مه ههلویستێن بێ ” بهڵام ” دڤێن
ههر دهمهكی پرسا ریفراندۆم و دامهزراندنا دهولهتا كوردی تێته ئازراندن، ههلویستێن جودا تێنه دهربرین ل سهر سێ ئاستان: ئاستێ نێڤ دهولهتی، داگیركهرێن كوردستانێ و ناڤخوَییا ههرێمێ. د ڤێ قوَناغێ دا ههلویستێ نێڤ دهولهتی پتر بێ دهنگیێ ب خوهڤه دبینیت ژبهر وان نهڤێت پهركێن خوه ئاشكهرا بكهن و هێشتا پروَسه نه كهفتییه د بوارێ پراكتیكێ دا. ههلویستێ ئهمریكا و وهلاتێن ئهوروَپی بهرامبهر كێسێن ههلاویستی تێنه ئاڤاكرن ل سهر شهنگستێ رادێ ههبوونا هندهك بنهمایان وهكی: دیموَكراسیهت، دادپهروهریا جڤاكی، بنهمایێن پێكڤه ژیانێ و پاراستنا مافێن مروَڤی. گومان تیدا نینه كو ئهو ب رێكا بالیوَزخانا و كونسوَلخانێن خوه ههلسهنگاندنا رهوشا عێراقێ و كوردستانێ دكهن و ههر دهمێ ریفراندۆم هاته ئهنجامدان دێ ههلویستێ وان روَهنتر لێ هێت. ههلویستێ دووێ یێ دهستههلاتدارێن وان وهلاتان ئهوێن كوردستان ل سهر هاتینه پارڤهكرن كو ئیران ، توركیا، سووریا و عێراقه. ئهو ب ئاشكهرایی دژی سهربهخوَبوونا كوردستانێ نه و ئهڤ ههلویسته یێ هاتیه راگههاندن ژ لایێ هندهك كهسانێن پله دوو د دهستههلاتا وان دا ژبهر ئهو دزانن ههر دهمهكی كوردستانا باشوور بوَ دهولهت دێ گهرماتییا وێ دهته ههموو كوردان. بوَ بدهستڤه ئینانا پشتهڤانییا دهرهكی دڤێت كورد روویهكێ حوكمرانییا جوان نیشان بدهن و ب رێكێن دبلۆماتیكی پهیاما مللهتێ كورد بگههینن. یا جهێ سهرسوَرمانێ پهیدابوونا رهوتهكی یه د ناڤا كوردستانێ دا و ههلویستێن وان د نهرێنی نه ل سهر پرسا ریفراندۆمێ و هزرهكا پهیداكری كو كورد د ئێك دهنگ نینن. ههر دهمهكی پرسیار ژ وان بهێته كرن سهبارهت ریفراندۆمێ و سهربهخوَبوونێ ئهو بێی “بهڵام” بهرسڤێ نادهن. ژ بوَ رازیكرنا جادا كوردی دێ ب پێشهكییهكا پشتهڤانییا گومانهوی دهستپێكهن پاشی دێ ب “بهڵام ” ههڤدژییا سهربهخوَبوونا كوردستانێ كهن. بوَ نموونه دبێژن: ” ئهم ههموو یێ ل گهل سهربهخوَبوونا كوردستانێ، بهڵام زهمینه سازی بوَ نههاتییه كرن.. . بهڵام ناكوكیێن سیاسی یێن ههین.. .. بهڵام ئهڤه چوار ههیڤه مووچه نینن.. .. بهڵام دهورو بهرێن مه دوژمنن.. بهڵام ل گوَرهی دهستووری ئهم پشكهكین ژ عیرَاقێ و بهڵام.. بهڵام.. و بهڵام. ” ئهو د ئازادن د هزركرنا خوه دا لێ دهما مهرهما وێ ( بهڵام ) ێ بهلاڤكرنا رهشبینیێ و بێ ئومێدیێ بیت د ناڤا جڤاكێ كوردستانێ دا و گرێبدهن ب ریفراندۆمێ و دهولهتا كوردی ڤه، مافێ ههر كهسهكییه وان ههلویستا شلوڤه بكهت و ب ههلسهنگینیت دا راستی دیار ببیت. یا ئێكێ، زهمینهسازی: زهمینا دامهزراندنا دهولهتا كوردی یا لهباره ژ بهر ههبوونا ڤان هوَكاران: بارێ ئاساییشا كوردستانێ ئارامتره ژ ههموو وهلاتێن دهڤهرێ. پێشمهرگههێ كوردستانێ كاریگهرترین هێزه د شهرێ دژی تیرورێ دا. سهرهرای وان قهیرانێن كوردستان توش بووی دام و دهزگههێن كوردستانێ ل كارن. كوردستان یا بوویه پهناگهههكا ئارام بوَ پهناهند و پهنابهرێن دهرڤه و ناڤخوهیا عێراقێ. سهبارهت ناكوَكیێن سیاسی، ههر وهلاتهكێ فهرهلایهنیا سیاسی و هزری لێ ههبیت یا بێ ناكوَكی نینه. ناكوَكیێن سیاسی پشكهكه ژ ململانا پارتێن سیاسی بوَ گههشتنا دهستههلاتێ. قهیرانا دارایی، ئهڤ قهیرانه یا چێكریه ژ لایێ حوكمهتا عێراقێ ڤه و مهبهست لاوازكرنا حوكمهتا كوردستانێ بوَ ب رێكا نههێلانا باوهریێ د ناڤبهرا حكومهتێ و خهلكی دا. ئهگهر قهیران ببیته هوَكارهكێ پاشئێخستنا ریفراندۆمێ ئهڤه وێ چهندێ د گههینیت كو پیلانا (مالكی) سهرگرت و یێ سهركهفتی بوو د بڕینا بوَدجا كوردستانێ دا. ههبوونا دوژمنان ل ههر چوار دهورێن كوردستانێ یا بهری سهدان سالانه، د زڤڕیتن بوَ سهردهمێ میرنشینێن كوردان تاكو ئهڤروَ و ئارمانجا وان ههر ژناڤبرنا كوردان بوویه، لێ خوَراگرییا مللهتێ كورد ژ وان ب هێزتره. بوَ مانا كوردان ل گهل عێراقا فێدرال، یا خوَیایه كو د درێژییا دیروكێ دا هیچ دهمهكی دهستههلاتدارێن عێراقێ سهرهدهری ل گهل كوردان نهكریه وهك وهلاتییهكێ عێراقی. ئهڤروَ ژی، ئهگهر لێرینهكێ ل دهستوورێ عێراقێ بكهین، كو تاكه بهلگهناما پێكڤهگرێدانێ یه، دێ بینین كو ب دههان ماده و بڕگێن دهستووری ئهوێن پهیوهندی ب كوردان ڤه ههی یێن هاتینه پشتكوه هاڤێتن. وهك نمونه: كانێ پشكدارییا كوردان د هێزێن چهكدارێن عراقێ دا : مادێ 9 برگا ئێك أ ؟ كانێ هێمایێ كوردان د ئالا، ئارم و سرودا نیشتیمانییا عراقێ دا : مادێ 12 برگا ئێك؟ كانێ دهستهییا دابینكرنا مافێن ههرێما كوردستانێ بوَ پشكداریێ د دهزگههێن فێدرالی دا : مادێ 105؟ كانێ دادوهرییا دابهشكرنا هاریكاریێن نێڤدهولهتی مادێ 106؟ كانێ پشكا ئاڤاكرنا كوردستانێ كو ههموو وێران ببوو ژ لایێ رژێما بهعسیاڤه مادێ 112؟ كانێ نڤیسینگههێن كوردستانێ ل بالیوَزخانێن عیچراقا فێدرال دا : مادێ 121 برگا چوار؟ كانێ جێبهجیكرنا مادێ 140؟ ئهڤ پرسیاره ههموو ل سهر ناڤهروَكا ماده و بڕگێن دهستووری نه و مه دزڤڕینن بوَ پێشهكییا دهستووری كو د وێرێدا مهرجێ عیراقا ئێكگرتی دیاركریه، ئهو ژی پێگیریه ب جێبهجیكرنا دهستووری.
