ههرێم و سهرهدهریا نیڤدهولهتى
رمهزان نسرهددین كێڤلى
ههرێما كوردستانێ وهكو قهوارهكێ (سیاسى ـ جڤاكى ـ ئابوورى) د چهندین قووناغان دا دهربازبوویه، حهتاكو شیاى ل سهر ئاستێ نیڤدهولهتى باوهریێ ب ئهڤى قهوارهى دروست بكهت، وهلاتێن زلهێز یێن دونیایێ گهلهك پیڤهر ههنه كو پێڤهرێن نیڤدهولهتینه بۆ ههلسهنگاندنا قهوارێ دهولهتهكێ یان ههرێمهكێ حهتاكو ژلایێ (تعامل دولی) ڤه سهرهدهریا نیڤدهولهتى دگهل دا بهێتهكرن و بهردهوام كار و چالاكى و پرۆژه لێ بهێنه ئهنجامدان.
ژ وان پێڤهران بابهتێ (ئاسایشا ناڤخوهیى) یه، ئهو وهلات یان ههرێم چهند شیانێن خۆیهتى (زاتی) ههبووینه بۆ پاراستنا ئاسایشا ناڤخوهیى و نهبیته مهترسى ل سهر وهلاتێن دهردوورا خوه و بهردهوام گهشهیا ئیمناهیێ د ئهڤى قهوارهى دا دروست بیت، ئهڤه د دهمهكى دایه كو دهردورا ههرێما كوردستانێ ههمى كوشتن و تیرۆر و كارێن خرابن و ئهو فاكتهرێن بووینه هێز بۆ پاراستنا ههرێمێ زۆر دگرنگن و جهێ پیتهدانا جڤاكێ نیڤدهولهتى نه، ژ ئهڤى ئالى ڤه ههرێما كوردستانێ نهب تنێ ل سهر ئاستێ ناڤخوه، بهلكو ل سهر ئاستێ ژدهرڤه ژى رۆل و كاریگهریا خوه ههبوویه ب تایبهت د شهرێ دژهتیرۆرا نیڤدهولهتى دا.
ژ پێڤهرێن دى بابهتێ دیمۆكراسیهت و مافێ مرۆڤى و پێكڤهژیان و گهشهیا مرۆڤى یه، دڤێت ئهم دگهل خوه راست گو بین كو ئهم نهشیاینه ل سهر ئهڤان مژاران بگههینه ئاستێ پێدڤى، بهلێ بهراورد ل گهل وهلاتێن ههرێمایهتى و ئهو دهمێ كورت یێ حوكمرانیا كوردى ل سهر ئهڤان ههمى مژاران ژى پێنگاڤێن زۆر مهزن هاتینه هاڤێتن، ل ڤێره ئهگهر یا پێدڤى نه هاتبیته ئهنجامدان ژى نه ب پیلانێن دارێشتى بوویه، بهلكو ژبهر نهبوونا شیانان یان خهمساریێ بوویه و گهلهك فاكتهر ههبووینه رێگریێ ل ئهڤان بابهتان بكهن ژ وان (ئاینى ـ رهوشهنبیرى ـ كهلتوورى ـ ناكۆكیێن سیاسى)..
گهشهیا ئابوورى و دروستبوونا بازارێ ئازاد خالهكا دى بوویه ژ خالێن هێزا ههرێما كوردستانێ، بهلێ زۆر ب داخڤه مه نهشیایه ئابوورێ پێگوهۆر دروست بكهین و ئهڤى ئابوورى وهكو هێزهك بۆ مانا خوه یان بۆ سهرهدهریا خوه یا نیڤدهولهتى بكاربینین، بهلكو پتریا ئابوورێ مه د دهستێ كۆمپانیێن بیانى دایه، یا پێدڤیه د قووناغا داهاتى دا ههرێم بهرژهوهندیێن پێگوهۆر ل گهل وهلاتێن ههرێمایهتى دروستبكهت حهتاكو د ههر سهرهدهرى و ههلویستهكێ نهچاڤهرێكرى دا مفاى ژ هێزا خوه یا ئابوورى وهربگرین..
دامودهزگههێن دهولهتێ فاكتهرێ سهرهكینه بۆ ئهزمۆنا ههر وهلاتهكى ب تایبهت ژ لایێ شهرعیهتا (سیاسى و جهماوهرى و دستوورى) ڤه، كوردستان یا بهر ب قووناغهكا نووى ڤه دچیت، ئهوژى دروستبوونا دامودهزگههێن ههرێمێ یى ل سهر بنهمایێن دستوورى و قانوونى ب تایبهت بابهتێ ژێكجوداكرنا دهستههلاتان و رادهستكرنا دهستههلاتێ و ئهزمۆنا دیمۆكراسى و كاراكرنا دهزگههێ سهرۆكایهتیا ههرێمێ..
ئهڤه ههمى فاكتهر و ئهگهرن كو وهلاتێن دونیایێ سهرهدهریێ ل گهل وهلاتهكى یان ههرێمهكێ بكهن د چارچووڤێ پاراستنا بهرژهوهندیێن خوهدا و ئهو سهرهدهریا نوكه یا ل گهل ههرێما كوردستانێ دهێتهكرن ب ههمى رامانێن خوه یێن سیاسى ڤه دانپێدانهكا راستهوخوهیه ب ههمى ئهزمۆنێن ههرێما كوردستانێ ب خالێن (ئهرێنى و نهرینى) ڤه، ئهو گوهۆرینێن ل كوردستانێ دروست دبن بۆ پتریا وهلاتێن دونیایێ و ههریمایهتى جهێ پیتهدانێ نه و دووماهی ههلویستێ وان بابهتێ ههلبژارتنا سهرۆكێ ههرێمێ بوویه، ههلویستێ وان ژى د نامه و تێلهفۆن و برۆسكێن پیرۆزباهیێ دا دیاربوویه كو پتریا وهلاتێن كاریگهر ب ئهڤێ پرۆسێسا دیمۆكراسى دلخۆش بووینه و ب پێنگاڤهكا گرنگ هاتیه ل قهلهمدان، ب باوهریا مه دێ سهرهدهریا جڤاكێ نیڤدهولهتى ل گهل ههرێما كوردستانێ بهێزتر لێ هێت چونكو قووناغ ژى هاتینه گوهۆرین و رۆژههلاتا ناڤهراست ژى ههمبهرى گوهۆرینایه، لهورا ئهڤ جۆرێ سهرهدهریێ دێ د بهرژهوهندیا ههرێما كوردستانێ دا بیت، نهخاسمه ههكه كورد ناڤمالا خوه رێكبێخن و دووماهی پهیام سهرۆكێ ههلبژارتى یێ ههرێمێ وهسا دایه دیاركرن كو ئهو دێ وهكو كهپرهكى بیت بۆ پاراستنا ناڤمالا كوردى.
