پرسگرێكێن دهستههلاتهك پاك
رهمهزان نسردین كێڤلى
دیاره ئێك ژ چهمكێن كو زۆر جوداهى ل سهر پێناسه و تێگههێ وێ ههیێ چهمكێ دهستههلاتا پاك ب زمانێ عهرهبى (الحكم الرشید). و ئهڤ جوداهیه ب گۆر بهرژوهند و كهتوارێ وێ دهستههلاتێ یانژى وى وهلاتى دهێته پێناسهكرن و ژلایهكێ دیڤه جودهیێن هزرى و سیاسى و ئابوورى و جڤاكى و قانوونێ ژى زۆر كاریگهریا خوه ل سهر ئهڤی چهمكى دكن، بهلێ ب گۆر دیتنا گهلهك بیرهمهندا رێڤهبرنهكا زهلاله بۆ كاروبارێن دهولهتێ و یا بهرههڤه بوو لێپێچینهوه و ڤهكۆلینێ ل سهر ههموو ئاستان ب مهرهما گهشهپێدانا ئاستێ ژیانێ, یانژى ئهو رێ و شێوازێن ئهوێ، تاك چ ب رێیا دهزگههێن خوه یێن گشتى یانژى ب رێیا دامودهزگههێن حكومى بكاردئینن كو دهێته گونجاندن بۆ بهرژوهندیا گشتى ل سهر بنهمایێ ههڤكارى و رێكهفتنێ د ناڤبهرا یاسا و رێسایێن وان دهزگههان.
لێ پرسا ههره سهرهكى ئهوه دهستههلات دێ چهند شێت حوكمرانیهك ب ڤى رهنگى بهرپاكت یانژى چهندا هاریكاره بۆ حوكمرانیهك ب ڤى رهنگى كو ههموو كاروبارێن وێ رۆن وئاشكهرا بن و خهلكى گومان ل سهر نهبن, یا رۆهنتر بێژم باوهرى بۆ خهلكى دورست بیت كو ئهو بریار و یاسایێن حوكمهت دهردئێخیت پێناڤ بهروژهندیا گشتى نه، یانژى چهند ئهو دامودهزگههێن هاتینه دورستكرن ب مهرهما چاڤدێرى و لێپێچهینهوه كهتینه ل سهر رێیا خوه نهكهفتینه ل بن فشارێن گرۆپێن دهستنیشانكرى دا. ههلبهته مه دڤێت ژ ئهڤى ئالى ئهوان پرس گرێكان دهستنیشان بكهن یێن كو گهلهك جاران وهكو كۆسپ دهێنه دیاركرن بهرامبهر دورستبوونا حوكمهتا پاك ل ههرێما كوردستانێ.
ئێك ژ وان كهسپان ههبوونا گهلهك دامودهزگههێن چاڤدێریێ نه ل كوردستانێ، بۆ نموونه كارێ سهرهكى یێ پهرلهمانێ كوردستانێ ژبلى دهرخستنا یاسایان چاڤدیركرنا ههمى دامودهزگههێن حوكمهتێ یه یان وان قانوون و پرۆژهیان یێن دهێنه ئهنجامدان ناهێته بیرا من یانژى مه گوه لێ نهبوویه كو وهكو كارێ چاڤدێرى كو پێكهاتیه ژ پرسیاركرن، لژنێن ڤهكۆلینێ و گازیكرنا كاربهدهستێن حوكمهتێ و بهرپرسایهتیا حكومهتێ پهرلهمانێ كوردستانێ شیابیت پێرابوونهكا قانوونێ ژ بهرپرسهكێ حوكمهتێ وهربگریت و زۆربهیێ هۆكارێن لاوازیا كارێ چاڤدێریێ دزڤریت بۆ ناكۆكیێن سیاسى یێن قوول د ناڤبهرا گشت لایهنێن سیاسى دا، تایبهت ههردو پارتێن دهستههلادار ل كوردستانێ كو زۆربهیێ چهمكێن دى دكڤنه د بن باندۆرا ئهڤان لایهنێن سیاسى دا.
خالا دی یا گرنگ پهیوهندیا د ناڤبهرا پهرلهمان و حوكمهتێ دا كو گهلهك جاران مرۆڤ نزانیت كیژكه، پهرلهمان و كێشكه حوكمهت و وهزیر ههنه پتر بهرهڤانیێ ژ پهرلهمانى دكهن، یانژى ئهندام پهرلهمان ههنه پتر بهرهڤانیێ ژ حوكمهتێ دكن و بهرژوهندیێن حزبى ل سهر وان زالن، لهورا نهشێن ئهڤ جۆرێ پهیوهندیا ههیێ كو فهسلا دهستههلاتێ یه د ناڤبهرا ههردو دهزگههان دا بكهنه د خزمهتا پرۆسا چاڤدێریێ و دهست پاكیێ دا.
یان ههبوونا دهستهیا گشتى یان دهست پاكیێ یان دیوانا چاڤدێریا مالى نزانم ئهركێ ههر ئێك ژ ڤان چى یه، بۆچى وى كارى ئهنجام نادن یێ ببته پالپشت بۆ حوكمهت پاك و ب هێز و شهفاف ئهرێ مه ل كوردستانێ هند شهفافیهت ههیه ل پسۆله و پرۆژێن خوهدا دیوانا چاڤدێریا مالى چ كهیسێن وهسا ل بهردهست نهبن كو بێهنا گهندهلیێ ژێ بهێت، یانژى ئهو چ كهیسن ئهوێن ژ لایێ دهستهیا دهستپاكیێ ڤه دهێنه راگههاندن و خهلك ل سهر ئهردێ ژیوارى چ نابینیت.
ب گشتى راگههاندن و رێكخراوێن جڤاكى مهدنى ههمى كهتینه د بن باندۆر حزبێن سیاسى دا، ههردهما حزبهكا سیاسى بڤێت، دێ ئاراستهیا خوهیا سیاسى گوهۆرت ل دژى حوكمهتێ یان پشتهڤانیكرن بۆ حوكمهتێ و رۆلێ لایهنێن ئوپوزسیۆنێ زۆرێ لاواز بوویه و نهشیاینه ئهركێ خوه ئهنجام بدهن.
ل دووماهیا ئهڤێ گۆتارێ ههبوونا دامودهزگههان نابیت فاكتهر بۆ ههبوونا حوكمهتهك دهستپاك، بهلكو بهرڤاژى گهلهك جاران دبنه هۆكارێ لاوازیا كارێ حوكمهتێ و عیبرهت ل كارێ پراكتیكى دایه نهك ههبوونا چهند یاسا و رێسایێن مهتاتى.
