هه‌تا كه‌نگى بچینه‌ به‌غدا و بێژینه‌ وان برا ئه‌و مه‌قه‌بوول نه‌كـه‌ن

هه‌تا كه‌نگى بچینه‌ به‌غدا و بێژینه‌ وان برا ئه‌و مه‌قه‌بوول نه‌كـه‌ن

90

بۆ پتر رۆناهى و شرۆڤه‌كرنا ڤى بابه‌تى دێ ب نێرینه‌كا هوور چینه‌ د وان چارگوشێن سه‌ربۆر ئاسه‌وارێن وێ عیراقا دوهى تێدا ده‌رباز بوویه‌ ئه‌كید دێ ئه‌و راستێن كار و دیتنێن ده‌ستهه‌لاتداریا عیراقا ئه‌ڤرۆ بۆ مرۆڤى دیار دبن و هه‌لبه‌ت یا دیاره‌ چیرۆك و سه‌رهاتیێن وان گه‌له‌كن و مرۆڤ نه‌شێت هه‌میا به‌رچاڤ بكه‌ت، چونكه‌ ب بابه‌ته‌كێ ب ڤى ره‌نگى ره‌نگه‌ مرۆڤ وه‌كو پێدڤى ده‌رهه‌قى ناڤه‌رۆكێ ده‌رنه‌كه‌ڤیت به‌لێ ئه‌وا مه‌ بڤێت دێ ب شێوه‌یه‌كێ گشتى كێشه‌ و نه‌ئێكگرتنا ئه‌ڤێ عیراقا ئیرۆ تێته‌ دیتن دێ ده‌ینه‌ خویاكرن و بێگومان ئه‌ڤاهه‌ دیاره‌ هه‌ر لده‌سپێكا چێكرنا ده‌وله‌تا عیراقێ و رێڤه‌برنا حوكمرانیا وێ ژلایێ وان وه‌لاتێن زلهێز و و به‌رژه‌وه‌ندكار كو ل ده‌مێ لێكڤه‌كرنا ده‌ڤه‌رێ شاشیێن وێ هه‌بوون، چونكه‌ درستكرنا حكوومه‌تا نوویا عیراقێ نه‌ ل به‌رچاڤ وه‌رگرتنا گه‌ل و پێكهاته‌یا وێ كو ببن شه‌ریك و بریارده‌رێ حكوومه‌تا عیراقێ ژبه‌ر كو كۆمه‌كا نه‌ته‌وه‌ و ئول و مه‌زهه‌بێن جیاواز و جودا جودا ل عیراقێ هه‌بوون هه‌مى هاتن ڤارێكرن و ماف و داخوازیێن ڤى خه‌لكى ل به‌رچاڤ نه‌وه‌رگرتن، ب تایبه‌تى كێشه‌ و مافێ گه‌لێ كورد، داكو رێكا رێڤه‌برنا ده‌ستهه‌لاتێ دروست هاتبا ڤه‌وژارتن و ژبه‌ر ڤێ یه‌كێ به‌لانس دروست نه‌بوو، له‌وا هاته‌ گهۆرین، چونكه‌ گه‌لێن عیراقێ نه‌كرنه‌ خودانێ بریارو سیاسه‌تا ده‌وله‌تێ و ژبه‌رهندێ هێدى هیدى كێشه‌و ئالوزى هاتن هولێ له‌ ورا كوشتن و ره‌ڤین و نه‌باوه‌رى ل عیراقێ په‌یدابو و ژبه‌رهندێ به‌رپرسایه‌تیا كێشه‌و ئاسته‌نگێن عیراقێ هه‌مى كه‌تن ستوێ ئه‌وان لایه‌نا ێیكو ده‌سهه‌لاتداریا عیراقێ چێكرى چونكه‌ لدیڤ حه‌زو ڤیاناخوده‌ینابون له‌وا بونه‌ چێكه‌رێ وه‌لاتێن ده‌ره‌كى و لدیڤ ئاراسته‌ێن به‌ژه‌وه‌ندكارا شول دكرن و دیاربو بكه‌یفاخو سه‌ره‌ده‌رى درێڤه‌برنا حكمه‌تێ دا دكرن و هاتناوان لسه‌ر كه‌له‌خێ گه‌لێن عیراقێ بویه‌ له‌ورا ئاسته‌ و كارێن وان بۆ شه‌ر و په‌یداكرنا دوبه‌ره‌كیا گه‌لێن عیراقێ ژبه‌ر هندێ ئه‌و ئارامیا خه‌لكی ڤیابا په‌یدا نه‌بوو، لێ یا گرنگ كارى ل سه‌ر وێرانكاریا گه‌لێ كورد و كوردستانێ بوویه‌، ژبه‌ر هندێ ئالا هه‌لگرێ وێ رێبازا ئه‌ڤرۆ ژى نیازێن ژناڤبرنا گه‌لێ كورد هه‌نه‌، چونكه‌ هیچ ده‌ستهه‌لاته‌كێ بیر ل وێ چه‌ندێ نه‌كریه‌ كێشه‌یا كوردى ب ئاوایه‌كێ وه‌سا كو ئه‌و زه‌مینه‌ خۆش بیت بۆ برایه‌تى و پێكڤه‌ژیانێ هه‌بیت، چونكه‌ نه‌ ل سه‌ر وان بنه‌مایێن دیمۆكراسیه‌ت و مرۆڤایه‌تى هاتبوو ئاڤاكرن و ئه‌كید هیچ باشى نه‌بوویه‌ و ئه‌وا خه‌لكه‌كی ڤیای نه‌دهاته‌ كرن، له‌وا ڤان رێبه‌ر و ده‌ستهه‌لاتدارێن عیراقێ چ باشى و سه‌رمایه‌ك بۆ خه‌لكێ عیراقێ ل پاش خوه‌ نه‌هێلا بوو كو ئه‌ڤرۆ گه‌لێن عیراقێ شانازیێ پێ بكه‌ن و به‌رۆڤاژى كارێ وان بوویه‌ كوشتن و هه‌ڤركیا خه‌لكێ عیراقێ داكو كورسیێن وان ژده‌ست وان نه‌چن، له‌وا خه‌لكێ عیراقێ چ خۆشى و تاما ژیانێ نه‌دتی یه‌ و ڤێ راستیا ئه‌ڤرۆ د رێڤه‌برنا حوكمرانیا ده‌ستهه‌لاتێن عیراقێ دا دیار كریه‌ لسه‌ر دروستكرنا ڤان كێشه‌ و ناكۆكین تێنه‌ دیتن ژبه‌ر ڤێ یه‌كێ نابنه‌ خودانێ بریار و سه‌روه‌ریا دروست، چونكه‌ ئه‌ڤ ده‌ستهه‌لاتا ئه‌ڤرۆ ل عیراقێ هه‌ی نیڤه‌كا ده‌ستهه‌لاتا وان ل ده‌ستێ وه‌لاتێن ده‌ره‌كى دایه‌ ل به‌ر هندێ ئه‌و پاشه‌ رۆژا زه‌لال ل عیراقا ئه‌ڤرۆ ناهێته‌ دیتن و ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ئه‌ڤ حوكمرانیا نوكه‌ رێكا پارچه‌كرنا عیراقێ خۆش كریه‌، له‌ورا تێته‌ زانین هه‌ر ده‌ستهه‌لاته‌كا بگه‌هیته‌ كورسیێ ب چاڤێ دلوڤانیێ به‌رێ خوه‌ نه‌دایه‌ خه‌لكێ عیراقێ داكو پێكڤه‌ ژیان په‌یدا بیت ژبه‌ر هندێ ئه‌و ئاشتیا خه‌لكه‌كێ بڤێت به‌ر قرار نابیت له‌وا گرفت و رێگرى د رێڤه‌برنا حكوومه‌تێ دا دروست دبن و ئێدى ئه‌ڤه‌ ناهێته‌ ڤه‌شارتن كو د وارێ پراكتیكى دا عیراق به‌ره‌ف پارچه‌بوونێ ڤه‌ دچیت ژبه‌ر هندێ چ كه‌س و لایه‌ك نه‌شێت وێ عیراقا خه‌لكی دڤێت بكه‌ت ئێك و ئه‌ڤ چه‌نده‌ بۆ وان كێشێن كه‌ڤن و مێژوویی دزڤرن چ نه‌ته‌وه‌ى بن یان مه‌زهه‌بی بن و دیاره‌ هه‌ر ده‌ستهه‌لاته‌كا كه‌تیه‌ كارى ئالێ به‌رامبه‌ر قه‌بوول نه‌كریه‌ و ئه‌ڤ كێش ڤه‌كێشا هه‌ ل ناڤبه‌را شیعه‌ و سنه‌یان دا هه‌یه‌ ل سه‌ر وان ده‌ستهه‌لاتێن بۆرى و نوكه‌، له‌وا بوویه‌ ئه‌گه‌رێن شێلیكرن و كوشتن و كوشتارا تێته‌ دیتن و پاشی باندور و دژایه‌تیا هه‌ردو ئالیان بۆ گه‌لێ كورد هه‌یه‌ و هیچ ئالیه‌ك دگه‌ل وێ چه‌ندێ نینه‌ و پرسگرێكا كورد و هه‌رێما كوردستانێ چاره‌سه‌ر بكه‌ن كو بگه‌هن خواسته‌كێن دیاركرى و راستیا ڤێ بۆ مه‌ دیار بوویه‌ هه‌ر ئالیه‌كێ ده‌ستهه‌لات وه‌رگرتیه‌ به‌رى هه‌ر تشته‌كێ كوردی كرین ئارمانج كا دێ چه‌وا ده‌نه‌ ڤارێكرن، له‌ورا دێ ڤێ ژى بێژین ئه‌و برایه‌تیا مه‌ كورد ب ملێ خوه‌ڤه‌ گرێدایى كه‌سێ های ژ مه‌ نینه‌ و هیچ د مه‌ژیێ عه‌ره‌بان دا نینه‌ ڤێ قه‌بوول بكه‌ن، داكو ڤێ كێشه‌یا كوردى یه‌كلا بكه‌ن و ئه‌گه‌رێ جاره‌كێ دیتن دێ مه‌ترسیا كوردا بیته‌ ئه‌گه‌رێ تێكدانا به‌رژه‌وه‌ندێن وان ڤى ده‌مى مرۆڤایه‌تى و پێكڤه‌ژیانێ قه‌بوول دكه‌ن و ل سه‌ر مێزا چاره‌سه‌ر بكه‌ن و تێ بگه‌هن ئه‌ڤ كێشه‌یه‌ ب شه‌ر و هه‌ڤركیێ ناچیته‌ سه‌رى كو بزانن گه‌لێ كورد وه‌كو نه‌ته‌وێ دویێ یه‌ ل عیراقێ هه‌یه‌ و ب هه‌مى سیما و كه‌ڤلێ خوه‌ڤه‌ جوداهیا وێ هه‌یه‌ و دڤێت بگه‌هیته‌ ماف و ئازادیا خوه‌ به‌لێ ئه‌ و فه‌رهه‌نگا ده‌ستهه‌لاتدارێن عیراقێ تێدا په‌روه‌رده‌ بووبن مافێ گه‌لێ كور تێدا نابینن و ئه‌گه‌ر دان پێدانێ پێ بكه‌ن ب گونه‌هه‌كا مه‌زن بۆ خوه‌ دزانن و دیاره‌ خودانێ ڤێ رێبازێ قبوول ناكه‌ن كورد ببن خودان كیان و سه‌روه‌ریا خوه‌ هه‌بیت و راستیا ڤێ گونه‌ها مێژوویی بۆ وان ئالیێن كارێ به‌رهه‌ڤیا رێكه‌فتنا سایكس پیكو دزڤریت كو بۆ به‌رژوه‌ندێن خوه‌ ده‌ڤه‌ر هاته‌ لێكڤه‌كرن و پاشى كوردستان دایه‌ پارچه‌كرن، داكو پێگه‌ و ده‌ستهه‌لاتێن وان به‌رفره‌ه ببن و ل سه‌ر ڤێ یه‌كێ گه‌لێ كورد دایه‌ ره‌خه‌كی ژبه‌ر هندێ وێ ده‌ستهه‌لاتا حوكمرانیا عیراقێ كرى په‌نا بره‌ توتدوتیژی و گڤاشتن و نه‌هێلایه‌ كورد سه‌رێ خوه‌ راكه‌ت و هه‌ر تشتێ پێ چێ بووى ده‌رهه‌ق گه‌لێ مه‌ كریه‌، له‌وا دبێژین ئه‌و حوكمرانیا ل عیراقێ هاتیه‌كرن. مه‌ وه‌كو پێدڤى نه‌دایه‌ ناسین كو نیازێن وان بۆ كورد و كوردستانێ چ نه‌ و رامانا وێ وه‌سا ده‌ته‌ خویاكرن كو هه‌تا نوكه‌ مه‌ وه‌كو پێدڤى مێژوویا رابردوویا عیراقێ نه‌دایه‌ خواندن ل گور وان دیتنێن وان بۆ گه‌لێ مه‌، له‌ورا ئیرۆ ژى هێشتا ئه‌مێ ل هیڤیا هندێ ده‌ستهه‌لاتدارێن عیراقێ مه‌ ب هنده‌ك هێڤریشكا نه‌ دوهنكرى رازى بكه‌ن، ژبه‌ركو خواندنا مه‌ بۆ وێ عیراقا ئه‌م دخوازین دوور ژ راستیێ یه‌ و ئه‌كید ئه‌ڤاهه‌ دیاره‌ ئاور و سه‌ره‌ده‌ریێن ده‌سهه‌لاتدارێن عیراقێ كو ب چ ره‌نگی مه‌ دخوینن و دبینن به‌لێ ئه‌م یێ ل به‌رخوه‌ به‌رزه‌ دكه‌ین كا وان چ دڤێت، چونكه‌ هرچ ب خوه‌ یا دیاره‌ و ئه‌م یێ كه‌تینه‌ دیڤ ده‌وسێ ژبه‌ركو مێژوویێ هه‌ر تشته‌ك رۆن كریه‌، كو ئه‌ڤه‌ نێزیكى سه‌د سالێن مه‌ د وێ عیراقا ئه‌ڤرۆ بوویه‌ كێشه‌ و گلێشێن نه‌مرۆڤایه‌تى دا دبۆریت و هێشتا مه‌ چ ژێ نه‌دیتیه‌.
هه‌ژێ یه‌ بێژین هه‌مى سه‌رۆك و ده‌ستهه‌تدارێن عیراقێ ئێك ل دووڤ ئێكێ هاتین و بۆرین چ خودانى ل گه‌لێن عیراقێ نه‌كریه‌، چونكه‌ هیچ دادپه‌روه‌رى بۆ كێشه‌ و مافێن پێكهاته‌یا عیراقێ نه‌بوون. ره‌نگه‌ ڤى سه‌رده‌مى نێزیكبوونه‌كێ په‌یدا بكه‌ن ئه‌ڤه‌ ژى تاكو ده‌لیڤا خوه‌ دبینن ئیدى ئه‌و مرۆڤایه‌تیا مه‌ ژى حه‌ساب ناكه‌ن، له‌وا ئه‌ڤ چوونا نوونه‌ر و په‌رله‌مانتارێن كوردستانێ بۆو به‌غدا وێ چه‌ندێ ناگه‌هینیت رێكا برایه‌تى و هه‌ڤگرتنا كورد و عه‌ره‌با خۆش بكه‌ت، چونكه‌ عیراقێ ناڤێ ماى ژبه‌ركو كێشه‌ و ناكۆكیێن وان ناهێلن ده‌ستهه‌لاته‌كا ئێكگرتى په‌یدا ببیت كو وێ چادرا ئێكگرتنێ جهێ هه‌مى گه‌لێن عیراقێ تێدا هه‌بیت هه‌روه‌سا تێگه‌هشتنه‌كا ته‌مام ل سه‌ر خواست و مافێ كورد و هه‌رێما كوردستانێ بكه‌ن، لێ ئه‌وا راست بیت بلا گه‌لێ مه‌ بزانیت ئه‌و داخوازیێن مه‌ هه‌ین چ جاران قه‌بیل ناكه‌ن و مه‌ چ ل به‌غدا نه‌مایه‌ ئه‌م خوه‌ پێ دلخۆش بكه‌ین ئه‌گه‌ر هزار جارێن دى بچینه‌ به‌غدا هیچ تشته‌كی ناگهۆریت و فایدێ مه‌ تێدا نابیت و ئه‌گه‌ر كورد بریارا زڤراندنا په‌رله‌مانتارێن مه‌ بده‌ن بۆ به‌غدا ته‌نها بۆ هندێ یه‌ داكو حكوومه‌تا عه‌بادى بۆ درست بكه‌ین و ژ ره‌خه‌كێ دیڤه‌ بارێ عه‌بادى سڤك بكه‌ین و شه‌رێ دژى داعشێ و به‌رۆڤاژى عه‌بادى ژى ئه‌وه‌ بێ كو قویت و مووچێن هه‌رێما كوردستانى ببڕیت و دووماهیا عه‌بادى دێ خول مه‌گریت تاكو داعش نه‌مینت داكو حه‌شدا خوه‌یا شه‌عبى ب كورد و هه‌رێما كوردستانێ را به‌رده‌ت، ئه‌ڤجا ب دیتنا من یا باش ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌م ده‌ستێ خوه‌ ژ وێ عیراقا هه‌رفتى به‌رده‌ین و بێژینه‌ به‌غدا، هوین ل مالا خوه‌ و ئه‌م ل مالا خوه‌.

کۆمێنتا تە