پرتووكخانه ههولێر یا گشتى
ئهمیرتۆ ئیپكۆ ههمى مللهت شانازیێ ل پرتووكخانێن خوه یێن گشتى دبهن، ژبهر رۆلێ وان د دامهزراندنا جڤاكهكێ سهركهفتى د بیاڤێ زانینێ دا، ههروهسا وهلات بهریكانێ دكهن كو ئێك ژیێ دیتر زێدهتر لێبكهت، و ل بهر رادوهستن و گرنگیێ ددهنێ كو ب ههمى تشتێ نوو بهێنه دابینكرن، چونكو مللهتهك بخوینیت برسی نابیت و سهرى خوه ناچهمینیت”. ل دهسپێكا دهوامێ ل گهل كارمهندن ب ژۆر كهفتم، من ههست ب بۆرینا دهمى نهكر، كارمهندێن هۆلا دهوریاتان گۆتنه من: تود كارى بمینیى، بۆ چاڤهرێكرنا گهرا دوویێ، نهك تنێ هندهك پرتووك و كۆڤاران، ئهز یێ دگرنژم و ئهزێ د ناڤبهرا رێزكێن پرتووكان
ل هیڤیێ مه كو من بكهنه دهرێ ژ دهرڤهى پرتووكخانى، ژ دوورڤه بهرێ خوه ددهمێ وهكو دیلگرتیهكى حهزا زڤرینا وهلاتێ خوه دكهت. پرتووكخانا زهیتوون یا گشتى ل ههولێرێ، ل سالا 1943 هاتیه دامهزارندن د ئاڤاهیهكێ بچووك دا و ل بازارێ كهلهێ، ئهو ئاڤاهى بوویه مۆزهخانه، پشتى پرتووكخانه هاتیه ڤهگوهاستن بۆ بارهگایێ وێ یێ نوو، مهزنترین شیرههیا رهوشهنبیرى یه ل سهر رووبهرێ چار هزار مهترێن چارگۆشه، ل نیڤا باخچهیێن سامى عهبدولرهحمان ل سهر رووبهرێ 800 دۆنهمان، بهرى سالا 199 كۆمهكا سهربازگههێن ب رهخ لهشكرێ عیراقێ ل سهر هاتینه بهلاڤهكرن. ناڤهكێ نوو بدهستخوهڤهئینایه، پرتووكخانا زهیتوون، ههر وهسا ژى جادهیهك ژ دهرگههێ باخچهیى ڤه ل به سیبهرا داروبارێن ههردهم كهسك.
سهركردهیا تیما زهیتوون یا كۆریا باشۆر دهست ب ئاڤاكرنا وێ كریه ل 2008 و ل 22 چریا ئێكێ ل ههمان سالێ هاتیه ڤهكرن، ب مهزاختنا چار ملیۆن دۆلاران، سهرۆكێ حوكمهتا ههرێما كو د ئاههنگا ڤهكرنێ دا گۆتبوو: ههكه ته بڤێت بسهر دیرۆكا نهتهوهكى ههلببى، سهرهردانا مۆزهخانێن وان بكه، ههكه ته بڤێت ب سهر پاشهرۆژا وان ههلبى سهرهدانا پرتووكخانێن وان بكه، ههروهسا جهنابێ وى هندهك ههژمارێن رۆژناما كوردستان بۆ كرنه دیارى، ئهون یێن ل قاهیره ل سالا 1898 هاتینه دهرچوون. ل دهسپێكا سالا 2017 و چاڤدێریا كونسلێ گشتى یێ وهلاتێ كۆریا باشۆر ل سهر كریارێن راستڤهكرنێ و چێكرنا پرتووكخانێ ب ههماههنگى ل گهل رێكخراوا (KOICA) و ل خزیرانا 2017 هاته ڤهكرن. ب گۆر خانم ناز فهلهكهدین رێڤهبهرا پرتووكخانێ، پرتووكخانا گشتى دهرگههێن خوه بۆ خهلكى ڤهدكهت ل دهمژمێر ههشتى سپێدێ، ل پێنجى بهرى مهغرهب دادئێخت، سهردان بۆ پرتووكخانێ ل وهرزێ خواندنێ یێ یه پترى كو ل بێهنڤهدانا هاڤینێ بیت، ههتا نههى تیرمهها 2017 هژمارا كهسێن سهرا پرتووكخانێ داین گههشتیه (14119) كهسان.
هۆلا ئێكێ پرتووكان و ئهترۆحه و نامهیێن ب زمانێ عهرهبى دفههرهستكریى ب خوهدگریت، ههروسا (33452) پرتووك تێدا ههنه. هۆلا دوویێ ئهوان پرتووكان ب خوهڤهدگریت یێن ب زمانێ كوردى دنڤیسى و (17230) تیدا ههنه، هۆلا سیێ وان پرتووكان ب خوهڤه دگریت یێن هاتینه دیارى كرن ژ هندهك رهوشهنبیرێن باژارى ڤه، هندهك كهسێن وهغهركرهى خودێ ژى رازى ههمى پرتووكێن خوه كرینه دیارى و گهلهك ژێ دكێموێنهنه و د ههژینه. هندهك كهسێن ساخ ژ رهوشهنبیرێن نهساخ ب نهخۆشیا بارانۆیا ب گلێشێن پرتووكخانێن خوه كرینه دیاریى كو ب كێر تشتهكى نههێت ژ بلى رۆشهنگیریێ، بهلێ مرى مریێ ساخایه، ههبوونا وان دیمهنێ رهوشهنبیرى خراب دكهت و (12800) پرتووكان ب خوه ڤه دگریت، هۆلا چارێ یا پرتووكێن زارۆیانه و پرانیا وان ب زمانێ فارسى یه و (1887) پرتووكان ب خوهڤه دگریت. هۆلا پێنجێ یا دهوریاتانه، هژمارهكا باش ژ رۆژنامێن كهڤن و نوو بخوهڤه دگریت، رۆژناما برایهتى (1971 ـ 2014)، رۆژناما خهبات (2003 ـ 2014)، رۆژناما كوردستانى نوێ، رۆژناما هاوكارى (1970ـ 198)، رۆژناما هاوهلاتى (2000ـ حهتا ئیرۆ)، رۆژناما تهئاخی (1979ـ 2014)، رۆژناما الاتحاد (1992 ـ 2014)، رۆژناما المدى خۆلهكا تمام دیاریى یه ژ دهستهكا نڤیسینا رۆژنامێ، كۆڤارا العربی، رۆژناما كل العرب، هندهكژ هژمارێن رۆژناما السهوره و الجهوریه و الراصد، كۆڤارا الف با، هژمارێن رۆژنامهى و كۆڤارێن دیتر، ئهز د ڤێ هۆلێ دا مامه ههتا دووماهیا دهوامێ، ژ بهر كیرزا ئابووى یا 2014، پرتووكخانیێن گشتى ل كوردستانێ راوهستان ژ كڕینا رۆژنامێن رۆژانه و ئهرشفكرنێ، سهرهراى بهایێن كرینا ئهرزان یێن ههڤپشكرنێ، ههروهستا راوهستیا ژ كرینا دهرچووێن نوو، لهورا ڤهكۆلهر و خوینكارێن زانستى داخوازێن خوه نابینن.
و: ئهڤرۆ
