ههلویستێ بارزانیێ نهمر بهرامبهر بریارا سهیدارهدانا ((سهید قوتب)) و دو بابهتێن دی
د. جمعه بهندى
ئێك: ههلویستێ بارزانیێ نهمر بهرامبهر سهید قوتب: ل سالا 1966 دهمێ سهید قوتب ـ خودێ ژێ رازی ـ ههتیه زیندانكرن و بریارا سهیدارهدانێ بۆ دهركهتی ئیخوانێن عیراقێ ـ حزب الاسلامی العراقی ـ و ل گهل چهندین زانایێن ئاینی یێن عهرهب و كورد سهرهدانا بارزانیێ نهمر كرـ خودێ مهزارێ وی رۆهنكهت ب دلۆڤانیا خوه ـ ب مهرهما نڤێسینا نامهكێ ژ بۆ جهمال عهبدولناسڕ سهرۆكێ وی سهردهمی یێ وهلاتێ مسرێ و داخواز ژێ بهێتهكرن بۆ لادانا بریارا سهیدارهدانێ ل سهر سهید قوتب یان ب كێماتی راستڤهكرنا بریارێ بۆ زیندانكرنێ. وهك هوون دزانن ئهڤ داخوازیه ژ بارزانیێ نهمر ـ مهلا مستهفا بارزانی ـ هاتهكرن ب حوكمێ وێ پهیوهندیا ب هێز د ناڤبهرا بارزانی و عهبدولناسڕی دا. ئینا بارزانیێ نهمر داخوازا كاغهزهكا سپی كر و ناڤێ خوه و ئیمزا خوه ل بنێ وێ كاغهزێ كر و گۆته وی شاندێ مێهڤان: كا وه چ دڤێت بنڤێسن و ب لهز فرێكهن ب رێیا رێڤهبهیا پۆستهیان ل ههولێڕێ بۆ جهێ پهیوهندیدار، بهلێ دبێژن دهمێ ئهو شاند ب رێڤه وان ب رێیا رادیۆیێ گوه ل جێبهجێكرنا بریارا سهیدارهدانێ بوو ههمبهرى سهید قوتب و ههڤالێن وی. ئهڤهبوو ههلویستێ سهركردایهتیا كوردستانێ و تایبهت ههلویستێ جهنابێ بارزانیێ نهمر ل بهرامبهر كهیسێن مرۆڤایهتی و تایبهت دهمێ كهیس گرێدای بیت ب ژیانا نڤێسهر و بیرمهندهكێ ئیسلامی ڤه. ئهڤ ههلویستێ بارزانیێ نهمر وێ ئێكێ دسهلمینیت كو مرۆڤێ ساخلهم د دهروون وژدان و مێشكێ خوهدا چ جاران ل گهل زولمێ نابیت و ل ههر جههكێ جیهانێ بیت. وخوه ههكه بینیت زولم ل بهرامبهر زۆردارهكی ژی بهێتهكرن، چنكو مرۆڤ ههردهم لایهكێ بابهتی دبینت و گهلك لایێن دی یێن ژێ بێبههره. ههر دهمێ مرۆڤی دیت بهلانسا وی نهیا ههڤسهنگه یان یا تێگچوویه ب تایبهت د ڤێ مشارێ دا بلا بێ دودلی دوباره تهماشهی پهیوهندیا خوه ل گهل خودێ پاك و دلۆڤان بكهت. ب دهستواژهكا دی بابهت ل ڤێرێ نه یێ گرێدایه ب وی كهسی ڤه یێ زولم بهرامبهری وی دهێتهكرن، چنكو جهوههرێ بابهتی یێ ب چهسپاندنا سێستهمێ دادیێ ڤه گرێدایه و نههێلانا سیستهمێ زولم و توغیانێ و سهرئێخستن و بهرزكرنا بهاێن مرۆڤاتیێ. د ڤێ سهمتێ دا دیسا یا فهره بهێته رونگرن: پیڤهرێ گۆتنا راست و دروست بۆ چهسپاندنا دادیێ و ژناڤبرنا زولمێ ب ههمی جۆرێن خوهڤه نه گرێدای نێزیكی و دووراتیا وی كهسی یه یان لایهنی یه یێ تو دێ ب راست و دروست ئاخڤتنا خوه د ههمبهرى وی دا بێژی. بهلێ پیڤهرێ دروست د ڤی بابهتی دا ئاشكراكرن و بلندكرنا ناڤهرۆكا گهوههر و تهرازیا دادیێ و دادپهروریێ یه، ئهوا وهك سیمایهك دئێته هژمارتن بۆ نێزیكی و دووراتیا مرۆڤی ژ خودێ پاك و دلۆڤان. بسم الله الرحمن الرحیم: ((ێا أَیُّهَا الَّژِینَ ێَمَنُوا كُونُوا قَوَّامِینَ للهِ شُهَدَاۆ بِالْقِسْگِ ۆڵا ێجْڕمَنَّكُمْ شَنَێَنُ قَوْمٍ عَڵى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُۆ أَقْرَبُ لِلتَّقْۆى ۆاتَّقُوا اللهَ إِنَّ اللهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ)). سورتا مائده ـ ئایهتا (8). ل دووماهیا ڤێ خالێ دیسا یا فهره بێته گۆتن: ل سالا 1964 دهمێ سهرۆكێ عیراقێ یێ وی سهردهمی (عهبدولسهلام عارف) ب نیازا عهبدولناسڕی زانی كو ل بهره (سهید قوتب) سهیداره بدهت ئێگسهر ل فرۆگهكا تایبهت سیاربوو و چاڤ ب عهبدولناسڕی كهڤت و لێبۆرینهكا تایبهت بۆ (سهید قوتب)، ئینا یان لێبۆرینهكا تایبهت بۆ هاته دهركرن د بن پهردا نه چێگیربوو بارێ تهندروستی یێ (سهید قوتب). و دبێژن: د ههمان دهمدا عهبدولسهلام عارفی چاڤپێكهتنهك ل گهل (سهید قوتب) كڕ و تێدا ژی خواست كو بهێته عیراقێ و ههروهك ئاماژهك دایێ كو ل ڤێرێ دێ هێیه سهیدارهدان ول وی دهمی (سهید قوتب) بهرسڤا وی دا و گۆتێ: بێ عاقلی یه پشتی ژیێ شێست 60 سالیێ شههادهت بۆ مرۆڤی بهێت و مرۆڤ ژێ برهڤیت. بۆ زانین ئهڤ ههلویستێ عهبدولسهلام عارفی دزڤریت دهمێ ئهو دزیندانێ ڤه كتێبین (سهید قوتب) خواندبوون و كارتێكرن لێ كربوو و تایبهت تهفسیرا وی بۆ قورئانا پیرۆز (فی ڤلال القڕٲن). دو: ههلۆیستێ ئیخوانان بهرامبهر دۆزا كوردی: بهلێ پشتی بۆرینا چهندین سالا ل سهر ڤێ كهیسێ و تایبهت پشتی دكتاتۆر سهدام حوسینی دهولهتا كۆێتێ داگیركری ل سالا 1990 و د كۆمبوونهكێ دا ل مالا (زهینب الغزالی) د ناڤبهرا چهند سهركردێن ئیخوانا و ب مهرما ههلسهنگاندنا شهرێ كوێتێ وجودابوونا تایێ ئیخوانێن كوێتێ ژ رێخستنا نیڤدهولهتی یا ئیخوانان، ئهوا دئێته برێڤهبرن ب رێیا مهكتهب ئیرشاد ـ مكتب سیاسی ـ ئهوا پێكدهێت ژ 13 كهسان و پرانیا وان مسرینه ل وهلاتێ مسرێ. دهمێ سوحبهتا ڤان سهركردێن ئیخوانان هاتیه ل سهر بابهتێ كورد و كوردستانێ ئینا (مٲمون حسن هچێبی) كو دبیته كورێ مورشدێ دوویێ یێ كۆما ئیخوان ئهلمسلمین و پاش دبیته مورشدێ شهشێ یێ ئیخوانا ههر ژسالا 2002 حهتا سالا 2004 گۆت: كورد مللهتهكێ دهمارگیرن ـ متعصب ـ و ژ ئاینێ ئیسلامێ دهركهتینه. دبیت ژى ئهڤ گۆتنه گۆتبیت، ب تنێ چنكو كوردان سهرهلدان كریت دژی رژێما بهعسا سهدامی ل سالا 1991، ئینا ل وی دهمی (زهینب الغزالی) بهرسڤا وی دا و گۆتێ ژ خودێ بترسه و نابیت مللهتهكی ب كۆم تو ژ ئیسلامێ دهربێخی و بلا (سهلاحهددین ئهیۆبی) ل بیراته بیت. سیێ: ئیخوان و محهمهد مورسی د چهند خالان دا: ژ لایێ قانوونێ ڤه ههر كهسێ بمریت و ئهو كهس هاتبیته تۆمهتباركرن ژ لایێ دهستههلاتا دادوهری ڤه، بهلێ هێشتا تۆمهت ل سهر وی نههاتبیته ئێكلاكرن ب رێیا بریارهكا ـ بات ـ دادگهها بابهتی وی دهمێ ئهو كهس دێ یێ بێ گونههـ بیت و ههمی تۆمهتێن ل سهر وی دێ ئێنه لادان و دۆسیا وی دێ هێته داخستن ل دووڤ بنهمایا قانوونی: ((تاوانبار یێ بێ تاوانه ههتا تاوان ل سهر بهێته سهلماندن)). ئهڤ چهنده ژی ناڤهرۆكا بابهتێ (د. محهمهد مورسی) سهرۆكێ پێنجێ یێ وهلاتێ مسرێ 2013ـ 2012 و دادگههكرنا وی. بۆ زانین (محهمهد مورسی) هاتبوو ههلبژاتن ژلایێ پارتا داد و گهشهپێدانێ ڤه بۆ سهرۆكاتیا مسرێ ل سالا 2012 كو دبیته تایێ سیاسی یێ كۆما ئیخوانێن مسرێ ئهوا قهدهغهكری ژلایێ قانوونی ڤه د پتریا قووناغێن خوه یێن سیاسی و پارتاتی دا و نوكه ژی ل مسرێ وهك گرۆپهكێ تیرۆرست دئێته هژمارتن. شاشیێن پیخوانا د ههلبژارتنا محهمهد مورسی دا بۆ پۆستێ سهرۆكاتیا مسرێ: ئێك : د. محهمهد مورسی ئێك ژ وان كهسان بوو یێ ژ زیندانێ دهركهتی ل سالا 2011 دهمێ بوهارا عهرهبیا مسری و بێی بریارا چ دادگههان. دو: محهمهد مورسی مرۆڤهكێ دووربوو ژ كهتوارێ مسرێ و خواندنا مێژوویا سیاسیا دهولهتا مسرێ و دبیت ئهو ژی ب حوكمێ دهرچوونا وی ژ مسرێ بۆ ئهمریكا پێخهمت تمامكرنا خواندنا بلند ماستهر و دكتۆرایێ. ههكه دڤیابا ئێكهم بریارێ وی نههێلانا و دوورخستنا ههمی كهسانێن پلهبهرز د رژێما چووی دا مینا (عهبدولفهتاح سیسی) ژ پۆستێ وهزارهتا بهرگێریێ و نهدوبارهكرنا وی د ههمان پۆست دا. سیێ : محهمهد مورسی نه مرۆڤهكێ سیاسی بوویه و د ههمان دهمدا نه یێ بهرنیاس بوویه ژی ل سهر گۆرهپانا سیاسیا جیهانێ و دبیت ئیخوانان ب تنێ پشتا خوه ب وێ ئێكێ گهرمكریه كو (محهمهد مورسی) یا ل ئهمریكا خواندی. ب دهستواژهكا دی، مرۆڤهكێ لاوازبوویه د ئیداركرنا دهولهتێ دا و ئیخوانا ژی ئهڤ چهند ب دهرفهت زانی و حهتا ڕادهكێ مهزن دهستێ خوه دانا سهر ههمی لایێن ژیانێ د دهولهتا مسرێ دا و ئهڤ چهنده ژی هاته هژمارتن ژ ئهگهرێن سهرهكی خهلكێ مسرێ و ل گهل سوپای دژی وی رابیت ل سالا 2013. چار: دڤیابا مفا ژ محهمهد مورسی هاتبا وهرگرتن وهك مرۆڤهكێ ئهكادیمێ ب حوكمێ ماستهرهك ب (هندسه الفلزات) ژ زانكۆیا قاهره ل سالا 1978 و ماستهر و دكتۆرایهك د وارێ (حمایه محركات مركبات الفچاو) ل زانكۆیا باشۆرێ كالیفۆرنیا ل سالا 1982 و ل ههمان زانكۆ هاتیه وهرگرتن وهك مامۆستا حهتا سالا 1985 نه وهك سیاسیهكێ دوور ژ كارێ سیاسی و تایبهت د وارێ حوكمرانیێ دا و مینا دهولهتهكا خودان شارستانیهكا كیر و درێژ ههر سهردهمێ فهراعینهیان و حهتا ڤی سهردهمی و تایبهت كۆما ئیخوانان دڤیا وێ برێڤهبن ب عقلیهتهكا تهنگ و ئیخوانچی و ژێر فقهێ سیاسی كهڤن. پێنج: ههكه ئیخوانان خواندنهكا سیاسی ـ ئابووری ههبا بۆ رۆژههتا ناڤهراست و بارێ وهلاتێن عهرهب و دهڤهر تێرا دۆرێن د ڤێ قووناغێ دا دلێ خوه نه دبره پۆستێ سهرۆكاتیا مسرێ و دا پشتهڤانێ كهسهكی كهن ل گهل وی د خالێن سهرهكی دا بۆ ئایندێ مسرێ ههڤپشكاتیا وهرگرتنا دهستههلاتێ بلا بۆ قووناغا داهاتی بانه. تێبینی: 1ـ ناڤهرۆكا ههلویستێ بارزانیێ نهمر بهرامبهر سهیدارهدانا (سهید قوتب) یێ ئهرشیفكریه و پاراستی د ناڤا راپۆرتهكێ دا هاتیه ئامادهكرن ژلایێ رۆژنامهڤان (احمد زاویتی) بۆ كهنالێ (جزیره) و ئێك ژ وان كهسێن ئهڤ بابهته ڤهگوهاستی شێخ حهمدی عهبدولهمجید سهلهفی ـ خودێ ژێ رازیبت ـ ل سهر دهڤێ (نیزامهددین عهبدولحهمید) برایێ (د. محسن عهبدولحهمید) و دیسا (سوبحی داوودی) ئێك ژ ئیخوانێن عیراقێ ڤێ چهندێ سهلمینت دناڤا وێ راپۆرتێ دا. 2ـ سهید قوتب چ جاران چ بهرپرسایهتی د ناڤا ئیخوانان دا وهرنهگرتینه و دیسا چاڤ ب دامهزنێنهر و مورشدێ ئێكی یێ ئیخوانان (حهسهن بهنایی) نه كهڤتینه و دووماهیا ژیێ خوه یێ هاتیه دوورخستن ژ ناڤ رێخستیێن ئیخوانان ل مسرێ، ههروهك مورشدێ سێی یێ ئیخوانان (عومهر تلمسانی) د پرتووكا خوهدا ((ژكریات لا مژكرات)) دا دبێژت: سهید قوتب نوونهراتیا مه ناكهت ئیخوانا ـ سهید قوتب خهلكێ كافر دكهت. 3ـ كۆما ئیخوانێن موسلمان ههر ل دهستپێكا دامهزراندنا خوه ل سالا 1928 حهتا نوكه چ ههلویستێن باش و ئاشكرا نینن ل بهرامبهر دۆزا رهوایا مللهتێن كوردستانێ و ب تایبهت بهرامبهر بزاڤا رزگاریخوازا گهلێ كوردستانێ و ئهڤه ژی نهیا رهوایه بۆ كۆمهكێ ب ناڤێ ئیسلامێ كاركهن و پتر ژ 100 لق و چهقان ههنه ل سهرانسهری جیهانا ئیسلامی و ئهو باش دزانن كو دۆزا كوردی ل ههمی پارچێن كوردستانێ نه یا كێمتره ژ دۆزا فهلستینێ و د ههمان دهم دا كهڤنتره ژ دۆزا فهلستینێ. 4ـ دیسا یا فهره بهێته گۆتن كو ئهڤ ههلویستێ ئیخوانان ل بهرامبهر دۆزا كوردستانێ كێماسیهكا مهزنه بۆ ههمی حزب و لایهنێن ئیسلاما سیاسێ ئهڤێن ل ههرێما كوردستانێ كاردكهن و تایبهت ئهوێن رێبازا (حهسهن بهنای) بۆخوه كریه رێ و سیستهم و دهێنه هژمارتن ئێك ژتایێن ئیخوانان. چنكو یا فهره ل سهر وان پێنگاڤا ئێكێ د خهباتا وان دا بزاڤێ بكهن بۆ شهرعیهت و مشروعیهتا دۆزا مللهتێ كوردستانێ و دانپێدانێ وهربگرن ژ ههمی پارتێن ئیسلاما سیاسی و تایبهت ژ كۆما دایك كۆما ئیخوان ئهلمسلمین. 5ـ بۆ وان كهسان ئهوێن (محهمهد مورسی) ب سهرۆكێ شهرعیێ مسرێ ددانن نابیت ئهو كهس د ههمان دهم دا كهسێن ههلبژارتی و شهرعی و ل گهل ئاخ و مللهتێن وان د ناڤ زیندانان دا بدانن. 6ـ نابیت ب ههر رهنگهكی یان دبن ههر بهانهكێ ڤه كهسهك بهێته گرتن یان زیندانكرن ب تنێ چنكو بهروڤاژی دهستههلاتێ یێ ئاخڤتی و دڤێت د ڤی بابهتی دا بتنێ و تنێ قانوون سهروهر بیت ل دووڤ بهندا قانوونی: ((چ تاوان و چ سزا نینن ئهگهر چ دهقێن قانوونێ ب ڤێ ئێكێ نه هاتبن دانان)). د.جمعه بهندی ـ دهوك دكتوراه فی الفقه المقارن
