پێشمهرگه و حهشدا شهعبی
دهركرنا قانوونا حهشدا شهعبی ژلایێ شیعێن عیراقێ ب نهرازیبوونهكا شهرمین یا سونهیان و بێ دهنگبوونا كوردان، میلیشیێن شیعی بوونه هێزێن فهرمی ل عیراقێ و ههموو ماف و ئیمتیازێن سهربازی بۆ هاتنه دابینكرن.
ب دهركرنا وێ قانوونێ ژی، شیعان دربێ ههره مهزن ل كوردان دا، ب تایبهتی ل ڤی دهمی كو د گوپیتكا ناكۆكیێن خوه دانه، ژبهركو ههتاكو بهری خزیرانا 2014 چ ههبوون بۆ ناڤێ حهشدا شهعبی نهبوو، بهلێ پشتی دو سالان ب تنێ قانوونهكا تایبهت بۆ هاته دهركرن و ههتا بهری دهركرنا قانوونێ ژی بودجێن زهبهلاح ژلایێ حوكمهتا عیراقێ ڤه بۆ دهاتنه دابینكرن بۆ نموونه بودجا حهشدا شهعبی ل سالا 2015 گههشتبوو 60 ملیۆن دۆلاران و ل سالا 2016 بوویه 160 ملیۆن دۆلاران.
ههرچهنده د دستوورێ عیراقێ دا هاتیه كو ههر هێزهكا ژ دهرڤهی لهشكرێ عیراقی ب میلیشیا دێ هێته نیاسین و ههر د وی دستووری دا پێشمهرگێ كوردستانێ ب پشكهك ژ سیستهمێ بهرگریێ عیراقی هاتبوو دیاركرن، بهلێ ههموو حوكمهتێن عیراقی یێن پشتی سالا 2003 ێ، رهفتار ل گهل پێشمهرگهی نهكریه وهكو هێزهكا فهرمی ل عیراقێ كو خودان ماف و ئهرك بیت، بهلكو چ بودجه ژی بۆ نههاتینه تهرخانكرن ژلایێ حوكمهتا عیراقێ ڤه كو ل سالا 2007ێ بریارهك ل دۆر وێ چهندێ هاتبوو دهركرن، بهلێ ههتا نوكه و پشتی بۆرینا 9 سالان ئهو بریاره نههاتیه بجهئینان، د شهڕێ دژی داعشێ دا ژی پێشمهرگهی قوربانیێن مهزن دان ژ شههید و بریندار و پهككهفتی و دیل، بێ كو حوكمهت و جڤاتا نوونهرێن عیراقی ڤێ چهندێ ل بهرچاڤ وهربگرن، بهرۆڤاژی ههموو ماف و ئیمتیازهك بۆ چهكدارێن میلیشیێن حهشدا شهعبی یێن شیعی هاتنه دان ب رێیا دهركرنا قانوونا حهشدا شهعبی.
میلیشیێن حهشدا شهعبی ئهوێن ب فهتوایهكا سیستانی هاتینه پێكئینان بۆ شهڕێ داعشێ و بهری ب دووماهی هاتنا ههلوهشاندنا وان پشتی شهڕێ مووسلێ و نهمانا داعشێ ل عیراقێ، ب رۆناهیهكا كهسك یا ئیرانی لهز د درهكرنا قانوونا حهشدا شهعبی دا هاته كرن بۆ بهردهوامیدان و شهرعیكرنا ههبوونا وان میلیشیان كو پشكهكن ژ پاسدارێن ئیرانی، ههرچهنده ژی د قانوونا حهشدێ دا هاتیه كو دێ ل بن فهرمانا فهرماندێ گشتیێ هێزێن چهكدارێن عیراقێ بن كو د ههمان دهم دا سهرۆكێ وهزیرانه، بهلێ فهرماندێ ئێكێ و سهرهكی یێ حهشدا شهعبی دێ جهنهرالێ ئیرانی (قاسم سلێمانی) بیت.
ههكه نیهتێن لایهنێن قانوونا حهشدا شهعبی پێشكێش و پهسهندكری، د باش و پاقژبان بهرامبهری پێكهاتێن دی یێن عیراقی، ب تایبهتی كورد و سونهیان، دا ئهو و لایهن و حوكمهتا عیراقی بهر ب دهركرنا قانوونا سهربازی یا ب زۆری چیت، ههر چهنده وهكو پرۆژه قانوون هاتبوو بهرههڤكرن ژی ب مهرهما هنارتنێ بۆ جڤاتا نوونهران و پهسهندكرنا وێ، بهلێ دبیت ژبهر نیهتێن پێشوهخت یێن دهركرنا قانوونا حهشدا شهعبی، پرۆژه قانوونا سهربازیا ب زۆری هاتبیته پشت گوه هاڤێتن، كو ب دهركرنا وێ دا ههموو پێكهاتێن عیراقێ د ئێك لهشكرێ فهرمی یێ نیشتمانی دا ههبن، بهلێ دهركرنا قانوونا حهشدا شهعبی بن پێكرنا وێ چهندێ بوو و دووباره كۆپیكرنا سیستهمێ ولایهت ئهلفهقیه یێ ئیرانی بوو، كو میلیشیێن حهشدێ تنێ ژ شیعان پێك دهێن و كۆپیهكا پاسدارێن ئیرانی یه ب ههردو لقێن وی ڤه (زێرهڤانێن شۆرهشێ و فهیلهق قودس).
