چاوا پارتێن رۆژهەلاتا كوردستانێ دەنگێ خوە بلند كرن؟
ئەسكەندەر جەعفەری
د رۆژێن كو هێرسا رایا گشتی ل سەرانسەرێ ئیرانێ ل سەر زەخت، جوداكاری و پۆلیتیكایێن ناڤەندی زێدە دبیت، نووچەیا ئاڤاكرنا «هەڤپەیمانیا هێزێن سیاسییێن كوردستانا ئیرانێ» ژ هێلا پێنج هێزێن سەرەكەیێن كوردی ڤە سینۆرێن فاشیزما ئیرانێ شكاند. هەڤپەیمانیا كو ئەندامێن وێ پارتیا دێمۆكراتا كوردستانا ئیرانێ (حدكا)، پارتیا ئازادیا كوردستانێ (پاك)، پارتیا ژیانا ئازادا كوردستانێ (پژاك)، خەبات و كۆمەلەیا زەحمەتكێشێن كوردستانێ نە، د داخویانیا خوەیا فەرمی دا باسا پێویستیا «تێكۆشینەك هەڤپشك بۆ هلوەشاندنا كۆمارا ئیسلامی»، «مافێ گەلێ كورد كو چارەنڤیسا خوە دیار بكەت»، و «پێشەرۆژا ئیرانێ ل سەر بنگەها دێمۆكراسی و مافێن نەتەوەیان» كر.
ب دیتنا كوردان، ئەڤ هەڤپەیمانی ژ پەیمانەك سیاسییا تۆلێرانسێ بێترە؛ ئەو بەرسڤەكە بۆ جوداكاریا ب سالان، زەختا زمانی و چاندی، و هێزێن لەشكری و ئەولەهیێ كو كوردستان داگر كرنە. ل گۆر ڤێ هەڤپەیمانیێ، مرۆڤ دشێت بێژیت هێزێن كوردی ئێدی ناخوازن بێنە پشتگوهخستن و دخوازن وەكی ئاكتۆرەكی بریاردار د هەر پێڤاژۆیەكە دێمۆكراتیكا پێشەرۆژێ دا پشكدار بن. ئەڤ ئاراستە د راستی دا، بەرسڤەكە بۆ سیاسەتێن ناڤەندیپارێز كو د دیرۆكێ دا مافێن نەتەوەیی و هەرێمی یێن كوردان پاشگوه كرنە. بەرتەكا كۆمێن فاشیستێن ئیرانی ل هەمبەر ڤێ هەڤپەیمانیێ، جودابوونا گۆتاران نیشا ددەت كو ب سالانە ئۆپۆزیسیۆن پارچەكریە. رزا پەهلەوی كوڕێ دیكتاتۆرێ بەرێ و هن كەسایەتێن دن یێن دییاسپۆرایا ئیرانی خوە وەك ڕێبەر ب ناڤ دكەن؛ لێ ئەزموونێ نیشان دایە كو ئیدعایێن وان كو دبێژن ئەو دخوازن ئیرانێ دێمۆكراتیزە بكەن، ژ لایێ نەتەوەیێن نەفارس یێن ئیرانێ ڤە جیێ باوەركرنێ نینە. جڤاكا كوردی ل سەر مافێ خوەیێ دیاركرنا چارەنووسێ و داخوازێن دێمۆكراتیك ڕژدە.
پشتی ڕاگەهاندنا هەڤپەیمانیێ، رزا پەهلەوی هاتە دەنگ و گۆت كو دڤێت ئەرتێشا ئیرانێ، سینۆرێت و یەكپارچەییا ئیرانێ بپارێزیت. پەهلەوی، پارتیێن كوردان وەك جوداخواز بناڤ دكەت و ژ خوە دیارە هەگەر دەستهەلاتا وی هەبیت، دێ وەك خومەینی فتوایەكە دن ژ بۆ جیهاد ل دژی كوردان بدەت. لەوما ژی پیدڤیە كورد ئێكبوونا خوە بپارێزن و بەرفرەهتر ژی بكەن.
بەڵاڤبوونا نووچەیا هەڤپەیمانیا وان پێنج پارتییان د ئاستا راگەهاندنا جیهانێ دا نیشان ددەت كو ئەڤ بوویەر ژ سینۆرێن ناڤچەیێ دەركەتییە: دەزگەهێن ڕادیۆیا ئەورۆپا ئازاد، رادیۆ لیبێرتی، ڕۆژناما ئۆرشەلیم، و دە ناسیۆنال باسا هەڤگرتنا كوردان ل دژی ڕێژیما ئیرانی كرن و تەكەز كرن كو یەكبوونا هێزێن كوردان دشێت هەڤكێشەیێن ئۆپۆزیسیۆنا ئیرانێ بگوهۆریت و رێخستن و پشتگریا خوەنیشادانێن سەرانسەری خورت بكەت. د هەمان دەمێ دا، راپۆرتێن كو بالێ دكشینن سەر رۆلا وان حزبان د ئۆپەراسیۆنێن چەكداری دا و ئالیكاریا خوەنیشادانان، هەستیارییا هەرێمی و ناڤنەتەوەیی یا رەوشێ زێدە كرنە.
ژ بۆ كوردان، پرسا سەرەكە ئەڤە: ئەڤ هەڤپەیمانی چاوا دشێت مافێن مەیێن دێمۆكراتیك و چاندی بكەتە راستی و رێ ل بەر دوبارەكرنا شەڕێ براكوژیێ بگریت؟ بەرسڤا كورت ئەڤە كو رێ تەنێ ب قەبوولكرنا ڕەنگێن جودا یێن ناڤ جڤاكا كوردی، تەكەزكرن ل سەر چارەسەریێن ب كۆم، سیاسی و سڤیل، و كشاندنا هەڤپەیمانیێن جڤاكی ل سەرانسەرێ ئیرانێیە. ئەزموونا تاڵ نیشان ددەت كو فاشیست و داگیركەران نە تەنێ نەكارینە و نەخواستنە جڤاكێ ئازاد بكەن، لێ د هەمان دەمێ دا بوونە سەدەما بێتر زۆرداریا ل سەر نەتەوەیێن مافخواری. ژ بەر ڤێ یەكێ، هەر دەولەتەك بخوازیت مافێن كوردان بدەت، دڤێ د هزرا ستراتژیێن نەناڤەندی و هەرێمیكرنا سەرۆكاتیێ دا بیت.
د هەمان دەمێ دا، دڤێت ئەم ل هەمبەر هەر هەولدانەكا سیاسییا كو رەنگێ فاشیزم و داگیركاریا نوو ژ هوندرێ ئیرانێ یان ژ دەرڤە بیت، هشیار بین. پاراستنا مافێن كوردستانێ ناهێت وێ واتەیێ كو كورد تەڤلی پرۆژەیێن داگیركەر ببن؛ بەرەڤاژی ڤێ، ئارمانج ئاڤاكرنا ئیرانەكا پێشكەتییە كو ل سەر بنگەها وەكهەڤیا نەتەوەیی، مافێن چاندی، و گارانتیكرنا ئازادیێن ب كۆمە. هەروەها هەر یەك ژ نەتەوەین ناڤ ئیرانێ دڤێت بخوە چارەنڤیسا خوە دیار بكەن. هەگەر نەتەوەیەك دخوازیت سەرخوەبوونێ ڕاگەهینیت، دڤێت ناڤەند ڕێگر نەبیت. هەڤپەیمانیا نوو یا كوردان دخوازیت رەواتیا خوەیا ئەخلاقی و سیاسی بپارێزیت و دبێژیت د ڤێ ئەو ل سەر شەفافیەت، حەسا بپرسین و پابەندبوونەك زەلال بۆ مافێن كوردان پێداگر بیت.
