پهیاما دامهزراندنا پارتى ل (16) تهباخێ هیڤیا گهلێ كورد زڤراند
ههلبهت ئهو بیركرن و عهقلێ دامهزراندنا پارتى د وان كاودانێن نازك دا بێگومان وهك ئیلهام بهخشهكێ بوویه و خهلكێ كوردستانێ ب شێوهكێ گشتى هاته هشیاركرن، چونكی ئهڤه بوویه مێژوویهكا نوو بۆ گهلێ كورد و وهكو پشتراستیهكێ دایێ، ئهكید مهرهم ژ ڤێ چهندێ كو گهلێ كورد ل بن یهك چادرێ كۆم بكهت، ههروهسا پهیاما بندهستیا گهلێ مه بوو بۆ رایا گشتى و جڤاكێ نیڤدهولهتى، چونكی گهلێ كورد كهڤنترین نهتهوهیه هاتیه ڤارێكرن و بێ بههركرن ژ وێ سهروهریا نهتهوایهتى، لهورا پارتى دیمكوكراتى كوردستان ل سالا (1946) ل سهر دهستێ بارزانیێ نهمر هاته دامهزراندن.
بێگومان دامهزراندنا پارتى د وان ههلومهرجان دا نهكارهكێ ئاسان بوو، لێ شارهزایى و وێرهكیا بهێزا دانهرێ پارتى بارزانیێ نهمر بوو، كو شیا ئهوان چهپهرێن زۆرداریێ بهرامبهرى گهلێ كورد پشكێنیت و ئهڤ راستیه بوویه رێكا ڤهكرنا گههاندنا خواستێن گهلێ مه و دیار بوو ب ئاوایهكێ ڤهكرى كهته د گۆرهپانا سیاسى دا، لهورا دامهزراندنا پارتى وهكو پێدڤیهكا مێژوویى و ب ئارمانجا ئیكگرتنا ناڤمالا كوردى بوویه، ههروهسا داكو دهنگێ گهلێ كورد بگههینن، چونكی گهلێ كورد بهرهف حهلاندنهكا نهتهوایهتى ڤه دچوو.
پهیدابوونا پارتى ئهو بێ ئومێدى و مهترسیا ل سهر گهلێ كورد نههێلا، لهوا باوهرى بۆ خهلكی دروست بوو كو ئایندهكێ گهش و مسوگهر بۆ بدهستڤهئینا ماف و ئارمانجێن گهلێ كورد ههیه، ژ بهر هندێ پارتى كهته د وێ ههڤڕكیا سیاسى دا و بۆ پشتراستكرنا گهلێ كورد دڤیا هێزا گهلێ كورد دیار بكهت ژبهر هندێ ئهو كاودانێ ب سهر گهلێ مه دا هاتین ههمى هیڤى و خهونێن وان لێ بهرزه ببوون، لهوا ئهڤ بهرپرساتیا نهتهوا كورد كهته سهر ملێ بارزانى و سهركردایهتیا پارتى و ژبهر ڤێ چهندێ كاروانێ گههشتنا ئارمانجێن گهلێ كورد ب ستۆیێ خوهڤه گرت، تاكو بگههیننه قووناغا دووماهیێ و گهلێ كورد ئازاد و سهربهست بژیت. دیاره ئهڤا ئیرۆ گهلێ مه گههشتیێ ئهنجامێ وێ بیروكا سالا (1946)یه، نهمازه ل وی دهمى هێشتا ئاسهوارێن جهنگا دویێ یێ جیهانێ ل دهڤهرێ ههبوون و ژ ههمى ئالیهكی ڤه پێشێلكرنێن مرۆڤاتى دگهل مللهتێ مه بكار دهاتن، چونكی وى دهمى وهلاتێن زلهێز د ههڤڕكیا بهرفرههكرنا پێگه و دهستههلاتێن خوه دا بوون ل دهڤهرێ كار دكرن و راستیا وێ دیار بوو ئهڤ وهلاته ل سهر كهلهخێ خهلكێ ههژار و بێ دهستههلات دژیان و ب تایبهتى گهلێن ژێردهست مینا گهلێ كورد، چونكی ئارمانجا وان ههمى دهڤهرێ بێخنه د ژێر سیبهر و كونترۆلا خوه دا.
ژبهر ڤێ یهكێ پهیدابوونا پارتى ل سهر وان ههرهشه بوو، چونكی داگیركرنا وان بۆ دهولهتێن دهڤهرێ و دروستكرنا حكوومهتێن وان بڤێت ئهكید ل دووڤ حهز و ئاراسته و ڤیانا وان كار دكرن، لهورا ب هاتنا پارتى تهڤایا پارچێن كوردستانێ پێشوازیهكا گهرم و بێ وێنه لێ كر، ههروهسا د رێگا رێكخستنا پارتى دا تهڤایا خهلكێ كوردستانێ هاته هشیاركرن و هاته خویاكرن پارتى رێنیشاندهرا دهربازبوونا گهلێ كورده بۆ وان ئارمانجێن ههین، لهوا وهكو حزبا دایك د جڤاكێ كوردى دا دهێته ناسكرن و ئهكید ئیرۆ ژى ههر ئالیهك پهسنا پارتى دكهت ژبهر هندێ خهلێ كوردستانێ چاڤهرێ وێ رۆژێ بوون سیبهرهك ههبیت كو كورد ل بن بهێنه پاراستن، لهورا خهلێ كوردستانێ ل دۆر سیاسهت و ئالایێ پارتى خرڤهبوون و ژبهر هندێ پارتى رۆژ ب رۆژێ بهێز و بهرفرهه دبیت و دگهل ڤێ ژى پارتى بوویه قوتابخانهكا فێركرن پێگههاندنا كادر و سهركردێن ئاست بلند كو بووینه جهێ بریارێ و پارتى بوویه خودان هێزهكا كاریگهر و بهرچاڤ و چوویه د گورهپانا سیاسیا عیراقێ دا.
ڤێ چهندێ دیار كر كو پارتى ل سهر ئاستێ نیڤدهولهتى و ب گشتى و رۆژههلاتا ناڤین ب تایبهتى ل دهڤهرێ دهنگ ڤهدا و باشى بزاڤێن خۆرتكرنا پهیوهندیێن خوه دگهل دوست و ئازادیخوازێن جیهانێ گرێدان و گاڤێن سیاسی و نهرم ل سهر بنهمایێن تێگههشتن دگهل رژێما بهغدا هاڤێتن بۆ هندێ ب تێگههشتن كێشا كوردى چاره بكهن، دا كو نهكهڤنه مل ملانا خوین رشتنێ، بهلێ كاربدهستێن بهغدا ئهڤه ب سڤكاتى وهرگرت و هزر نهكر كو عیراق گرێداى كۆمهكا نهتهوه و ئول و ئایینێن جیاوازه و دڤێت سهرهدهریهكا مرۆڤایهتى دگهل بهێته كرن، دا كو بشێت بهلانسا عیراقێ راگریت و ڤى خهلكى ل گۆر پێكهاتهیان رازى بكهت، ب تایبهتى گهلێ كورد، بهلێ رژێما بهغدا پویته نهدایه ڤێ دیتنێ، چونكی ئهو ب خوه نه ل سهر بنگههێ ههلبژارتن و دیموكراسیهتێ هاتبوو سهر دهستههلاتێ، داكو باوهرى ب برایهتى و پێكڤهژیانێ ههبیت، لهورا ژی قبوول نهكر چ لایهك پرسیارا ماف و جودابوونێ ژ عیرقێ بكهت، لهورا دهرگههێ ههڤركى و ئۆپۆزسیۆنێ ل بهر خهلكێ عیراقێ هاته ڤهكرن و باوهرى ب دانوستاندنان نهبوو.
ئهڤجا چ رێكێن دى ل بهر پارتى نهمان شۆرهشا ئیلۆنێ بهرپاكر دا كو بهرهنگاری بندهستیا گهلێ كورد ببیت و دیار بوو تهڤایا خهلكێ كوردستانێ ژ ههر چار پارچا قهستا ناڤ رێزێن شۆرهشێ كرن و كهتنه د چهپهر و سهنگهرێ بهرهڤانیكرنێ دا ژبۆ گههشتنا خهونا گهلێ مه و شۆرهشێ بهرهیهكێ درێژ ل بهر رژێما بهغدا ڤهكر بۆ هندێ رژێما بهغدا مهجبور بكهت دان پێدانێ ب مافێن كوردان بكهت و ل دووماهیێ نهچار كر كو دهرگههێ دانوستاندنان دگهل سهركردایهتیا شۆرهشێ ڤهكهت و كێشا كوردی ب دیالۆگێ چارهسهر بكه و رێكهفتنا (11) ئادارێ ل سالا (1970) باشترین بهلگهیه، ڤێ سهركهتنا گهلێ مه ههمى وهلاتێن ههرێمێ دگهل عهرهبێن شوفینى بێزار و تهنگاڤ كرن ژ بهر هندێ بزاڤ بۆ دروستكرنا پیلانهكێ ل سهر شۆرهشا گهلێ كورد كرن، چونكی وهسا هزر دكر كو گههشتنا گهلێ كورد بۆ ئازادى و سهربخۆیێ دێ بیته مهترسى ل سهر دهستههلات و ئاسایشا گهل و وهلاتێن، لهورا ژ ئهنجامێ بزاڤێن وان رێكهفتنا خیانهتكاریا جهزائیرێ ب هاریكا دهولهتێن زلهێز هاته ئیمزاكرن.
بێگومان شۆرهشا ئیلۆنێ تووشى شكهستهكا لهشكرى كر، بهلێ گهلهك پێ شاد نهبوون، چونكی باوهرى و ئیرادا سهركرداتی و شۆرهشێ نههاته شكاندن، راسته خهلكێ مه هندهك دهردهرسهرى و ئازار ل ژێر سیبهرا دكتاتۆریهتێ دیتن، بهلێ ماوهكێ كێم پارتى جارهكا دى شیا شۆرهشا (26ی، گولانا پێشكهفتنخواز بهرپا بكهت و جارهكا دی دهنگێ گهلێ كورد گههانده تهڤایا جیهانێ و شۆرهشا گولانێ ب گهرماتیا خوهڤه كهته د گورهپانا سیاسیا عیراقێ دا و دیار كر كو پارتى نوونهر و خودانێ ڤێ مللهتى یه و راستیا وێ رۆژ بۆ رۆژێ شۆرهشێ گهشه كر و بۆ ههمى ئالیهكی دیار بوو پارتى چ جارا دهست ژ گهلێ كورد بهرنادهت، لهورا بوویه ئالا ههلگرا كوردایهتیێ، ههروهسا بوویه پالدهرهكێ ب هێز بۆ سهركێشیا سهرهلدانا سالا (1991) كو كوردستان ژ رژێما بهغدا دگهل دارودهستێن وێ پاقژ كر. ئهكید ئهنجامێ ڤێ خهبات و قوربانیدانێ خهلكێ كوردستانێ ل بن یهك چادر كۆم كر و كره خودان حكوومهت و پهرلهمان كو دهنگێ گهلێ مه گههانده جیهانێ.
پارتى ئهڤرۆ د ژیێ (70) سالیا خوه دایه هێشتا وهكو سهركێشا بزاڤا ئازادیخوازا گهلێ كورد دهێته ناسكرن، لهوا ئهڤرۆ چ دوست یان دوژمن ب تنێ پارتى دبینن خودانێ كێشا كوردى ژبهر كو سیاسهتهكا رۆن و زهلال بۆ دۆزا كوردى ههیه، چونكی خودانێ ههلویستهكێ نهگهۆره بۆ سوبههیهكا نوو بۆ گهلێ كورد كار دكهن و ناهێته ڤهشارتنێ دێ ئالایێ دهولهتبوونێ ل سهر دهستێ پارتى و رێبهریا بارزانى هێته بلندكرن، ب ڤێ ههلكهفتێ و حهفتێ سالڤهگهرا دامهزراندنا پارتى پیرۆزباهیێن خوه ئاراستهی ههمى ئهندام كادر و پێشمهرگه و لایهنگهرێن پارتى دكهم.
