پهكهكه… ئهو پارتا كوردى یا بۆ دژایتكرنا دۆزا كوردى دروستبووى
بهدرخان زاویتهى
مانشیت
(سهیره پهكهكه نوكه ب فهرمى دبێژیت دهولهتا كوردى د فهرههنگا وان یا سیاسی دا نینه)
پهكهكه ههر ژ دهسپێكا دروستبوونا وێ و خوه راگههاندن وهك پارتهكا سیاسى ل (27/ 11/1978) و گێردانا ئێكهم كۆنگره ل دیمهشقا پایتهختێ سووریێ ل سالا 1981 و بلندكرنا درووشمێ دهولهتا كوردى یا مهزن و دژایتكرنا وێ بۆ ههر پارتهكا دى یا سیاسى یا كوردى كو ل گهل ڤى درووشمێ پهكهكێ نهبیت خۆیابوو كو هندهك ئهجیندهیێن موخابهراتى ئهڤ پارته دروستكریه تایبهت سووریێ و ئیرانێ و توركیا و ههر زوو ئێكهتیێ پشتهڤانیا خوه بۆ وى درووشمى دیاركر! بهلێ یا ئاشكرابوو كو مهرهم ژڤێ درووشمى ئهوبوو بهانهیان بدهنه وهلاتێن دهڤهرێ كو هێزێ دژى بزاڤا رێزگاریخوازا كوردى بكاربینن و چو رێهكهكێ یان دهلیڤهكێ نههێلێن بۆ دانوستاندنان! و وهك گهف ل سهر بهرژهوهندیێن وان و وهلاتێن زلهێز دا نیشاندان! و وهك گرۆپێن چهكدار و تێكدهر لقهلمدان. لێ جهێ حێبهتیێ یه كو نوكه پهكهكه ب فهرمى دبێژیت كو دهولهتا كوردى د فهرههنگا وان یا سیاسی دا نینه و نه ژ ئهخلاقێ وانه و دژى پارچهبوونا ڤان وهلاتانه.
ل سهرهلدانا بهارا سالا 1991 ل كوردستانا عیراقێ ئهڤێ پارتا ب ناڤ كوردى چ ههلویست و پشتهڤانى بۆ سهرهلدانى دیارنهكرن بهروڤاژى پشتى دهربهدهربوونا كوردان و كوچبوونا وان بۆ وهلاتێ توركیا و ئیرانێ پهكهكێ دهست ب تالانكرنا گوندێن كوردان كر و چهكێ خهلكى ژ وهرگرت و كرى داكو دوباره ئهڤه نهبنه گهف ل سهر ئێمناهیا ڤان وهلاتان و پرۆپاگندێن درهو و بێ بنهما بهلاڤكرن و ب ههمى رهنگان سهركردێن سهرهلدانێ نهشرین كرن دچاڤێ خهلكی دا!!
پشتى ههلبژارتنێن سالا 1992 ل ههرێما كوردستانێ پهكهكه و ئهجیندێن دهرهكى گڤاشتنێن مهزن ل سهر ئێكهتیێ دروستكرن كو ب ئهنجامێن وێ رازینهبن و كێشا دروستكهن، بهلێ پارتى شیا ئێكهتیێ رازیكهت و فێفتى فێفتى پهرلهمانى و حوكمهتێ برێڤهببهن، لێ ههر پهكهكه و ل پشت وێ ئهجیندێن موخابهراتى! نه راوستیا و ب هێجهتا داهاتێن حوكمهتێ ئێكهتى پالدا شهرهكى و ئێكهم چریسكا شهڕى ل قهلعهدز ههلكر!! و هندهك ژێدهر دبێژن كو ههر پهكهكه بوو بارهگایێن پارتى سۆتین و كادرێ وێ شههیدكرین! و هۆسا پارتى و ئێكهتى ب شهرهكى ڤهكرن كو نهدبوو بكهن! و خهلكى پشتى وان نههامهتیان خرا تووشى كارهساتێن مهزنتر بكهن.
شهر خوسارهتیه و مالخرابكرنه بۆ ههمى لایهنێن شهركهر! بهلێ مخابن ل شوونا پهكهكێ رۆلێ نیوانگێریێ دیتبا و ههولدابا شهر راوستیت! جهبههیهكێ دى یێ شهڕى ڤهكر دژى پارتى و تایبهت ل سنۆرێن دهڤهرا بههدینا و سهرهرایى وان ئابلۆقێن ئابوورى یێن مهزن ل سهر ههرێمێ پهكهكێ ئهو گوندێن پشتى ئهنفالان ماین ژى خرابكرن و خهلك ژ گوندان دهركهت و بارێ خهلكى ژ ههمى لاڤه ئێكجار خراب بوو!. دوژمنێن دۆزا كوردى هۆسا هزردكر كو ب ڤى رهنگى دشێین پارتى و مالا بارزان ژ ناڤببهن و ژ ههر بزاڤهكا سیاسى دووركهن و دۆزا كوردى ئێدى نامینیت!، لێ شكهستن و پارتى بهێزتر لێهات.
ل دهمێ دروستبوونا بزاڤا گۆڕان ل سالا 2009 دوباره ئالۆزى دروستبوون و ههر زوى بوونه داردهستێن بهغدا دژى ههرێمێ!! و ب ههمى رهنگا ههول هاتنه دان كو د ناڤبهرا ههولێرێ و بهغدا ئالوزكهن و شیان ڤێ چهند بكهن و خهلكى هاندهن دژى دامودهزگههێن ههرێمێ ئهوبوو خوهنیشادان ل سنۆرێ پارێزگهها سلێمانیێ دروستكرن و دیسا ههر ل قهلعهدزێ پهكهكێ خهلك هاندا و چوونه د ناڤدا و بارهگایێن پارتى سۆتن و ههمى بزاڤكرن دوباره شهرهكى دروستكهت و ههرێمێ تووشى قهیرانێن مهزن بكهت، بهلێ ههر شكهستن ئینا و نهشیان وێ پیلانێ بگێرن. نوكه ژى پهكهكه ههمان پیلان یا دگێریت ل وى سنۆرى و ب شێوازێن جودا و دهلیڤه بۆ توركیا خوهشكلایه كو مفایى ژ كاودانێن عیراقێ ببینیت و سنۆران ببهزینیت و گهفێن كونترۆلا قهندیلێ و شنگالێ بكهت. ئهڤه ئهگهر ئهم بزانین كو پهكهكه ل سووریا ههڤپهیمانه ل گهل رژێمێ و دژى ههر پارت و بزاڤهكا كوردیه ل رۆژئاڤا. و پیلان ل وان ل كۆبانێ سهرنهگرت كو وى باژێرى رادهستى داعش بكهن و بههانهیا بدهنه توركیا كو بۆ پارستنا سنۆرێن خوه بێت و كۆبانێ داگیربكهت، لێ ب ههولێن بهردهوامێن بارزانى ئهو باژاره هاته پاراستن و پاقژكرن ژ تیرۆرستان. لهورا دوباره ئهو پیلان ل عهفرینێ گێرا و مخابن توركیا ئهو باژارێ كوردستانێ نوكه داگیركریه و ههمى بزاڤان یا دكهت كو مهنبج داگیر بكهت و ههبوونا كوردان ل سووریێ بهر ب لاوازیهكا تمام ببهت. ل ئیرانێ ژى داردهستا دهستههلاتێ و پارێزهرا سنۆرێن ئیرانێ ل دهڤهرێن كوردى و دیسا دژى وان پارتێن كوردیه ین دژى كۆمارا ئیرانێ. ب ههمى رهنگان ههڤپهیمانه ل گهل بهغدا دژى ههرێما كوردستانێ و خوه ل ئهرمینا ههڤپهیمانه ل گهل ههردو پارتێن (هاشناق ـ تاشناق) یێن دهستههلاتدار كو تۆمهتبارێن ب ئهنجامدانا كومهلكوژیا دژى كوردان و رێگرێن بهرامبهر ههر بزاڤهكا كوردى ل وى وهلاتى. ل توركیا پهكهكه نه دژى توركانه، بهلكو دژى وان پارتانه یێن كو باوهرى ب چارهساریا كێشا كوردى ههیى. مخابن پهكهكێ و هندهك حزبێن سیاسى ل ههرێما كوردستانێ ئهو ههولێن دوبلۆماسى یێن ل باكۆرێ كوردستانێ ههین تووشى گرفتێن مهزن كرن و بهانه دانه حوكمهتا توركیا كو پرۆسا سیاسى و پیڤاژۆیا ئاشتیێ راوستینیت و شهڕى دهست پێكرهڤه. پهكهكێ شهر بره د ناڤ باژێرێن كوردان دا و كرنه كاڤل و ژیان تێدا نههێلا و خهلكێ كورد تووشى كارهسات و دهربهدهریێ كر.
دروستبوونا داعش و هاندانا وێ دژى ههرێمێ ل هاڤینا سالا 2014 پیلانهك بوو پشتى پیلانێن ئوپراسیۆنا دیجله و بادیه وجهزیره و برینا مووچه و بۆدجا ههرێمى و ئهو كۆدهتایا سپى یا ل پهرلهمانێ ههرێمێ دروست بووى ژلایێ هندهك لایهنێن سیاسى یێن ههرێمێ شكهستن ئینایى!! هۆسا دیاردبیت ئهو پیلانا دژى پارتى و مللهتێ كورد هاتیه دارێتن ل سالا 1993 تا سالا 1997 و شكهستن ئینایى. ههمان پیلان ب رهنگهكێ دى هاته دارێتن و ل دهستپێكا سالا 2014 دهسپێكر و حهتا نوكه یابهردهوامه.. لهورا ل گهل شهڕێ داعش، رۆلێ پهكهكێ هات بوو دیاركرن، ئهو ژى پشتى داعش پهلهمارى شنگال و دهڤهرێن دى دهت و داگیردكهت ل گهل وان كاودانان پهكهكه بێت و وان جهێن گرنگ بگریت و ب رێیا راگههاندنێ راپۆرتێن بێ بنهما دژى ههرێمێ و پێشمهرگهیى بهلاڤكهت و ب ههمى رهنگان ههول بدهت ناڤێ پێشمهرگهیى كرێت و نهشرین بكهت د چاڤێ خهلكی دا و بێ باوهریێ ل دهف پهیدا كهت و حهتا نوكه یا بهردهوامه. زۆر ژێدهر خۆیا دكهن كو گهلهك نههامهتیێن كوردێن ئێزێدى پهكهكێ بخوه ئهنجامداینه و زۆرهك ژ كچ و زارۆیێن وان برینه. ل ڤێره خۆیا دبیت كو پهكهكه ژ ئالیێ چهند دهزگهههكێن موخابهراتى ڤه دئێته برێڤهبرن و بهرژهوهندیێن وان دپارێزیت و ئارمانجا ههره گرنگا ڤێ حزبێ ئهوه كو ئاستهنگ و كێشا و گرفتا بهرامبهر سهربهخوهیا كوردستانێ دروستكهت، تایبهت پشتى ئهنجامدانا ریفراندۆمێ و ببیته رێگر ب ههمى رهنگان ل بهرامبهر ڤێ خواستا مللهتێ كورد. بهلێ ههمى پێشبینى بۆ وێ چهندێ دچوون كو پشتى روودانێن خانهسۆرێ و سنوونێ و سنۆرێ سلێمانیێ و رۆژئاڤا، تایبهت پشتى كهفتنا عهفرینى و ئهو مهترسیێن ل سهر مهنبهج ههین. ئهو رهفتار و كریارێن شاش و نهمرۆڤانه یێن پهكهكێ ئهنجامداین كو دووماهیا ڤێ حزبێ و چهند هێزێن دى یێن چهكدار وهكى گرۆپێن د ناڤ حهشدا شیعی دا نێزیك بوویه و شهر دچیته د ناڤ مالا پیلانگێران دا.
