ههرێما كوردستانێ و دستوور
رمهزان نسردین كێڤلى
دستوور ب بلدنترین قانوونا دهولهتێ دهێته هژمارتن كو پێكدهێت ژ كۆمهكا قانوون و قواعدێن قانوونێ بۆ رێخستنا كاروبارێن دهولهتێ، یانژى دهستنیشانكرنا شێوێ حوكمى و دانانا ماف و ئهركێن ههڤوهلاتیان و دارێشتنا سیستهمهكێ گونجایێ بۆ دهولهتێ بۆ پاراستنا بهرژوهندیا وى وهلاتى. گومان تێدا نینه ج پێناسێن تایبهت و دهستنیشان كرى بۆ دستوورى نهبووینه، بهلكو وهكو ههمى تێگههێن دى جوداهى و ناكۆكى د ناڤبهرا فوقههائێن دستوورى ههیه، چونكو ههر ئێك ژ وان ل گۆر تیۆری و رهههندێن جودا جودا پێناسا دستوورى دكت. پرسیارا گرنگ ل ڤێره ئهوه ههرێما كوردستانێ پێدڤى ب دستوورى ههیه یان نه؟
گومان تێدا نینه بۆ ههرێمهكا وهكو كوردستانێ فرهحزبى و فرهنهتهوه زۆرا گرنگه دستوورهك بهێته داریشتن كو پتریا هێز و لایهن و پێكهات ل سهر رێك بكهڤن، چونكو مه ل قووناغا بهرى نوكه چهندین پێشێلكرنێن قانوونێ ههبووینه و ناكۆكیێن پتریا لایهنێن سیاسى ل سهر شێوازێ حوكمى ل كوردستانێ و دابهشكرنا دهستههلاتێ ههبووینه و ئهڤ ناكۆكیه ژ ئهنجامێ نهبوونا دستوورهكێ بووینه, ههكه دستوورهك ههبووایه دا بیته حهكم بۆ چارهسهركرنا كێشهیێن گشت لایهنان، بهلێ ب داخ ڤه ههر لایهنهك ل گۆر هێزا خوه د ناڤ پرۆسا سیاسى دا شرۆڤهیا قانوون و رێسایێن ل ههرێمێ دكر. دستوور خودان پرهنسیپێ (السمو الدستووری) ئانكو ئهڤ دستووره بلندتره ژ قانوونێن دى و دڤێت ههمى قانوونهك ل وهلاتى دهربكهفت ل بن چاڤدیریا دستوورى دا دهرباز بیت و نابیت یا ناكۆك بیت ل گهل قانوونا دستوورى و ههر رهفتار و كریارهكا دهستههلاتدارا دڤێت ل گۆر دستوورى یا مشروع بیت و ههڤ گونجایێ بیت بۆ هندێ بهرژوهندیا وهلاتى بهێته پاراستن و خالهكا دی ژى بۆ گرنگیا دستوورى ل ههرێمێ ئهوه كو ژ لایێ شكلى ڤه پێرابوونێن راستهڤهكرنا دستوورى د جیاوازن و ب ئاستهنگن، ئانكو قووناغێن وێ ب زهحمهت نهوهكو قانوونێن دى نه ههردهم پتریا پهرلهمانى ڤیا دێ و ێ قانوونێ گوهۆریت و راستهڤهكرنا دستوورى یا ب زهحمهته لهورا دبیت زامنێ پاراستنا مافێن خهلكى و گشت پێكهاتێن د ناڤ وى وهلاتى دا دژین و پیرۆزیا دستوورى د هندێ دایه نابیته ئالاڤهك ل دهستێ تهخهكا دهستنیشان كرى ژ دهست ههلاتێ كو ل گۆر بهرژوهندیا خوه راستهڤه بكهن یان بگوهۆرن.
ل دهمێ بۆرى لڤینهكا سیاسى ههیه د ناڤبهرا پهرلهمان و سهرۆكاتیا ههرێما كوردستانێ دا ل گهل لایهنێن سیاسى بۆ ئهكتیفكرنا لژنا نڤێسینا پرۆژێ دستوورێ ههرێما كوردستانێ ب دیتنا من ئهڤ قووناغه زۆرا گونجایه ههمى لایهنێن سیاسى ل سهر نڤێسینا پرۆژهكێ دستوورى رێك بكهڤن و ئهڤ پرۆژه دستووره یێ مهدنى بیت و خزمهتكرنا ههڤوهلاتیان ژ ههمى ئالیهكێ ڤه تێدا بهێته پاراستن و سیستهمهكێ سیاسى یێ گونجایێ بۆ ههرێمێ دارێژن ههتاكو ئهڤ بهرهلایا شرۆڤهكرنا قانوونێ ل كوردستانێ نهمینیت و پتریا مللهت و پێكهاتێن دی ژى ههست ب ئارامى و پاراستنا مافێن خوه بكهن.
گرنگه تهخێن دى مینا مامۆستایێن قانوونا دستوورى ل ههرێما كوردستانێ رۆلهك ل بهرچاڤ ههبیت بۆ نڤێسینا پرۆژێ دستوورى و دیسا رێكخراوێن جڤاكى مهدنى ل ناڤ خهلكى دا رۆلێ خوه ببینن بۆ بلندكرنا تێبینى و پێشنیارێن خهلكى بۆ هندێ پتریا ههره زۆرا خهلكى پشكدارى پرۆسا داریشتنێ ببت.
ل دووماهیا ڤێ گۆتارێ ههبوونا دستوورى ههبوونا ئارامى و پاراستنا مافێن گشتى و كهسایهتى یه بۆ گشت لایهنهكێ و ئهڤه داخوازا پتریا خهلكێ كوردستانێ یه ب ئۆمێدا هندێ ل نێزیك لیژنا نڤێسینا پرۆژێ دستوورى رۆل و ئهركێ خوه ئهدا بكهت.