پرۆگـرام و ئـارمـانجێن گـەشـەپێدانـا بـەردەوام یـا نـەتـەوەیێن ئێكگرتـی (SDGs)
عومران میكائیل تاها
پرۆگرامێ گەشەپێدانا بەردەوام (Sustainable Development Goals – SDGs) كۆمەكا 17 ئارمانجانە كو ژ لایێ نەتەویێن ئێكگرتی ڤە هاتینە دانان، كو هەتا سالا 2030 ل سەرانسەری جیهانێ بگەهنە ئارمانجێ.
مەرەما سەرەكی یا وان چارەسەركرنا ئاریشەیێن جیهانی یە وەك هەژاری، پاراستنا ژینگەهێ، و مسۆگەرییا ئاشتی و خۆشگوزەرانیێ بوو هەمیان.
هندەك ژ ئارمانجێن سەرەكی ئەڤێن ل خوارێنە:
١- ژناڤبرنا هەژاریێ: نەهێلانا هەژاریێ ب هەمی شێوەیان ل هەمی جیهانێ.
٢- نەهێلانا برسیاتیێ: مسۆگەرییا ئاساییشا خوارنێ و باشتركرنا خوارنێ.
٣- ساخلەمی و خۆشگوزەرانییا باش: مسۆگەرییا ژیانا ساخلەم و باشتركرنا خۆشگوزەرانیێ بوو هەمی تەمەنان.
٤- پەروەردە و كوالیتی: مسۆگەرییا پەروەردەیەیێ و كوالیتیا باش بوو هەمیان.
٥- ئاڤا پاقژ و زێرەڤانی: مسۆگەرییا گەهشتنا ب ئاڤا پاقژ و زێرەڤانیێ.
٦- وزەیا پاك: مسۆگەرییا گەهشتنا ب ووزەیا نوی.
٧- ئابووریێ باش و كارێ بەرچاڤ: پەرەپێدانا ئابووریێ بەردەوام و كاری ب كوالیتی.
٨- كاركرن د ژێرخانان دا: ئاڤاكرنا ژێرخانا ل و پەرەپێدانا وێ.
ئارمانجێن كو ژلایێ كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ (KRG) ڤە هاتینە جێبەجێكرن
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ (كابینەیا نەهێ) د پرۆگرامێ خۆ یێ كاری دا گرنگیەكا مەزن دایە ڤان ئارمانجێن گەشەپێدانا بەردەوام. هندەك ژ وان ئارمانجان كو كار ل سەر هاتیەكرن:
• دیجیتالیزەكرنا خزمەتگوزارییان: هاتینە جێبەجێكرن بۆ كێمكرنا رۆتینێ و شەفافیەتێ وەك پرۆژەیا «گۆڤەند» بۆ كارئانینا ئونلاین و دیجیتاڵ بۆ خزمەتگوزاریێن حكومی.
• ب هێزكرنا ژێرخانێ:گرنگیدان ب رێك و پرا و ئاڤاكرنا پڕۆژەیێن ستراتیژی.
• چاكسازی د دارایی و حوكمرانیێ دا: كار ل سەر شەفافیەت و رێكخستنا باج و داهاتان.
• پشتەڤانیا كەرتێ تایبەت و ڤەگوهاستنا گەنجان: هەوڵێن بێكاركرنا و ب دەستگەهشتنا كارێ نوو ب تایبەت بۆ دەستپێكەرێن كاری.
• سەقامگیری و پێكڤەژیان: پاراستنا مافێن كێمایەتیان و پێكڤەژیانا ئایینی و نەتەوەیی.
• ژینگەهـ و سامانێ سروشتی: كار ل سەر پاقژكرنا ژینگەهێ و كێمكرنا پیساتیێ وەك رێگریا ڤەكرنا جهێن پیسكرنا ژینگەهێ.
ئارمانجێن پێشبینی دكەم ل پاشەرۆژێ بهێنە جێبەجێكرن:
پێدڤیە حوكمەتا هەرێمێ و لایەنێن پەیوەندیدار ل پاشەرۆژێ زێدەتر كار ل سەر هندەك بوارێن گرنگ بكەن، بۆ نموونە وەكو:
وەبەرهێنانێ مەزن د وارێن وزەیا رۆژێ دا
(Solar and Wind Energy) دا، ب مەرەما كێمكرنا پشتەڤانیێ ل سەر سۆتەمەنیێن فۆسیلی دانانا پلانێن درێژخایەن بۆ پاراستنا سەرچاوەیێن ئاڤێ و چارەسەركرنا كێمئاڤیێ ژلایێ تەكنۆلۆژی ڤە. وەبەرهێنانێ مەزن د كەرتی ساخلەمیێ دا نە بتنێ بۆ چارەسەركرنا نەخۆشیان بەلكو بۆ خۆپاراستنێ ژی.
گرێدانا پڕۆگرامێن خواندنێ ب بازارێ كاری ڤە و پەرەپێدانا لایەنێ پراكتیكی، جێبەجێكرنا یاسایێن تۆكمەتر و دانا شیانێن زێدەتر بۆ دەستەیا دەستپاكیا هەرێمێ.
