهندێن ب زاراڤێ خوه نه ئاخڤن ل سهر شاشێن كهناڵێن ئهسمانی نه ب خونه و نه ب دهستێ وانه ژی و گازنده نه تنێ بۆ وان برێزایه، بهلكو سیاسهتا رێڤهبهریێن وان كهنالانه و دڤێت ئهو ستاف ب جێ بینن و نهشێن بهروڤاژی رێنمایێن سیاسهتا وان بكهن.
راستی ئهڤه ژی و ههكه مه ڤیا چارهسهر ببیت و رێز ل زاراڤێ مه بهێتهكرن وهكو ناسنامهك بۆ مه، دڤێت نهرازیبوونهك ژ لایێ وهلاتیێن مه ڤه بۆ ڤێ نهدادپهروهریێ ههبیت و نه ههر كهسهك ژ لایێ خوه ڤه بێژیت من چ حهق پێ نینه و سهرێ خوه نائێشینم و كێشێن مه یێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری بهسسی مه ههنه. بهلێ دڤێت ل بیرا مهبیت و تایبهت بۆ ههر كهسێ ل وان كهنالان ژی كاردكهن ههكه مرۆڤ بوهایی نه دهته زاراڤێ ئهو دایكا شیرێ ژیانێ دایه مه، بێگومان مه ژی چ بوها و سهنگێ خوه نابیت. من باوهره ههكه وار تیڤی و ههردو نڤێسینگههێن رووداو و كوردستانی ٢٤ ل دهۆكێ نهبن كو ئهو ههتا راددهكی خزمهتا زاراڤێ بههدینی دكهن، ئهز دبینم تنێ ل جادده و ناڤمالان دا نهبیت مه گوه ل بههدینێ نامینیت.
ئهرێ وهكو نموونه چهند جوداهی دنێڤبهرا وان پهیڤان دا ههیه وهكو: بهرزه دبیت و بزر دبه…خواندنگهه و دبستان… بهفر و بهرف… زهڤی و عهرد …ساناهیتر و هێساتر، ئهگهر و سهدهم، كچ و قیسك.. و هۆسا و گهلكێن دی.
ئهڤرۆ مه بڤێت یان نهڤێت باژێرهكێ وهكو دهۆكێ یان زاخۆ یان ههر دهڤهرهكا مه یا مرنا خوه دبینیت ژ ههمی لایێن سیاسی و ئابووری و جڤاكی و زمانی ڤه، چونكو چ نیشانێن هاریكاریێ ب بهراوردی ل گهل پارێزگههێن دی نینن، چ نیشانێن بهرێ ژ ئاڤاهیێن كهڤن و دیرۆكی نههێلان و بهربهره یێن مرن و هندهك كهس یێن ئهردێن مه بۆخوه دكهنه ئاڤاهی بێ بهرامبهر. د سیاسهتێ دا ژی ههر خهلكی دكهنه دهۆلقوت ل دهمێ ههلبژارتنان و دووڤرا خهلكێ مه دكهنه یێن مالێ و دهڤێ ههمیان ژی دگرن. لهو ئهڤرۆ دوورا بێرێزكرنا زاراڤێ مهیێ بههدینی ژی هات و یێ رۆژ بۆ رۆژێ بهر ب مرنێ ڤه دچیت و دیسا ههمی درازینه وهكو ههر كێشهكا دی مادهم دبێ دهنگن!
ل دووماهیێ من باوهره هندهك ههبن ل دووڤ ڤێ گۆتارێ را مه مایتێكهر ببینن و هندهكێن دی مه توخمپهرێز د ڤێ دیتنێ دا ببینن، بهلێ من رێز و حورمهت بۆ دهڤۆكا كرمانجی چ ژووری یان ژێری ههیه و دیسا سۆرانی و ههمی زاراڤێن دیێن برایێن مه یێن كورد وهكو ئهم ههمی ئێك ههلویسیت و ئێك خوین، تایبهت زاراڤێ كرمانجی وهكو هێشتا پتر نێزیكی مه و دیرۆكا ڤێ دهڤۆكێ ڤهدگهریته بهری سهدان سالان و خوهدان ئهزمۆنهكا مهزن و ئێكهم رۆژناما كوردی ب ناڤێ كوردستان. لێ ژبیر نهكهین مه ژی زاراڤهك ههیه و خوهدان دیرۆكهكا كهڤن و رووبهرهكێ مهزن یێ جیۆگرافی بخوه ڤه دگریت و پتر سهد سالێن درێژه قوربانیێ مهزن د ناڤا جموجۆلێن سیاسیێن توخمپهرێز دا دیتینه. مادهم ئهم نه خوهدان زمانهك ئێكگرتینه، دڤێت ههر دهڤهركێ مافێ ئازادیا دهربرینێ ب زمانێ ـ زاراڤێ دایكێ ههبیت دا پتر قهواره و سهنگێ خوه د جڤاكی دا ههبیت.
ژ خوه ههكه ئهو رۆژ هاتبیت و كو ئیكجار ژ لایێ میدیا و پهروهردێ و ههمی دهزگههێن دی یێن زانستی و رهوشهنبیری و خواندنێن بلند پێدڤی ب زاراڤێ بههدینی نهبیت، بلا د راستگۆ بن و بێژنه خوهدان ئهڤ زاراڤه مه پهرده ل سهر داپووشی و ب خوه ل ئهرشیفان ببینن!.
