وهڤهكێشان یان بهردهوامیا ((ئهز چیا و تو چیا…))
تهحسین ناڤشكى
ههچیێ ب هوورى ل رهوشا نها یا ههرێمێ تهماشهبكهت و ئهقلى ل سهر سۆزێ بسهپینت، دێ ژێرا دیاربت كو كاكلا راستیا رهوشا ههرێما كوردستانێ تێدا گهلهك ژ وى شكلێ بهرچاڤ مهزنتره؛ ههكه ب لهزوبهز دهستههلاتا ههرێمێ چارهكرنا رهوشێ ل سهر ههر تشتهكێ ههیى نهسهپینت، رهنگه ههرێم د مههێن كێمێن داهاتى دا تووشى شۆكهكا (صدمهكا) ئابۆرى، سیاسى، جڤاكى و لهشكهرییا ببت و ئێدى چارهكرنا وێ دێ گهلهك ب زهحمهتكهڤت، رهنگه هندهك پرنسیپ و پیرۆزیێن دى ببنه قوربان، ههتا كو قهربۆكرنهك پهیدادبت یان پهیدا نهبت!
یار و نهیار وهك رۆژا نیڤرۆ دبینین، ئهڤه دو مههـ دهربازبوون ب سهر كارهساتا 16 ئوكتۆبهرا رهشڤه، هێشتا ههر تشتهك وهك خوه مایه، ههكه كامباختر نهبیت، ژبلى كو ههلوهستێ هندهك هێزێن بهرژهوهندخواز وهك ئهمریكا و فرهنسا؛ ههتا رادهیهكى تركیا كو وان ژى پێخهمهت بهرژهوهندیێن خوهیه كو رهنگه ڤیتۆیهك ل سهر ئیراقێ ههیه پتر سهروهرییا ههرێمێ تێكنهدن، وهك دى ژ ئالیێ ناڤخوهییڤه، هندى ههرێما كوردستانێ ههیه نهكهڤتیه د ڤان جۆره قهیرانێن دژواردا و چو سیناهى ل ئاسۆیێ د دیارنینن كو ژ ڤان رهشه قهیرانان ل دهمهكى نێزك رزگارببن، ژبهر كو بازاڕێ سیاسى ههر بازاڕێ بهریا دو سێ سالانه و سمبێلبادانه و كهس خوه ب كهسێ نادهت.. واته (نهپارتى و نهگۆڕان) وهك ههڤڕكێن سهرهكى د مهیدانا سیاسییا ههرێمێ دا، كهس دوڤبهردانێ بۆ ئالیێ دى ناكهت و هێشتا ل دووڤ سیستهمێ بابكالكان ((ئهز چیا و تو چیا و گۆلك مان بێ گیا)) سهرهدهریێ ب ههڤرا ل گهل دیفاكتۆیى دكهن و چو هزران ژى بۆ وى خهلكى ناكهن ئهوێن دهنگێن خوه داینێ و چو تشت ب ناڤێ حوكمهتا مهدهنى نینه ژ بلى دهستههلاتا حزبێن ههر د ئهزل دا د ههڤركیهكا نهشهرعى دا.
رهنگه دهستههلاتا بهغدایێ ژ دهستههلاتا ههرێمێ باشتر رهوشا ههیى بزانت، ژ بهر هندێ دهستههلاتا ههرێمێ هند یا خوه ل بهر وان سڤككرى خوه ئێدى بهرسڤا وان بۆ گفتوگۆكرنێ ژى نادهن. ژبهر كو بهغدا دڤێت ئهو ههیبهتا بهرێ ههرێمێ ل دهڤ وان ههیى نههێلن و وهك دهستههلاتا ههر پارێزگهههكا دن ل ئیراقێ لێبكهن و خوهدیێ بهرپرسێن ههرێمێ ژى وهك ههر فهرمانبهرهكى مووچهیێ خوه ب سیستهمێ بانكى وهربگرت؛ ههكه هات و جارهكێ ژ جاران پێكهاتن و گههشتنه رێكهڤتنهكێ.
ئهڤ پێكهاتنه ژى نها زۆرا ب زهحمهت و پڕ ئاستهنگه، ژ بهر كو دهستههلاتا ههرێمێ وهسا دیاره نهئامادهیه ژێدهرێن دارایى و سهروهریێ وهك خالێن سینۆرى و دهرازینكێن هاتنوچۆنێ رادهستى دهستههلاتا ئیراقێ بكهت. ژ بهر كو پرانییا داهاتیێ خالێن سینۆرى تایبهت بۆ حزبێن دهستههلاتدار دچن و ژ وان پێڤه كهس دى چو ژێ نزانت. پرانییا حزبێن ههرێمێ وهسا دبینن كو رادهستكرنا دهرازینك و كێلكێن سینۆرى بنپێكرنا سهروهریا ههرێمێیه.
راستیا وێ بڕینا دزیێن حزبانه، ههكه داهاتیێ دهرازینكێن سینۆرى و فرۆكهخانهیان و جهێن دى بۆ بهغدایێ چۆن، واته حزب نهشێن ئێدى بارهگههێن خوه ب رێڤهببن و ئهڤ لایهنگرێن ماین ژى دێ ژ دهست چن. ژ بهر هندێ هندى نینۆكێن دهستههلاتا ههرێمێ ئاخێ بگرن؛ ههكه خهلكێ وان ژ برسان ژى دا بمرن، تنێ خوهدیێ وان حزبان مرنا خوه نهبینن، ئهو نهبهرههڤن دهرازینكێن سینۆرى و فرۆكهخانهیان و جهێن دى رادهستى بهغدایێ بكهن.
واته، ههكه هات و ههر رهوش ب ڤى رهنگى ما و ئهو بودجهیا بهغدا پشتى رێكهڤتنێ بۆ ههرێمێ دهنێرت ژى تێرا مووچهیێن پارێزگهههكێ نهكر، وهك ئهو دبێژن؛ ئهرێ پا ئهڤا دى چییه ڤان هیڤیا ژ بهغدایێ دكهن و هنده خوه بۆ دشكێنن! واته مادهم دهستههلاتا ههرێمێ ب ناڤێ شكاندنا پیرۆزى و سهروهریان مهرجێن بهغدایێ نهشێت ب جهبینت و ژ ئالییهكێ دى ئهو شیان ژى نینن كو ب هیڤیا (250) بهرمیلێن پترۆلا ناڤخوهییڤه و داهاتیێ ههرێمێ ژیڤه ئهڤ چارێك مووچهیێ نها بدهن، كاغهزا د دهست ههرێمێ دا مایى كو گڤاشتنێ ل سهر ههڤالێن ههڤپهیمان و ئیراقێ بكهت و خوه ژ پرۆسێسا سیاسى بڤهكێشت.. بهلێ، رهنگه ئهڤ خوهڤهكێشانه ببته ئهگهر كو ئهمریكا و فهرهنسا خورتتر بهێنه سهر خهتى و گڤاشتنێ بێخنه سهر حوكموتا عهبادى كو بگههنه رێكهڤتنهكێ كو پرانییا ئالیا پێرازیبن.
راسته رهنگه ئهڤ پێنگاڤه ژى نههندا ب ساناهى بت، وهك مرۆڤ ب دهڤى دبێژت؛ لێ وهسا دیاره ژ پرێزا دهستههلاتا سیاسى یا ههرێمێ وان ههمى كاغهزێن گڤاشتنێ د سێچوار مههێن دهربازبوویدا سۆتنه و تنێ كاغهزا خوهڤهكێشانێ ژ پرۆسێسا سیاسى د دهستان دا مایه، ههكه بشێن شههرهزایانه بكاربینن و حزبێن كوردستانێ تایبهت ئێكهتى و پارتى چاڤێن خوه ژ ههمى ناكۆكیێن كهڤن بگرن و ب ئێك دهنگ ل بهغدایێ بریاڕا خوه بدهن و دهست ب نههێلانا قهیرانان بكهن.

