پەروەردە د سەردەمێ تەكنولۆژیایێ دا
هێلین سالم
د ئەڤرۆكە دا، جیهان ب لەزاتییەكا مەزن بەر ب گوهۆڕینێن تەكنەلۆژی یێن بێ وێنە دچیت،ئەڤ شۆڕشا دیجیتالی ب شێوەیەكێ راستەوخۆ كار ل سەر هەموو بیاڤێن ژیانێ كریە، ب تایبەت د بیاڤێ پەروەردە و فێركرنێ دا، هەكە جاران پەرتووك و تەختەڕەش تەنێ ئامرازێن زانست وەرگرتنێ بوون، ئەڤرۆ ئامیرێن زیرەك و ئینتەرنێت بووینە پشكەكا ژ گرنگ ژ ژیانا رۆژانە یا هەر قوتابیەكێ و زارۆكەكێ مە.
گوهۆڕینا سەردەمی و ئەركێ نوو
پەروەردەكرن د ڤی سەردەمی دا ئێدی وەك جاران یا سادە نینە، جاران دایك و باب و مامۆستا بتنێ ژێدەرێن زانیاریا بوون، لێ ئەڤرۆ زارۆك دشێت ب كلیكەكێ بگەهیتە هزاران زانیاریێن جودا. ئەڤ چەندە ئەركەكێ گرانتر دئێخیتە سەر ملێ خێزانێ چونكی ئێدی ئەركێ وان بتنێ فێركرن نینە، بەلكو پاراستن و ئاراستەكرنە ژ وێ پێلا مەزنا زانیاریێن كو هندەك جاران د گونجای نینن ل گەل تەمەن و رەوشتێ جڤاكێ مە.
لایەنێن ئەرێنی یێن تەكنەلۆژیایێ
تەكنەلۆژیا بتنێ گەف نینە، بەلكو دەلیڤەیەكا زێرینە هەكە ب دروستی بهێتە بكارئینان. بۆ نموونە:
بەرفەرهبوونا ئاسۆیا هزری: قوتابی دشێت د مالا خوە ڤە فێری زمانێن بیانی یان زانستێن سەردەم ببیت.
پێشخستنا كارامەییان: فێربوونا پرۆگرامسازیێ و دیزاینێ دشێت د پاشەڕۆژێ دا ببیتە ژێدەرێ داهاتەكێ باش بۆ گەنجان.
ئاسانكاری د ڤەكۆلینان دا: گەهشتن ب پەرتووكخانەیێن جیهانی ب بێ مەزاختنا پارە و دەمەكێ زێدە.
مەترسی و زەنگێن ئاگەهداریێ
د هەڤدەم دا، پشتگوهـ هاڤێتنا چاڤدێریێ دشێت ئەنجامێن مەترسیدار ل دووف خوە بینیت، مەترسیا هەرە مەزن (دووركەفتنا جڤاكی) یە، زارۆك دشێت دناڤ مالێ دا بیت، لێ د راستی دا یێ د جیهانەكا گریمانەیی (Virtual World) دا دژیت و تووشی گۆشەگیریێ دبیت، هەروەسا كارتێكرنا توندوتیژیێ و هندەك رەفتارێن نە جوان یێن كو ل سۆشیال مەدیایێ دهێنە نیشاندان، دشێن رەوشت و هزرێن زارۆكی بەر ب ئاقارەكێ خراب ببەن.
چارەسەری و رێكارێن پەروەردەیی
بۆ ئەڤێ چەندێ، پێدڤیە دایك و باب و سازیێن پەروەردەیی ب ڤی شێوەی سەرەدەریێ ل گەل تەكنەلۆژیایێ بكەن:
1ـ هەڤسەنگی: نە قەدەغەكرنا تمام و نە ژی ئازادیا بێ سنوور. پێدڤیە دەمەكێ دیاركری بۆ بكارئینانا ئامیرێن زیرەك هەبیت.
– 2 هەڤالینی: پێدڤیە دایك و باب ببنە هەڤالێن زارۆكێن خوە د جیهانا دجیتال دا، دا كو بزانن كا زارۆك سەرەدانا چ سایت و بەرپەران دكەت.
– 3 پێشخستنا ئاستێ رەوشەنبیری: فێركرنا زارۆكی كا چەوان جوداهیێ دناڤبەرا زانیاریێن راست و یێن شاش دا بكەت.
ئەنجام تەكنەلۆژیا چەكەكێ دو سەرە، یان دێ بكارئینین بۆ ئاڤاكرنا نەوەیەكێ زانستی و رەوشەنبیر، یان ژی دێ بێدەنگ مینین تا كو ئەڤ تەكنەلۆژیا ناسنامە و رەوشتێ نەوەیێن مە ژناڤ دبەت. پەروەردە د سەردەمێ نوو دا پێدڤی ب هشیاریەكا بەردەوام هەیە نەك بتنێ چاڤدێریەكا سادە.
