پاراستنا زمانێ دایكێ
ئیسماعیل تاهـر
زمانێ دایكێ نه كو زمانێ دایك، جوداهى د ناڤبهرا ههردوویاندا ههیه، دبیت ههر ئێك ڕامانهكێ بدهت، جاران ژى ههردو بهروڤاژى ئێكبن، زمانێ دایكێ ئهو زمانه یێ ههر ئێك ژ دایكا خهو گوهلێدبیت و فێردبیت و دهربڕینێ پێ ژ هزر و بۆچوونێن خوه دكهت. ئهو زمانێ ل ژیێ بچووك فێردبیت و گیانێ وى داگیردكهت و دبیته ئالاڤێ دهربڕینا ههر تشتهكێ د ناخێ مرۆڤی دا، ئهوێ دبیته ناسناما وى و شانازیێ پێدكهت. لهو زمانێ دایكێ ئهڤ گرنگیا نوكه وهرگرتیه و بوویه دیاردهكا سهرانسهرى جیهان سالانه ل بیردئینیت.
دهمێ زمانێ بهنگالى ل رۆژههلاتا دوور هاتیه قهدهغهكرن بزاڤ شاریان بۆ ئازادكرنا وى و پاشى ل 21 شوواتا سالا 1951 دانپێدان ب زمانێ بهنگالى ل بهنگلادشێ هاته كرن و پشتى هینگى ل 17 چریا دووێ یا سالا 1999 رێكخراوا نهتهوێن ئێكگرتى بریارا زمانێ دایكێ دا وهك رێزگرتن ل مافێن مللهتان و فرهڕهنگیا هزركرن و دهربڕینێ ل ناڤ ههموو مللهتان و پاراستنا زمانێن جودا جودا ل ههموو وهلاتان و پاش ل سالا ددووڤدا 2000 ئهو هلكهفت بۆ جارا ئێكێ هاته زیندیكرن.
ل ناڤ كوردان ڤێ رۆژێ گرنگیا خوه یا تایبهت ههیه، چنكو ب درێژیا مێژۆیا ههڤچهرخ زمانێ كوردى كهفتیه همبهر پیلانێن دارشتى ژ لایێ وهلاتێن ههڤسویى ڤه و ههوێن عهرهبكرن و تورككرن و فارسیكرنا مرۆڤێ كورد دهسپێكرن و بزاڤ بۆ نههێلان و شێواندن و بنبڕركرن و شێواندنا وى هاتنهكرن. تشتێ ههره گرنگێ كوردان د سهد سالێن بۆریدا كرى زمان و جلوبهرگ و كولتوورێ خوه پاراستیه و هندهك جاران ژى سهركهفتى بوویه د خورتكرنا ڤى واری دا و زمانى پێشكهفتن بخوهڤه دیتى یه و ب رێیا بهلاڤۆك و پرتووك و فهرههنگان زمانى وهرارهكا باش دیتى یه. لێ چنكو كوردان زمانهكێ ههڤگرتى نینه ههموو كورد بكاربینن و سازیێن میدیایێ كار پێ بكهن و بكهڤیته ناڤ پهیرهوێن خودانێ ئهڤرۆ كورد ژ ههر مللهتهكێ دى پتر پێدڤى ب پاراستنا زمانێ دایكێ و كاراكرنا شێوهارێن جودا جودایێن زمانێ كوردى یه ههتا رۆژهك دهێت و زمانهكێ ئێكگرتى دروست دبیت و دبیته زمانێ دهولهتێ. ههمان دهم ژى خۆیایه كو مشه شێوهزار د زمانهكی دا بهلگهیێ زیندیبوون و هێزا وى زمانى یه، كوردى وهك زمان ب دههان دهڤۆكان ههمبێز دكهت و ئهڤه خالهكا ئهرێنى یه، زمانێ ئێكگرتى ژى ب فهرههنگ و كۆنگران پهیدا نابیت، بهلكو پێدڤى بریارهكا سیاسى یه و ئهو هیڤى دێ دبیته ئهنجامێ بریارهكا سیاسى پتر ژ كو بریارهكا هزرى رهوشهنبیرى بیت.
د ڤێ قووناغێدا گرنگه ههڤڕكیا شێوهزاران بهێزتر بكهڤیت و ههر دهڤۆكهك خزمهتا خوه بكهت و ئهگهر رۆژ هات و زمانێ ههڤگرتى دروست بیت، وى دهمى دێ پهیڤا شرین و ب هێز و رهسهن جهێ خوه گریت، پاراستنا زمانێ دایكێ بۆ كوردان گرنگه، بكارئینانا شێوهزارێن دى د ڤێ ڕهوشێ دا خزمهتا زمانى ناكهت بهلكى گاڤهكه بۆ كوشتنا شێوهزارهكى دیتر یێ هێژا و رهسهن و دێرین بیت، گرنگه گشت شێوهزار پێكڤه خورت و كارا ببن و ههر ئێك بشێت ب پێشكهفتنا گاڤێن سهردهمڕا بگههیت دا ل دووماهیێ زمان وهك رهوشهكا ئاسایى و ناسنامهكا نهتهوى بشێت خزمهتا جڤاكى و پێدڤى و حهز و داخوازێن وى بكهت.
