پاریزگاریا ژینگههێ و بهردهوامبوون
پهروین رهمهزان دۆسكی
ژینگههپاریزی وارهكی زۆر گرنگه د ڤی سهردهمی دا، كو نه ب تنێ پهیوهندی ب ژیانا بهرهبابێ ئهڤرۆ ههیه، بهلكو درێژ دبیتهڤه بۆ پاشهرۆژهكا نێزیك و دوور و ژیانێ بهرباهبێن داهاتی دیار دكهت، ل دهمهك دا هێزا تایبهتا زێرهڤانیێ ههیه بۆ پاراستنا ژینگه و دارستان و ههروهسا ب قانوونا كارێن ریكخراو و راڤكرن و كوشتنا ئاژهل و بالنده و برین و سوتانا دارستانان و پیسكرنا سهرچاڤهیین ئاڤا رووبار و جۆكان هاتیه قهدهغهكرن و بهردهوام رووبروویێ سهوزایی د ناڤ باژار و باژاكان و دهوروبهران دا زۆر دبیت. رێنمایێن تایبهت ڤێت بدهینه كارگههان و بێخینه ژێر چاڤدێریێ. ههم ل واری ساخلهمیێ و ههم ل واری ژینگههپاریزیێ و دڤیت ئهو كیماسیێن د ناڤ ژینگههپاریزی دا ههنه چارهسهر بكهین، بۆ نموونه:
ستانداردكرنا قانوون و رێنما و رێكارێن ژینگهپارێزیێ ل سهر بنهمایێن ستانداردێن جیهانێ.
بهرزكرنا سزا و رێكاریێن قانوونان ههمبهر سهرپێچیكرن ل ههموو سیكتهرهكان و راوكرنا ئاژهلان و بریندار و دارستان و پیسكرنا ئاڤێ.
دهركرنا قانوونا یان بریارهك كو ههمی خودان ملك و دوكان و ماركێت یان ههر بهرژهوهندیهكا دی، ل وان جۆرانه بهێته نهچاركرن، دار و كهسكاتی و گول و گولزار بهێنه پاراستن و سهرپهرشتیكرن.
دووڤچوون بهێتهكرن بۆ پرۆژهیێن كهسكاتیێ د ناڤ باژار و بارێژكان دا.
نێچیرڤان بارزانی، سهرۆك وهزیرێ ههرێما كوردستانێ د گۆتارا خوه دا بهحسێ پاراستنا ژینگههێ دكهت و دبێژیت: هندی ژینگهه پاقژ بیت مهترسی ل سهر ژیانێ كێمتره و ئهگهر ژی ژینگهه پیس بیت، مهترسی ل سهر ژیانێ زۆرتره.
بهرزبوونا پلا گهرمێ، مهترسیهكا زۆر ل سهر ژینگههێ دروست كریه و ههروهسا ژینگهها كوردستانێ كریه ئارمانجا خوه، وهكو قوربانیێن ئهنفالان و ههلهبجه كو گازا ژههراوی ل سهر وان بكارئینایه.د راستی دا ئهم نهشیاینه ڤی ئهركی ب دروستی جێبه جێبكهین. چونكی دڤێت ڤی ئهركی ههر ههڤوهلاتیهك ژلایێ خوهڤ هاریكار بیت، ههتا بشێن ههتا رادهیهك ڤی ئهركی جێبهجێ بكهین.
ڤێت ههڤوهلاتی، كهلتورو هوشیاری پاراستنا ژینگههێ ههبیت. دڤێت ههست ب ڤێ چهندێ بكهت كو خودانا ژینگههێ یه و نههێلین ژینگهه پیس بیت. چاوا پاریزگاریێ ژ مالا خوه دكهین و ناهێلین مالێن مه پیس ببن دڤێت بهرپرسیار بین ژ جاده و باژیرین خوه. دهمێ دچینه گهریانا، گلێشێ خوه د سروشتی دا نههیلین. زارۆیێن خوه ههر ژنها فێر بكهین كو فێری پاقژیێ ببن. ئهم مامۆستایێن وانین. زارۆ ژ دایك و بابێن خوه فێری رهوشتی دبیت. دهمێ دبینیت كو ئهم ههول دهین كو سروشتێ پاقژ رادگرین ئهو ژی دێ چاڤ مه كهن و دڤێت ب كریارێن خوه وان فێری پاراستنا ژینگههێ و پاقژیا ژینگههێ بكهین.
