چـاردەی ئـادارێ.. ئـەو ڕۆژا مزگینی دایـە چیایێن كـوردستانـێ
نایف مەحموود
چاردەی ئادارا سالا ١٩٠٣، ئەو ڕۆژا پڕشنگدار یاكو دیرۆكا نەتەوەیەكی شانازیەكا مەزن پێ دبەت، ژبەركو سالڕۆژا ژ دایكبوونا ڕێبەرێ گەلێ كورد (مستەفا بارزانی) یە، بابێ ڕوحی و نەتەوەیی، ئەو سەركردەیێ دەگمەن و خۆدان ناسناڤەكێ گران كو ئەستەمە كەسایەتیەكێ مینا ڤی چەڤەنگێ لێهاتی و لێزان د مێژوویا كوردان دا دوبارە ببیت، ئەو لەهەنگێ هەر ژ پێگهەشتنا ژیێ خۆ تەڤلی ژیانا شۆڕشگێری و سیاسی بووی ژ پێخەمەت هشیاركرن و قۆرتالكرنا نەتەوەیەكی ژ بندەستی و كولەتیێ…، تاكو بچینە د ناڤ هویركاریێن ئەڤی بازێ ل بلنداهیا چیایێن كوردستانێ سیبەرا خۆ ل خاكا كوردستانێ دكر، ژ پێناڤ بەرقەراركرنا مافێن گەلێ كورد و سەخمەراتی ژیانەكا تەنا و ئاسۆدە، پێدڤیە ڕۆپەلێن دیرۆكێ ڤەكەین و پێنگاڤ پێنگاڤ ژیانا ئەڤی كاریزمایێ ژیێ خۆ هەمی تەرخان كری هلشكێڤین بۆ ئاشنابوون ژ وێ خەبات و تێكۆشینا ل هەنبەر دوژمن و نەیاران ئەنجام دای، داكو ئاخینك و زێمارێن گەلەكێ زیندی ڤەژینیتە بوهارا ئازادیێ و تیرۆژكێن ڕۆژەكا گەش ل هەمی كوژی و كولان و جهێن كوردستانێ بەلاڤەكەت. ژ وێ ئازایەتی و دلێریا ئەڤی قەهرەمانێ ژ نیڤ سەدەیەكێ پتر ژیانا خۆ بۆ بدەستڤەئینانا مافێن نەتەوا كورد تەرخانكری دهێتە زانین كو بارزانی باوەریەكا ڕەها ب خەباتا دژی زۆرداریێ و ڕەتكرنا ژیانا ژێردەستیێ هەبوو، ئەڤ تایبەتمەندیە ژ خەسلەتێن دیارێن كەسایەتیا جەنابێ وی بوو. هەژی گۆتنێ یە مەلا مستەفا بارزانی د كاودانەكی دا چاڤێن خۆ ل دونیایێ ڤەكرن ئەو دەمێ كورد د سەردەمەكێ تژی نەهامەتی و تژی ئازار دا د ژیان، ل وی سەردەمێ شێخ عەبدولسەلام بارزانی د قادا خەباتێ دا بۆ سەربەخۆییا كوردستانێ، ئەوبوو ل سالا ١٩١٤ ل مووسلێ سەرا ڕێكا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد دهێتە سێدارەدان و پاشان چەند سالەكان و ل سالا ١٩١٩ هەستا كوردایەتیێ و نیشتمانپەروەریێ د دلێ بارزانی دا دبیتە ئاگر و ڤۆلكان، ل وی دەمی وەك سەرپەرشتێ هێزەكا چەكداری ب هانا شێخ مەحموودێ حەفید دچیت ل سلێمانیێ و ل سالا ١٩٢٠ (شێخ ئەحمەد بارزانی) ب نوونەراتیا خۆ؛ مەلا مستەفای فرێدكەتە باكوورێ كوردستانێ بۆ هندێ چاڤ ب (شێخ سەعیدێ پیران) بكەڤیت و هەماهەنگیێ ل گەل بكەت بۆ تەڤلیهەڤبوونا شۆڕشێ. بێگۆمان چەندین وێستگەهێن دی یێن قووناغا ژیانا سیاسی یا جەنەرال مستەفا بارزانی د پاش دا هاتن و بەردەوامی دا خەباتێ و دەستهەلاندن ل هەمی وان قووناغێن سەختێن ب سەر كوردان دا هاتین و هیچ وەختەكی سازش و داگێران ل سەر مافێن گەلێ خۆ نەكر، بەلكی ئەو هەست و جۆش و مێرخاسیا ل دەف جەنابێ بارزانی هەیی، ڕوحا كوردایەتیێ د ناڤا دل و مێشكێ تاكێ كورد دا ڤەژاند، بوو قوتابخانا ئاڤاكرنا هەستا نەتەوەیی ل دەف كوردستانیان، ڤێ چەندێ وەكر خەلكێ كوردستانێ پشتەڤانیێ ل وێ شۆڕشێ بكەت یاكو بارزانی سەركێشیا وێ دكەت. لەوما ژ گرنگترین شۆڕشێن ل سەردەمێ بارزانیێ نەمر بەرپابووین، شۆڕشا ئیلۆنێ بوو، ئەو شۆڕشا ل دژی زۆرداری و داگیركاریا كوردستانێ بەرپابووی ل ١ ئیلۆنا ١٩٦١ و هەتا ١٩٧٥ ئەڤ شۆڕشە ب سەرپەرشتی و سەركردایەتیا بارزانی یا بەردەوام بوو ل دژی دەستهەلاتدارێن بەغدا. خۆیایە كو ئەڤ شۆڕشە ١٤ سالان ڤەكێشا و د ڤێ شۆڕشێ دێ كورد بوونە خۆدان چەندین دەستكەفتێن مەزن و ژ وان ژی ڕێكەفتناما ١١ ئادارا سالا ١٩٧٠، ئەو ڕێكەفتنا مافێ (ئۆتۆنۆمی) ب كوردان هاتیەدان و دهێتە زانین كو د مێژوویا گەلێ كورد دا ئەڤە ئێكەمین ڕێكەفتن بوو د ناڤبەرا مەلا مستەفا بارزانی و دەستهەلاتدارێن وی وەختی یێن بەغدا هاتیە مۆركرن كو تێدا كورد ببنە خۆدان مافێن خۆ یێن ڕەوا و ئێك ژ خالێن گرنگ یێن وێ ڕێكەفتنێ ژی دانپێدان ب مافێ كوردان وەك نەتەوەكێ گرنگ د چارچووڤێ ئیراقێ دا و زمانێ كوردی ببیتە زمانێ سەرەكی یێ ناڤەندێن خواندنێ ل گوند و باژێڕ و وان بەشێن كوردنشین، لێ ب مخابنی ڤە خیانەت و چاڤشۆڕیا سەرانێن بەغدایێ ئەو پەیماننامە شكاند و ل سالا ١٩٧٥ هەلوەشاند، ئەوا ب ناڤێ ڕێكەفتنا جەزائیر دهێتە ناڤكرن یا كو د ناڤبەرا شاهێ ئیرانێ و سەدام حسێنێ هاتیە مۆركرن و نەچوو وارێ جێبجێكرنێ، بەلێ ل پشتی بێ ئەنجامبوونا ڤێ ڕێكەفتنێ ل ٢٦ گۆلانا سالا ١٩٧٦ شۆڕشا گولانێ ل دژی نەعەدالەتخوازیێ و بێ مروەتیا ڕژێما ئیراقێ بەرانبەر ملەتێ كورد بەرپابوو ب سەرپەرشتیا ڕێزدار (مەسعود بارزانی) ب هەمان دەوس و ڕێبازا مەلا مستەفا بارزانی. هەلبەت ئەڤە دلۆپەكە ژ وێ دەریا خەبات و تێكۆشینا بارزانی بوو، ئەو كاریزمایێ بوویە سیمبۆلا نەتەوەكێ زیندی، ئەو سەركردێ دیرۆكی یێ بوویە قوتابخانا كوردایەتیێ و سەرمەشقێ بزاڤا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد. خۆشبەختانە و ئیرۆ ب سایا وێ حنێری و قەهرەمانیا بارزانیێ نەمر كورد د هەمان ڕێچك و ڕێباز دا ڤێ خەباتێ د شۆپینن و كاروانێ وێ ڕێبازێ ب سەرۆكاتییا لێڤەگەر و پێشمەرگێ كوردستانێ ڕێزدار (مەسعود بارزانی) یا بەردەوامە، بەرهەمێ وێ خەباتێ ژی نها كوردستان یا ئازادە، كوردستان یا ئاڤا و ئاڤەدانە و تیرۆژكێن ڕۆژێن گەشتر ژی ل پێشن و نها بەرهەمێ وێ خەباتا بارزانیێ نەمر بۆ ئازادی و ڕزگاریا كوردستانێ كری زیق و ئاشكەرا دهێتە دیتن، گەلێ كوردستانێ د كەشتیا ئاشتی و ئارامیێ دا ژیانەكا سەربەرزانە ل ژێر چەترا حوكمرانیا خۆمالی دەرباز دكەت.
