پهرلهمانێ عیراقێ و فیشهكا دلۆڤانیێ!
دهمێ ئهم بهحسێ پهرلهمانی دكهین پێدڤیه بزانین پهرلهمان چی یه و ژ كیرێ هاتیه و شولێ وێ چی یه، ئهز دبێژم كوردێن مه ب ههمی لایهنان ڤه ڤێ پهیڤێ دزانن كو ژێدهرێ وێ یێ ژ دیموكراسیهتێ هاتی و ژ دو نێرینێن مێژوویی یه و بووینه دیارده بۆ كریارا دیموكراسیهتێ و پهرلهمان و دستووری، دیاردا ئێكێ: ل سهردهمێ (ڕوما) و (مجلس المشیوپ) كو یا پێكهاتی بوو ژ هندهك مرۆڤێن زانا و شارهزا دا هاریكار بن دگهل قانوونێ و سهرۆكێ وێ جڤاتێ و دهمێ سهرۆكێ جڤاتێ ژ رێكێ دهركهتی ل سهر دهستێ جڤاتێ هاته كوشتن و دهێته هژمارتن ئێكهمین كوشتنا سیاسی.
دیاردا دویێ شۆرهشا فرهنسی ل (١٧٨٩) دهمێ مللهت رابووی و دادگهههك بۆ پاشایێ خوه دانای و د ئهنجام دا پاشا هاته سێدارهدان، كو دبیت ئێكهمین جار بیت ناڤ و پهیڤا (حزب) وهك چهپ و راست هاتیه بكارئینان و ئهڤێ دیاردێ بۆ ههمی جیهانێ هاته ڤهكێشان و ئهنجامێن وێ پهرلهمان دیار بوون، لێ ب گهلهك ناڤان هاتینه نیاسین وهك (مجلس الامه، دوما، پرلمان، مجلس النواب و ..هتد)، بهلێ ل پهرلهمانێ عیراقێ مه دو تشت دیتن (دیموكراسیهت) هاته گوهارتن بۆ (دزیاسیهت) و پهرلهمان ئهگهر ناڤێ وی بهێته گوهارتن بۆ (سهندیكا دزان) و لێبۆرینێ ژ ئهندامێن دهستپاك دكهم و لێبۆرینێ ژ ڤێ پهیڤێ دكهم، چونكی پهرلهمان گهلهكێ پیرۆزه و تشتێ جوان ئهو بوو ناڤێ پهرلهمانتارێن كورد نهبوون دگهل وان دزا و ئهگهر ئهون، كو وان دهرفهت نهدابوو پهرلهمانتارێن كورد، ئانكو هاتینه پشتگوهخستن و ئهڤه تشتهكێ جوان بوو. چونكی ناڤێ وان ب دزی و گهندهل نهچوو.
بهری ئهز بهحسێ كریارێن خراب بكهم، دبێژین؛ حهكیمهكی پێرهمێر گهلهك عهیال ههبوون و ههمی زهلام بوون، ڕوژهكێ گۆتنه بابێ خوه مریشكهكا مه هاته دزین و دزیكهر فلان كهسه، حهكیمی گۆته وان: دزیكهرێ مریشكێ بكوژن، بهلێ عهیالێ وی گوهێ خوه نهدایێ و دو سێ جارهك كریارێن وهك وێ هاتنه كرن، جارهك پهزێ وان بر و جارهكێ قیتێ وان بر و ل دووماهیێ كچا وان رهڤاند و پشتی ڤان كریارێن خراب عهیالێ وی پهشیمان بوون و ژ نوو چوون دزیكهرێ مریشكێ كوشت. د دووڤ دا دزیكهرێ پهزی و یێ قیتی و یێ خووشك رهڤاندی ههمی هاتن و داخوازا لێبورینێ كرن و كهلوپهلێن وان دگهل كۆژمهكێ پاران ئینان و خووشك ژی ب شێوهكێ شهرعی مار كر.
ل عیراقێ ژی پتر ژ (٢٥٠) حزبێن جۆراوجۆر ههنه و زۆربهی وان ب ناڤێ ئیسلامهتیێ بهلێ یا تائیفی خوه ددانن و ئهحزابێن دی یێن ماین یان علمانی یان بێ لایهنن و ههمی ڤان ئهحزابا دو ژێدهرێن پارا یێن ههین:
١- دهولهتێن مهزن ددهنێ وهك (بریتانیا، ئهمریكا، ئیران و توركیا.
٢ – دهمێ سیاسهتمهدارێن وان دبنه وهزیر یان وهكیل یان پهرلهمانتهر و ب كریارێن نه یاسیایی وهك دزی و گرێبهستێن نه یاسایی بۆ خوه پارێن سیاسی یێ حهرام كۆم دكهن.
چوونا وهزیرێ بهرهڤانیێ بۆ پهرلهمانی و دیاركرنا وی ب ناڤێن دزیكهران پێدڤی بوو ل رۆژا دهستپێكێ پشتی گهۆرینا حوكمی ئهڤ كریاره هاتباكرن، چونكی ئهگهر ئهم ببینین سهرۆكێ گوپیتكا سولتا تهشریعی دهركهت گهندهل پا یێن دی دێ چ كهن؟ و دربا مهزن ئهو بوو سونی خوه ددانان خودان حهقهكێ بهرزه، لێ دهركهت ژ دزیكهران پیستر، دهمێ خوه ددانن پهیڤدار ب ناڤێ سونیان و ئهم دبینن چ ل سونا هات!. بێگومان كهیفا شیعا گهلهك هات و ههر مانه ل وێرێ پهرلهمانتارێن كورد ڕۆلێ وان و ڕولێ پێشمهرگێن كوردستانێ ئێك بوو، ئهڤجا بلا ئهڤ دیارده بۆ مه ببیته وانهك دا ههر ئێكگرتی بین و سهربخوبوونا كوردستانێ بدهستڤهبینین .
