پۆستێ پارێزگاری … و پیڤهرێن ههلبژارتنێ
د.جمعه بهندی
بۆ دانان و پڕكرنا ههر جههكێ ههستیار پێدڤی یه ل سهر جهێن شۆلهژێ و پهیوهندیدار چهند پیڤهران ل بهرچاڤ وهربگرن، تایبهت بۆ پركرنا پۆستێ پارێزگاری.
بۆ زانین پۆستێ پارێزگاری ژ لایێ وهزیڤی و ئیداری ڤه نه پۆستهكێ پله بلنده، و پلا وی دئێته ههژمارتن وهك وهكیل وهزیر ب سهر وهزارهتا ناڤخوهڤه.
بهلێ ئهڤ جۆره پۆسته كرنگیا خوه وهردگریت ژ پێگههێ خوهیێ سیاسی، چنكو نوونهراتیا پارتا دهستههلات دكهت بۆ جێبهجێكرنا پرۆگرامێ وێ یێ خزمهتگوزاری، دیسا كرنگیا خوه ههیه، چنكو ب شێوهكێ ئێكسهر تێكههلیێ ل گهل خهلكێ و بهرژهوهندیێن وان دكهت، ژبلی كو بهرپرسێ ئێكێ یه د دهستههلاتا جیبهجێكار دا ل ههمی پارێزگههێ. و د ههمان دهم دا چاڤدێره ل سهر ههر یهكهكا ئیداری د چارچووڤێ وێ پارێزگههێ دا و ل گهل دانانا پرۆگرامهكێ ههماههنگیێ د ناڤبهرا ههمی دامودهزگههێن حوكمهت و ئیدارا پارێزگههێ دا.
لهورا د ههلبژارتنا ههر كهسهكێ دا بۆ ڤی پۆستی دڤێت ب كێمی ئهڤ پیڤهره بهرچاڤ بێنه وهرگرتن، ژ وان:
1ـ پیڤهرێ ئێكێ: ژیێ بهربژاری، نابیت ژیێ بهربژارێ پۆستێ پارێزگهرێ ژ (40) سالان كێمتربیت، چنكو د ڤی ژیی دا عهقل و دهروونێ مرۆڤی بهر ب سهكینهت و ئارامگهرهیێ ڤه دچیت و عهقل زالتر لێدهێت ل سهر شههوهتا نهفسا مرۆڤی، ژ بهر ڤێ ئێكێ دێ بینی خودێ پاك و دلۆڤان خهلاتێ پێغهمبهراتیێ د ڤی ژى دا پێشكێشی مرۆڤان كریه.
2ـ دڤێت مرۆڤهكێ دلسۆز دهههمن پاڤژ و زان و شارازا بیت د ناسناما مللهت و دهڤهرا خوهدا، تایبهت ژ لایێ ئاینی و جڤاكی و سیاسی و هزری و كهلتووری و ئابووری ووو هتد، ئهڤ شارازهیه ژی ناهێت بێی خواندن و تێكههلیهكا ئێكسهر د گهل خهلكێ دا، دیسا پهیوهندیهكا نه ئێكسهر یا ب ژیێ مرۆڤی ڤه.
3ـ دڤێت رابردویهكێ باش و ب هێز ههبیت، كو ههردهم یێ پێ سهرڤهرازبیت و شهرمێ ژێ نهكهت ل بهرامبهر ههر كهسهكی یان لایهنهكی.
4ـ دڤیت خودان بڕیار بیت، چنكو گهلهك كهس ههنه زۆر دباشن بۆ بهرچاڤكرنا چارهسهریا بۆ ههر ئاریشهكێ، بهلێ هێزا هندێ نینه بریارێ پێبدهت و بێژیت ئهڤ چارهسهریه ژ ههمیان باشتره و ئهڤه ئیمزا من، چنكو ئهو مرۆڤێ گهلهك چارهسهری ب تنێ ڤێ بن ئهو یێ باشه بیته شیرهتكار نه زیدهتر.
5ـ دڤێت شارازایهكا باش ههبیت د زانستێ ئیدارهكرنێ دا، مینا سیستهمێ كاری و چاوانیا رێڤهبرنا وی، دیسا ل گهل فهرمانبهران یان ههڤوهلاتیان یان ریهـسپی و ماقیلان یان گهنج و قوتابیان یان ئافرهت، تایبهت د وارێ د دهستنیشانكرنا تشتێن گرنك و گرنگتر.
6ـ دهمێ حوكمهتێ بڤێت گهندهلی نهمینت و چاكسازی وهرارێ بكهت و جێوازی كێم ببیت د ناڤ جڤاكی دا و یهكسانی و دادپهروهرێ پتر جهێ خوه بكهت، كهسهكی بههلبژێره ژ جڤاتا دادوهریا ههرێما كوردستانێ بیت، ههما ههكه چنهبیت تهجاوزا قانوونێ ناكهت و دێ رێزێ ل خوه گریت، دیسا دێ خودان بریاربیت، چنكو ئهو كهسێ بشێت بڕیارا سێدارهدانێ بدانیته سهر تاوانباران، دێ شێت بڕیارێن چارهنڤێس ژی دهت بێی دودلی.
7ـ دهمێ حوكمهتێ بڤێت قانوون ب ههیبت بهێته جێبهجێكرن و كهس سهرپێچێ ل سهر كهساتیا مهعنهویا پارێزگههـ و دامودهزگههێن وێ نهكهت، دڤێت ئهو كهسێ بێته ههلبژارتن ژ دهزگههێ لهشكری بیت، مهرهما من نه بتنێ شهركهر بیت، بهلێ یێ چهكداربیت ب زانستێن و قانوونێن لهشكری و مهدهنێ و باش یێن شهری ژی.
8ـ دهمێ حوكمهتێ بڤیت ململانا پارتێن سیاسی خورت ببیت و پرۆگرامێ پاراستنا دهستههلات بهێته جێبهجیێ كرن، دڤێت ئهو كهسێ بهێته ههلبژارتن ژ رێزا ئێكێ بیت ژ پارتا دهستههلاتدار و خودان كهسایهتیهكا ب هێزبیت و بێی دودلێ بڕیارا بدهت و مهرجعێ وی قانوون و مێشك و وێرهكیا وی بیت.
9ـ دهمێ حوكمهتێ بڤێت كهرتێ زانست و پهروهردێ وهرارێ بكهت، دێ بهر ب گوپیتكا جهێ بڕیار چیت د ناڤا زانكۆیێن كوردستانێ چیت.
ل دووماهیێ مه دڤێت پارێزگهههك بێت پرۆگرامێ وی ئهڤ رسته بیت: خهلكێ دهۆكا خۆشتڤی دێ وێ كهم یا بۆ ههوه باش، ههوه بڤێت یان ههوه نهڤێت، ئهز وێ ناكم یا بۆ من و كهسوكارێن من باش وان بڤێت یان نه.
تێبینی:
ـ ههركهسهكێ بێته ههلبژارتن چ ژ تهخا دادوهران بیت یان ژ تهخا لهشكری بیت یان ژ تهخا سیاسی بیت یان یا زانستی بیت، دڤێت ههر پێنج خالێن دهسپێكێ هاتین د ڤێ نڤێسینێ دا.
2ـ بابهت دشێت گهلهك بۆچوون و زێدهكرنێن دی ژی بخوهڤه بگریت، بهلێ مه نیڤشكێ بابهتی یێ ههلبژارتی، چنكو روخسار و ناڤهرۆكا بابهتی هۆسا دخوازت.