پێئاگه‌هیێن مه‌هدیێ چاڤه‌رێكرى ل دۆر دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا كوردى

پێئاگه‌هیێن مه‌هدیێ چاڤه‌رێكرى ل دۆر دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا كوردى

113

حزبێن كوردى ل هه‌رێما كوردستانا عیراقێ ب سه‌رۆكاتیا مسعود بارزانى سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ رێخستنا گشتپرسیێ ل دۆر سه‌رخوه‌بوونێ ژ عیراقێ راگه‌هاندن ل 25 ئیلۆلانا/ سپته‌مبه‌را 2017ز.
هینگى توركیا و ئیرانێ ب دژوارى نه‌رازیبوون، ب ته‌كه‌زیكرنا وێ ئێكێ كو هه‌لویسته‌كێ ئاشكرا هه‌بوویه‌ ژ ئێكبوونا ئه‌ردێن عیراقى. ئاخفتنكه‌رێ ب ناڤێ وه‌زاره‌تا ده‌رڤه‌ یا ئیرانى، به‌رهرام قاسمى گۆتبوو ب ئاماژه‌كرنا بریارێن ده‌سهه‌لاتات كوردى ل هه‌ولێر: “بریارێن تاكى و دوور ژ پیڤه‌ر و چووڤه‌یێن نشتیمانى و شه‌رعى، دێ بنه‌ ئه‌گه‌رێ زێده‌تر ئاریشه‌یان و تیژبوونا كاودانێن ئه‌منى ل عیراقێ”.
هه‌روه‌سا شرۆڤه‌كار دبین نكو ئازراندنا دۆزا كوردى چو ل عیراقێ بیت یان ل توركیا و خوه‌ سووریێ ژى، دبیت ل سه‌ر دۆزا كوردى ل ئیرانێ ب خوه‌ ره‌نگڤه‌بده‌ت، چونكو ته‌هرانێ ب ساله‌ها سالان پترى حه‌فت ملیۆن كورد ل رۆژئاڤایێ ئیرانێ ده‌رده‌رسه‌ر كرینه‌. ئیران ژ سه‌ربخوه‌بوونا هه‌رێما كوردستانێ دترسیت ل عیراقێ، چونكو پێنگاڤه‌كا وه‌كو ڤێ دێ كوردێن ئیرانێ هانده‌ته‌ داخوازكرنا پتر ژ مافێن سیاسى و ئابوورى و جڤاكى.
ته‌هرانێ رابوویه‌ ب سێداره‌دانا ب ده‌هان ژ چالاكڤانێن كورد یێن داخوازا مافێن نه‌ته‌وه‌ى و ئاینى كرین ل سالا بۆری ل رۆژئاڤایێ وى وه‌لاتى ب تۆمه‌تێن ئاسایشا نه‌ته‌وى یا ئیرانى، هه‌تا كو بوویه‌ جهێ ئیدانه‌كرنا ژدل یا سازیێن ده‌ولى و جیهانى.
ئیران دووڤداچوونا دۆزا كوردى ل هه‌رسێ وه‌لاتێن هه‌ڤسویى دكه‌ت، توركیا و عیراقى و سووریا ب هه‌ستیاریه‌كا مه‌زن، چونكو كور\ان ل وه‌لاتێن هه‌ڤسویى هنده‌ك ژ مافێن خوه‌ یێن نه‌ته‌وه‌یى بده‌ستڤه‌ ئینایه‌ هه‌ر ئێكێ ب رێژه‌كا جودا ژیا دیتر. به‌لێ ته‌هران هێشتا یا به‌رهنگارى ساده‌ترین مافێن نه‌ته‌وه‌ى یه‌، وه‌كو جلێن كوردى د رێڤه‌به‌ریان دا، و فێركرنا زمانێ دایك ل باژارێن كوردى. گه‌لێ كورد یێ پتریا وى مسلمان ل سه‌ر مه‌زهه‌بێ ئه‌هلێ سونه‌ و جه‌ماعه‌ ب رێژه‌یا (80%) دیرۆكا خوه‌ یا درێژ تووشى گه‌له‌ك هه‌وان بوویه‌ ژ پێشلكرنا ره‌گه‌زنامه‌ و كلتۆرێ وان، به‌لێ نه‌گه‌هشتیه‌ وى راده‌یى كو پێئاگه‌هیێ ب پاشه‌رۆژا وان بكه‌ن (ته‌نبو‌و)، و چاوا دێ هنده‌ك ده‌ڤه‌ران داگیر بكه‌ن نه‌ پارچه‌كه‌ ژ وه‌لاتێ وان، و ب كه‌یفا خوه‌ گه‌نده‌لیێ ل سه‌ر ئه‌ردى كه‌ن. تشتێ سه‌یر ئه‌وه‌ كو ئه‌ڤ پێئاگه‌هیه‌ ب سه‌خته‌ی ڤه‌ سه‌ر ب وان شوونه‌وارا ن ڤه‌یه‌ ئه‌وێن بۆ شوونگرێ (خ) عه‌لى بن ئه‌بى تالب ڤه‌یه‌، و ل ده‌مێ ئه‌ڤ شوونه‌واره‌ دهێته‌ هه‌لسه‌نگاندن ب راستیێ و ئالاڤێن ڤه‌كۆلینا زانستى، ئه‌ڤجا هه‌ر ب له‌ز دێ وه‌كو تێكچوونا مالا ته‌ڤنه‌پیركێ لێهێت، چونكو هه‌ر وه‌كو رژدی و په‌لپه‌لاتائیفى یا دیاربوو د ناڤبه‌را ڤان ده‌قێن به‌شه‌رى یێن دانایى هه‌ر دبنیات دا بۆ مه‌ره‌مێن سیاسى و توخمه‌په‌رێس خزمه‌تا ئارمانجێن ده‌ستنیشانكری دكه‌ت.
ل گه‌ل ڤێ چه‌ندێ ژى كورد حه‌زژێكرنه‌كا مه‌زن دده‌نه‌ اهل البیت یا پێغه‌مبه‌رى (س)، ب ڤى ره‌نگى ژى د گه‌له‌ك بناڤكرنان دا دیاردبیت ده‌مێ ددانه‌ سه‌ر كورێن خوه‌ یێن ئه‌هل ئه‌لبه‌یت وه‌كو: عه‌لى و فاتیما و زه‌ینه‌ب و ئه‌لحه‌سه‌ن و حوسێن، زێده‌بارى به‌لاڤبوونا رێچكێن سۆفى ل كوردستانێ وه‌كو قادریه‌ و ریفاعیه‌ و كه‌سنه‌زانیه‌ یێن ل مه‌رجه‌عیاتێن كه‌ساتیان دراوه‌ستیت كو ب نه‌ژادێن بیت نه‌به‌وى ڤه‌ دبن. به‌لێ سه‌ره‌راى ڤێ چه‌ندێ چه‌ندین چیرۆك و شوونه‌وارێن دگه‌هنه‌ ئمامێن شیعه‌ یێن دوازده‌ و ب دروستى ژى ئیمام عه‌لى بن ئه‌بى تالب و ئیمامێ شه‌شێ جه‌عفه‌ر ئه‌لسادق و ئیمامێ دوازدێ (المهدى ـ یێ چاڤه‌رێكرى) كو سالا 260 ك/874ز، یێ نه‌دیار و بۆ نوخوازكه‌ر و زانایێن شیعه‌ یێن مه‌زن كو ئه‌و ژى رژدیێ دكه‌ن ل سه‌ر دابڕینا كوردان و نه‌هێلانا گرێدانا په‌یوه‌ندیێن خزماتیێ و بازرگانیێ ل گه‌ل وان وه‌كو نه‌ته‌وه‌ك ژ (ئه‌جنا خودێ په‌رده‌ ل سه‌ر وان راكر). هه‌روه‌كو د ڤان چیرۆكان دا گه‌له‌ك ل دۆخێن هه‌ستیاریێ و حه‌قنا سیاسى دا دهێنه‌ ڤه‌گران یێن دێ ل پاشه‌رۆژێ هێنه‌ كرن یانژى ب دروستى هاتیه‌ كرن ل ڤه‌گێرانا ڤان چیڤانۆكان یان به‌رى وان..
ئه‌ڤ چیڤانۆكه‌ و مژاره‌ هاتینه‌ د دایكێن پرتووكێن شیعى دا: وه‌كو پرتووكا (الكافى) بۆ باوه‌ریا ئیسلامێ (محمد بن یعقوب الكلینی المتوفى سالا 329هـ/939م)، ئه‌وا كو دهێته‌ هه‌ژمارتن ژ راستترین پرتووك یا فه‌رمۆده‌یێن دوازده‌ ل ده‌ف شیعیه‌یان، وه‌كو پرتووكا (المحدپ البخارى) ل جه‌ اهل السنه‌ و الجماعه‌.
(كه‌لێنى) د پرتووكا (الكافی) دا د چه‌ندین ریوایه‌تان دا دبێژیت ل دۆر (ابی الربیع الشامى) دبێژیت: من ژ ئه‌بۆ عه‌بدوللا پرسی (= جه‌عفه‌ر ئه‌لسادق) (س) من گۆت: مه‌ قه‌ومه‌ك هه‌یه‌ ژ كوردان، هێشتا ژى یێن بوهارێ دئینن، ئه‌ڤجا دێ تێكهه‌لیا وان كه‌ین و به‌یعه‌تا وان كه‌ین؟ گۆت: ئه‌رێ ئه‌با ئه‌لره‌بیع تێكهه‌لیا وان نه‌كه‌ن، ئه‌ورا كورد زینده‌وه‌ره‌كن ژ ئه‌جنا، خودێ ته‌عالا ئه‌و ئاشكرا كرن ئه‌ڤجا تێكه‌هه‌لیا وان نه‌كه‌”. دیسا ژى شێخێ تائیفا تۆسى یێ وه‌غه‌ركرى سالا (460 ك/1069 ز) د پرتووكا خوه‌ دا یا (تهژیب الاحكام) ئه‌و ژى ژ هه‌ر چار پرتووكانه‌ یێن ل ده‌ف شیعه‌یان باوه‌رپێكرى یێن دوازده‌ یا ده‌قێ وێ ئه‌ڤه‌:”ئه‌حمه‌د بن ئیسحاق بۆ من په‌یڤیه‌ كو ئه‌وى بۆ (ابی محه‌مه‌د) نڤیسیه‌ پرسیارا وى دكه‌ت ل دۆر كوردان بۆ نڤیسیه‌:” لا تنبهوهم إلا بحر السیف” ل وان نه‌ زڤرن ب تنێ هه‌كه‌ گه‌رموگۆریا شێرى نه‌بیت (واته‌ ب كوشتنێ)”. په‌یڤا (حر) هاتیه‌ د زمانى عه‌ره‌بى د ایان ئبن المنزۆر، واته‌ كوشتن دژواتربوو.
ئه‌ڤان هه‌ر ده‌ه چیرۆكان ژ زانا و فه‌قی و مه‌رجه‌عێن شیعى د پرانیا چه‌رخان دا ڤه‌گوهاستینه‌، د وان پرتووكێن باوه‌رپێكرى ل ده‌ف تائیفێ، هێشتا ژى د ناڤ حه‌وزه‌یێن وان یێن علمى دا دهێنه‌ خواندن، حه‌تا ده‌مێ نڤیسینا ڤێ گۆتارێ ژى دا، ژ به‌رزترین ڤان زانا و فه‌قیان د دیرۆكا هه‌ڤچه‌رخ دا، ل گۆر زنجیره‌یا دیرۆكى یا وه‌غه‌ركرنا وان:
1ـ په‌یڤین د راڤه‌كرنا شه‌ریعه‌یێن ئیسلامى دا، یا محه‌مه‌د بن ئه‌لحه‌سه‌ن ئه‌لنه‌جه‌فى یێ به‌رنیاس ب ئه‌لجه‌واهرى یێ ل سالا 1266 ك/ 1849ز.
2ـ وسیله‌ النجاه‌ یا مه‌رجه‌عێ ئیرانێ و عیراقێ ئه‌بۆ الحه‌سه‌ن ئه‌لئه‌سفه‌هانى یێ وه‌غه‌ركرى سالا 1367ك/1946ز.
3ـ مزگه‌فتا ئه‌لمه‌دارك د راڤه‌كرنا ئه‌لجه‌واهر ئه‌لنافع، یا ئه‌حمه‌د بن ئه‌لسه‌ید یووسف بن ئه‌لسه‌ید حه‌سه‌ن ئه‌موسه‌وى ئه‌لخوانسارى یێ وه‌غه‌ركرى سالا 1405 ك/ 1985 ز.
4ـ په‌یره‌وێ ئه‌لسالحین، هه‌ر وه‌سا پرتووكا ()یا مه‌رجه‌عێ شیعى ل عیراقێ و زانایێ محسن ئه‌لحه‌كیم ئه‌لته‌باتبائى ئه‌لبرۆجردى یێ وه‌غه‌ركری سالا 1390 ك/ 1970ز. لێ سه‌ره‌راى توندى و تیژی و بكارئینانا شه‌رێ وێرانكرنێ یا كو شاهێن سه‌فه‌وى ل دژى كوردێن سونه‌ بكارئیناین وه‌كو: ئیسماعیل و نه‌ڤیێ وى عه‌باس ل هه‌ردو چه‌رخێن ده‌ه و یازدێ یێن كۆچى/ شازده‌ و هه‌ڤده‌ یێن زایینى ل دووڤ ئێك، نكارن ب تنێ پشكه‌كا كێم ژ ڤى گه‌لى ب پشته‌ڤانیه‌كا راسته‌وخوه‌ ژ هنده‌ك ژ شێخ و مریدێن رێكێن سۆفى یێن ناڤخوه‌ى یێن تێكهه‌ل به‌تشییعێ: وه‌كو قه‌لنده‌رى و حرۆفى، بابائى، یسویى، به‌كتاشى یێن ل وى ده‌مى ل ده‌شتا ئیرانى و كوردستانێ به‌لاڤبووین، بنیاته‌كێ خورت هه‌بوویه‌ بۆ راده‌كێ دوور ل ده‌ف چه‌ندین كه‌سایێن ئاینى ژ شێخێن ته‌سه‌وفێ و مه‌زنه‌ مریدێن وان.
ده‌رباره‌ى پێئاگه‌هیێن مه‌هدیێ چاڤه‌رێكرى ل دۆر دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا كوردى، حه‌جى شێخ محه‌مه‌د مه‌هدى زه‌ین ئه‌لعابدین ئه‌لنه‌جه‌فى د پرتووكا خوه‌ دا یا مه‌وسوم (بیان الأئمه‌ للوقایع الغریبه‌ والأسرار العجیبه‌) ل ژێر ده‌ریكێ (نور الئه‌نوار)، و (شێخ ئه‌لكوردى)، و (ڤهور الاكراد البارزون)، تێدا هاتیه‌ ئه‌ڤه‌ ده‌قێ وى یه‌:” دیسا ئالایێ عه‌مالیقا ل كوردستانێ، د چیرۆكه‌كا دى ژى دا گۆتیه‌: ئالایێ زلهێزێن كردان دا هاتیه‌ گرێدان. و گۆتیه‌ ئه‌میر ئه‌لموئمنین (س): وه‌یل بۆ به‌غدادیان ژ شیرێن كوردان”.
پێئاگه‌هیێن مه‌هدیێ چاڤه‌رێكرى ل دۆر دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا كوردى
مانشێت
(پیلانه‌كا سه‌خته‌ بۆ ئیمام عه‌لى به‌رهه‌ڤكرن، دا بۆ خه‌لكى وه‌سا دیاركه‌ت كوردان چو كیان نه‌بوون و ب باوه‌ریا وان ل سه‌ر پشته‌ڤانیا بیانى بوو)
د به‌یانناما (57) دا شێخێ نه‌جه‌فى د ناڤ نووچه‌یان دا دیاربوونا تشتێ به‌رزه‌ دئینته‌ زمان د ناڤ گركى دا و ده‌ركه‌فتنا یێ زه‌ر و فتنه‌یا شه‌رهره‌زۆر (= ده‌ڤه‌را دكه‌ڤیته‌ ره‌خێن سلێمانیێ ژ لایێ رۆژهه‌لاتێ ڤه‌ بۆ توخیبێن ئیرانى)، و دیاربوونا شێخێ كوردى و هێرشا رۆژئاڤایان ل سه‌ر وه‌لاتێن كه‌نداڤى و به‌سڕا و حیجاز و شامێ..)). پشتى هینگى نڤیسه‌رێ پرتووكێ خوتبێ و ئیدیه‌مێن تێدا هاتین وه‌كو عیملاقان و كوردستانێ ب گۆتنا وان: عه‌مالیق كۆمكرنا عیملاقایه‌ و ئه‌و ژى تائیفه‌كه‌ و تیمه‌كه‌ ژ كوردان، ئه‌و ژى ژ كورێن عه‌ملیق بن ئاده‌مى یه‌ كوڕێ سام كوڕێ نووح (س)، ئه‌و ژى ل سه‌رانسه‌رى ئه‌ردى دبژاله‌نه‌، ل زه‌مانێ كه‌ڤنار هینگى جهێ وان شام بوو. كوردستان ژى ده‌ڤه‌ره‌كا چیایى یه‌ دكه‌ڤیته‌ د ناڤبه‌را ئه‌نادۆل و ئه‌رمینیا و ئاده‌ربه‌یجان و عیراقێ دا و دابه‌شبوونا وێ ب توركیا و عیراقێ و ئیرانێ و ئێكه‌تیا سۆڤێت، خه‌لكێ وێ كوردن، چونكو ئه‌ڤ كورده‌ وه‌س هاتینه‌ ده‌ربراندن وه‌كو عیمالاقان، چونكو نه‌ژادێ وان ژ یێن عملاقین بن ئاده‌مى یه‌، ئه‌ڤجا یان لڤینا وان یان وه‌كو دیاردبیت ژ گۆتنا (عه‌لى بن ئه‌بى تالب) و گرێیا ئالایێ عیملاقێن كوردستانێ كو كه‌سه‌كێ دى یان ده‌وله‌ته‌كا دیتر بۆ گرێبده‌ت، ئه‌ڤجا دێ ئالایێ وان بلندبیت، یانژى ئه‌و ب شۆره‌شێ رادبن و لڤینێ دكه‌ن، دێ داخوازا سه‌ربخوه‌یێ و ده‌وله‌تێ كه‌ن. ل ده‌مێ ئه‌ڤ ده‌قێن بۆرى دهێنه‌ گه‌نگه‌شه‌كرن ب ره‌نگه‌كێ زانستى ـ دێ بۆ مه‌ سڤكاتیا وێ چه‌ندێ دیاربیت ـ و ئه‌و كه‌سێ ئه‌و چه‌نده‌ دانایى پێدڤى بوو خزمه‌تا دۆخه‌كى ب خوه‌ بكه‌ت، ئه‌و ژى ئیرانه‌، ئه‌ڤجا پرتووك یا چاپكری یه‌ د چاپا خوه‌ یا دویێ دا ل به‌یرۆت سالا 2003 ز ل سه‌رده‌مێ كۆمارا ئیسلامى! و ئه‌و پێزانینێن تێدا هاتین بێگومان دزڤرن بۆ چارێكا سیێ ژ چه‌رخێ بیستێ، چونكو پرتووك هاتیه‌ دانان و ل سالا 1383 ك/ سالا 1963ز به‌رهه‌ڤكرن، ئه‌ڤه‌ ژى دهێته‌ سه‌پاندن ل سه‌ر حوكمێ شاهى (محه‌مه‌د رزا به‌هله‌وه‌)، ئه‌وه‌ یێ كو ده‌سهه‌لات ل ئیرانێ كری ژ سالا 1941 بۆ 1979ز. ژ ره‌خه‌كێ دى ڤه‌ ئیمام عه‌لى بن ئه‌بى تالب سالا 40ك شه‌هیدبوویه‌، ئه‌ڤجا چاوا به‌حسێ دیاركرنا به‌غدا كه‌ت كو پشتى شه‌هیدبوونا وى ب پتر 100 سه‌د سالان كرى ل 1945 ـ 149 ك ل سه‌رده‌مێ خه‌لیفه‌یێ عه‌باسى ئه‌بۆ جه‌عفه‌ر ئه‌لمه‌نسۆر كرى؟ هه‌روه‌كو عیملاقێن وان دهه‌ژمێرم (شێخێ نه‌جه‌فى) تائیفه‌كن ژ كوردان، ئه‌و د بنیات دا ژ كه‌نعانیان بوو، كو هینگى فه‌لستین ناڤێ وێ ((بلاد كه‌نعان)) بوو، ئه‌و ژى قه‌بیله‌یێن سامینه‌ ل وه‌لاتێ كه‌نعان د ئاكنجی بوون، (=فه‌له‌ستین) ل ده‌سپێكا هزارا سیێ ب.ز به‌رى كو قه‌بیله‌یێن بلستینى (فلستینى) ژ گزیرته‌یێن یۆنانى كۆچببنێ ژ گزیرته‌ییێن یۆنانى كرێت و یێن دیتر ل دووماهیا هزارا دویێ به‌رى زاینى. پشتى هینگى به‌رهه‌ڤكارێ پێئاگه‌هیێ ئاماژێ دده‌نه‌ خوتبه‌یا ئیمام عه‌لى بن ئه‌بى تالب: “پاشى زه‌لامه‌كێ ره‌نگ زه‌ر ل راس العه‌ین دیار دبیت، ل سه‌رێ قه‌نته‌ره‌ ئه‌ڤجا دئێت ل سه‌رێ حه‌فتێ زه‌لامان دئێنه‌ كوشتن خودانێ جهى. فتنه‌ بۆ عیراقێ دزڤریت و فتنه‌یا شه‌هرزۆر دیار دبیت، ئه‌و ژى فتنه‌یا هشكه‌ و كڕه‌ و داهیا مه‌زنه‌. پاشى ئه‌وێ ڤه‌دگێریت، دبێژیت: گرۆپه‌ك رابوو و گۆتن: یا ئه‌میر لموئمنین بۆ مه‌ دیاركه‌، ئه‌ڤێ زه‌ر ژ كیڤه‌ ده‌ردكه‌ڤیت؟، بۆ مه‌ سیفه‌تا وى دیاربكه‌، ئه‌ڤجا گۆت”بۆ هه‌وه‌ دیاركه‌م پشتا وى یا درێژه‌ سه‌به‌تا وى، ده‌ستێن وى دكورتن، ب له‌ز تۆره‌ دبیت، دكه‌ڤیته‌ بیست و دو شه‌ران دا، ئه‌و ژى شێخه‌كێ كورده‌ یێ تازه‌ شاهێن رۆمێ خوه‌ ده‌یندارى وى دكه‌ن، روویێن خوه‌ ل سه‌ر سلامه‌تیا ئاینێ خوه‌ و باشیا راستیا خوه‌”. دیسا یا مه‌ره‌م پێ شێخێ كوردى دیار دبیت و یێ زه‌ر سه‌ركردێ وه‌غه‌ركرى مه‌لا مسته‌فا بارزانى (1903 ـ 1979 ز) دیار دبیت، چونكو بزاڤا كوردى ل دژى ده‌سهه‌لاتێن عیراقى یه‌ ل مه‌ها ئیلۆنا 1961 ب سه‌ركێشیا وى ده‌ستێكربوو. شێخێ نه‌جه‌فى پرتووكا خوه‌ ل سالا 1383ك/ 1969ز پۆلینكربوو، هینگى په‌یوه‌ندى د ناڤبه‌را بزاڤا كوردى و ئیرانێ دا نه‌ د دروست بوون ل وى ده‌مى هه‌روه‌كو زۆر باش ببووین ل قووناغا ل دووڤ دا و ب تایبه‌تى یى ل وان سالێن پشتى هینگى هه‌تا سالا 1979 ز ده‌مێ بزاڤا كوردى پشتى راوه‌ستنا پشته‌ڤانیا ئیرانى راوه‌ستایى، ره‌نگه‌ ژى مه‌ره‌ما وى ب ره‌نگێ زه‌ر یێ پارتى دیمۆكراتى كوردستانه‌ ب سه‌ركێشیا بارزانى. هه‌ر دیسا ل جهه‌كێ دیتر شێخ نه‌جه‌فى به‌حسێ كوردستانێ دكه‌ت ب گۆتنا وى: “و ئاكنجیێن ڤێ هه‌رێمێ هه‌مى كوردن و ئه‌ڤ كوردانه‌، واته‌ ئاكنجیێن ڤێ هه‌رێمێ ب تایبه‌ت كو ئه‌و ژى هه‌رێما كوردستانێ یه‌، شۆره‌شا خوه‌ هه‌یه‌ ژپێش دیاربوونا ئیمامێ هه‌یى ـ مه‌هدیێ چاڤه‌رێكرى .. تێدا داخوازا شاهنشینا ده‌وله‌تێ و سه‌ربخوه‌یێ دكه‌ت، ئه‌ڤجا ب شۆره‌شێ رابوون و درووشمێن خوه‌ ل هه‌رێما خوه‌ رادكه‌ن، ئه‌ڤجا رادبنه‌ سه‌رخوه‌ و دبنه‌ شۆره‌شگێر ب عه‌شیرێن وان و ئالایێ خوه‌ یێ تایبه‌ت رادكه‌ن و بۆ له‌شكرێ خوه‌، ئالایێ خوه‌ یێ تایبه‌ت ب خوه‌ڤه‌ رادكه‌ن پشتى كو (هۆسا) ده‌وله‌ته‌كێ بۆ خوه‌ رێكدئێخن، ئه‌ڤجا د هنده‌ك ژ چیرۆكان دا ئه‌و ده‌سهه‌لاتا وه‌لاتێ خوه‌ دكه‌ن (= ده‌ڤه‌رێن وان)، یێن ب ره‌خ وان ڤه‌ ژ سلێمانیێ و كه‌ركووك و هه‌ولێر و خانه‌قین و ره‌خێن ڤى وه‌لاتى و دبیته‌ هه‌مى باكۆرێ عیراقێ”. هه‌ر دیسا د شرۆڤه‌كرنا وى دا بۆ داگیركرنا كوردان بۆ سه‌ر به‌غدا ب چرۆكا پیشین، دبێژیت:”د هنده‌ك چیرۆكان دا ئه‌و هێرشدكه‌نه‌ سه‌ر به‌غدا و ب كۆما ژ له‌شكرێ به‌غدا دكوژن (هۆسا) و روودانه‌كا مه‌زن ل به‌غدا دكه‌ن، هه‌ر وه‌كو په‌یاما ئاماژێ دده‌ته‌ ئیمامێ ئه‌میر ئه‌لوئمنین.. ده‌مێ گۆتى .. ” وه‌یل بۆ به‌غدادیان ژ شیرێن كوردان”.
دیسا دبێژیت ژى كو كورد ژ وان تائیفه‌یان یێن شه‌ڕى ئه‌و كه‌سێ قائیم (س) دكه‌ن، شه‌رێ وان دكه‌ت و دشێته‌ وان و بسه‌ردكه‌ڤیت، ئه‌ڤجا كه‌سێ وان دكوژیت وى دكوژن، یێن دى ژى دمیننه‌ ل بن پێگیریا وان و دكه‌ڤنه‌ بن فه‌رمانێن وان و نه‌وه‌یێن وان ئه‌ڤجا دچنه‌ ل ژێر هه‌ر كه‌سێ شه‌ڕێ وى دكه‌ن ژ تائیفه‌ و ده‌وله‌تان. ب هزرا من مه‌ره‌ما پێ (كۆمارا مهاباد یا كوردى یه‌ ل ئیرانێ) ئه‌وا (قازى محه‌مه‌د) سالا 1946ز دامه‌زراندى ب پشته‌ڤانیا سۆڤێت ل ده‌مێ زالبوونا وى ل سه‌ر باكۆرێ ئیرانێ ل سالێن شه‌ڕێ جیهانى یێ دویێ، ده‌مى شێخ نه‌جه‌فى یێ ئیرانى بۆ شاهێ ئیرانێ یێ دلسۆز (محه‌مه‌د ڕزا به‌هله‌وى)، ئه‌وێ كو ئه‌ڤ كۆماره‌ ژناڤبرى، و سه‌ركردێن وێ ل سێدارێ داین، ل پێشیا هه‌میان ژى (قازى محه‌مه‌د) ل 31 ئادارا/ مارس 1947، ئه‌ڤجا ئه‌ڤ پیلانه‌ ب سه‌خته‌ هاتیه‌ و بێبه‌هانه‌ بۆ ئیمام عه‌لى بن ئه‌بى تالب بریه‌، داكو بۆ خه‌لكى بسه‌لمینیت كو كوردان چو كیان نه‌بووینه‌ ب تنێ ب باوه‌ریى ل سه‌ر پشته‌ڤانیا بیانى، ئه‌ڤه‌ ژى هه‌ر هه‌مان شێوازه‌ یێ دوژمنێن كوردان هه‌رده‌م ڤه‌دگێرن نوكه‌، كو ئه‌و چاڤه‌رێى پشته‌ڤانیا رۆژئاڤا و یا ئیسراسیلینه‌، و ستێركا خوه‌ ل ده‌لیڤا دگرن كو بشێنه‌ رژێم و حوكمه‌تان یێن ده‌سهه‌لاتیێ ل چه‌ندین پشكێن وه‌لاتێ وان كوردستانێ دكه‌ن. داكو ئه‌ڤ پێئاگه‌هیه‌ بهێته‌ ڤه‌گوهاستن بۆ ژیوارى، موقته‌دا سه‌دڕ له‌شكرێ ئه‌لمه‌هدى پێكئینا ل دووماهیا ئادارا سالا 2004 ز ل ده‌مێ سه‌رۆك مسعود بارزانى سه‌رۆكاتیا مجلس الحكم ل عیراقێ هینگى وه‌رگرتى. پرانیا له‌شكرێ ئه‌لمه‌هدى هزر دكه‌ن كو ئه‌و ژ فیدائێن سه‌رۆكێ پێشین سه‌دام حسێن ن ژ ئاكنجیێن باژارێ ئه‌لسه‌وره‌ (= مدینه‌ الصدر نوكه‌)، ئه‌و كه‌سێ رۆله‌كێ خرابناك هه‌یى د كوشتن و ده‌ربده‌ركرنا هزاران ژ خه‌لكێ سوننه‌ دا ل به‌غدا و پارێزگه‌هان ل سالێن 2006 ـ 2007ز. ژ لایه‌كێ دى ڤه‌ هنده‌ك درووشمێن یاسى ل دژى كوردان ڤه‌دگێرن، دبینیین كو شێخ نه‌جه‌فى باوه‌ریا خوه‌ دانا سه‌ر شوونه‌وارێن ئاینى كه‌لتۆرى ( = پێئاگه‌هى) وه‌كو میتۆلۆجیان، بۆ سه‌لماندنا وێ ئێكێ كورد كه‌یسا خوه‌ ل ده‌لیڤا دگرن ب پشتبه‌ستنا هنده‌ك هێزین بیانى، و هه‌كه‌ وان شه‌نس بده‌ستڤه‌ئینا، ده‌وله‌تا وان یان كیانێ وان هه‌ر ب له‌ز دێ بهۆژیت و هه‌كه‌ ده‌مێ وێ درێژ ببیت ل سه‌ر ده‌ستێ ئه‌وێ رابووى (= ئه‌لمه‌هدى یێ چاڤه‌رێكرى) بۆ كوردان و چه‌ندین چیرۆكان دا به‌رى وان یێن عه‌ره‌بان، گه‌له‌ك وه‌كو حاخامێ یه‌هودى (عۆفا یووسڤ) نه‌، ل دۆر نه‌هێلانا ماشیح (المسیح یێ چاڤه‌رێكر)، بۆ عه‌ره‌بان .. ئه‌ڤجا ئه‌رێ هنده‌ك روویێن وه‌كهه‌ڤ هه‌نه‌ وه‌كو ڤان میتۆلۆجیان و یتۆلۆجیێن یه‌هۆدى؟.
و: ئه‌ڤرۆ

کۆمێنتا تە