پلانا A بۆ شهڕێ دابهشبوونا عیراقێ
تهیار عادل گۆران
گرتنا كهركووكێ و هێرشا شیعه و سۆپایێ ئیرانى، ل گهل سهختهكرن ل ههلبژارتنین پهرلهمانێ عیراقێ، دو خالێن ب هێز یا پلانا ژماره (A) بوون بۆ شهڕێ دابهشبوونا عیراقێ، هێشتا هندهك خالین دیتر ماینه كو عیراقێ ببیته بۆمبهكا چاندى و بپهقیت و پرت پرت ببیت. ههكه ل بیرا هنگۆ بیت پشتى شهڕێ داگیركرنا كهركووكێ و ئازاد كرنا شارۆچكهیا حهویجه، حهیدهر عهبادى سهرۆك وهزیرێن عیراقێ بدووماهیك هاتنا داعشێ ل عیراقێ ل كۆنگرهیهكێ رۆژنامهڤانى راگههاند، د دووڤ دا كۆڕبهندهك ل ولاتێ كویتێ هاتهكرن بۆ مهبهستا دوباره ئاڤهدانكرنا عیراقێ پشتى نهمانا داعشى كو ژ لایێ هندهك وهلاتین عهرهبین نڤستى هاته سازكرن، بوو ئهگهرێ ههندێ عیراق دوباره بهێته ئاڤهدانكرن و بهێز ببیت، ههر ئیك ژ پارێزگارین دهوكێ و ههولێر و سلێمانێ ل كۆڕبهندى بهرههڤبوون، ئهمریكا و بهریتانیا چ پشتهڤانیا كۆڕبهندی نهبوون، چونكى ئهو دزانن شهڕ ل عیراقێ مایه و هیشت ژ نوو بهرههڤێ بۆ پلانا ئێكى یا شهڕى دهێته كرن، ل دهستپیكا داگیركرنا كهركووكێ كۆمپانیا بریتیش پهترۆل یا بریتانی (BP) هاتیه كهركووكێ و ب فرۆكهى نهفتى دبهت، ئهمریكا ل دهڤهرین سنوورێ پارێزگهها مووسلێ دهست ب سهر بیرین نهفتێ دا گرتیه و دبهت، ئهرێ ههكه عیراق ب هێز ببیت و بهێته ئاڤهدان كرن پا ئهڤ بیرین نهفتی بۆ كێ بیت لهورا پلان ل دووڤ پلانی دێ بهردهوام بیت. دوهى توركیا ئاڤا دیجله ل سهر عیراقێ گرت ب مهرهما تژى كرنا بهنداڤا ئهلیسوو، ئهڤه دێ كارهساتهكا مرۆیى ل باشوور و ناڤهراستا عیراقێ پهیدا دكهت و دبیته ئهگهرێ كێمبوونا كههرهب و بهرههمئینانا بهرووبوومین چاندنێ مینا گهنم و برنجی، بسهدان هیلكارین چاندنێ دێ ژناڤ چیت و قهیران و بیكارى زیده دبیت ل عیراقى و دبیته دهسپێك بۆ شهڕى. ههكه بهرێ خوه بدهنێ رۆژ بۆ رۆژى بێكارى و گرانى و ل عیراقێ زیده دبیت و خوهنیشاندان نوكه ل گهلهك باژێرین عیراقێ یا دهسپێ دكهت ب مهرهما نهبوونا كههرهب و خزمهتگوزاریان. سهرۆك عهشیرهت چهك و جبه خانهیان پهیدا دكهت و بهربهرهكانیا تائفى بهر ب زێدهبوونى دچیت. ل بیرا مه بیت داعش هیشتا ژ ناڤ نهچوویه و شۆل بۆ وان یا مایه و نوكه رۆژ ب رۆژى ب هێزتر دبیت. د نووترین گۆتاردا سهرۆكى پهرلهمانا عیراقێ راگههاند كو چارشهمبیا بهێت پهرلهمان دێ كۆمبیت و بریار ل سهر ههمواركرنا پرۆژهیاسایا ههلبژارتنان ددهت كو كۆمیسۆن بهێته ناچار كرن دوباره دهنگان بدهستى هژمێریت ئهڤه ئاماژهیهكه كو ناكۆكێ زیدهتر لێ بهیت و لایهنێن سهركهفتى د ههلبژارتنان ئهڤێ چهندێ قهبوول نهكهن و ئاریشه مهزنتر لێ بهیت و حوكمهتا عیراقێ ب چ شیوازان نههێته پێكئینان. ب كورتى دشیم بێژم ئهوا نوكه ل عیراقێ دهیته روودان ئاماژهیهكا روونه بۆ تمامبوونا پلانا ئێكى و دهستپیكا شهڕێ دابهشبوونا عیراقێ یه. ههر ئێك ل ئهمریكا و بریتانیا و فهرهنسا و ئیسرائیل ب شیوهیهكا ئێكسهر دهستى وان د دروستكرنا ئهڤێ شهڕى و پلانى دا ههیه بۆ مهبهستا ژناڤبرنا ئیرانى و دابهشكرنا عیراق و رۆژههلاتا ناڤین. ئهردوگان ئێكه ژ وان سهركردهیانه كو بهرى روودانا ههر تشتهكى هوشداریى ددهت، ههكه ل بیرا هنگۆ بهیت بهرى هاتنا داعشى ئاماژهیهك دا و گۆت عیراق و سووریا تووشى شهڕهكا مهزن دبن، د نووترین ئاماژهیا خوهدا ههیڤا بوورى گۆت ههول ههنه عیراق و سووریا بهێنه دابهشكرن و ئهم ئهڤێ تشتى قهبوول ناكهین. ئیران مهزترین بهانه و ریكه بۆ ئهمریكا و بریتانیا بۆ مهبهستا جێبجێكرنا پلانی. دوهى كۆنگریسا ئهمریكا ب زۆرینهیا دهنگان پرۆژه یاسایهك پهسهند كر كو تیدا دۆنالد ترامپ سهرۆكى ئهمریكا ناچار دكهت سزایا بهرپرس و پهرلهمانتارین ههردو میلیشیایا عهسائیب و نوجهیا بدهت، ههردو میلیشیا سهر ب لیستا فهتح یا هادی عامرینه، كو بووینه دووهم ل سهر ئاستێ عیراقێ ل ههلبژارتنان، ئهڤ پرۆژهیه یاسایه خهونا ئیرانى دێ ژناڤبهت كو بشیت ب زۆرینهیا لایهنان حوكمهتا عیراقێ پێكبینن.
