چه‌ند نێزیكی ده‌وله‌تبوونێ دبین، هند پیلانێن لێدانێ زێده‌ دبن

چه‌ند نێزیكی ده‌وله‌تبوونێ دبین، هند پیلانێن لێدانێ زێده‌ دبن

83

مله‌تێ كورد ددیروَكێدا، شۆڕه‌ش ل دووڤ شۆڕه‌شێ كریه‌ و هه‌موو ده‌ماژی ئه‌و وه‌لاتێن ئه‌م دناڤدا هاتینه‌ پارڤه‌كرن عێراق، ئیران، توركیا و سوَریا، ئه‌و چه‌ند دژی ئێك بن، به‌لێ بوَ هه‌ر بزاڤه‌كا كوردان ئێك ده‌نگن و برایێن ئێكێن ده‌یبابینه‌ و دئێكگرتی و هه‌ڤسوَزن، هه‌رده‌م وان پیلانێن دژوار و رێك و پێك دارێتینه‌ و وه‌كی فلمه‌كی بوَ هه‌ر روَله‌كی ئه‌كته‌رێن خوه‌ پارڤه‌كرینه‌ و ئێك ژ وان روَل گێرانان بزاڤكرینه‌ كانێ دێ چاوا شێن ئێكرێزیا كوردان تێكده‌ن و ژێك دوور ئێخن و ئه‌ڤه‌ژی دژوارتین چه‌ك بوویه‌ وان ب كار ئینایی و یێن شیاین سه‌ركه‌ڤتنێن مه‌زن تێدا بینن و ب ڤێ رێكێ هه‌رجار بزاڤ و شۆڕه‌شێن كوردا ژناڤ ببه‌ن.
پشتی شه‌رێ كوێتێ و هه‌موو تشت د به‌رژه‌وه‌ندیا وه‌لاتێن زلهێزان دا هاته‌ گوهوَڕین، وه‌سا خاست كو تێكهه‌لیێن خوه‌ دگه‌ل باشوورێ كوردستانێ خوه‌ش بكه‌ن و په‌ردێ ل سه‌ر وان گونه‌هێن ده‌رهه‌قا مله‌تێ كورد هاتینه‌ كرن مینا ئه‌نفالكرنا بارزانیا و فه‌یلیا و خوپانا هه‌له‌بجه‌ و ئه‌نفالێن 1988ێ، راكه‌ن و گڤاشتنا بێخنه‌ سه‌ر وان ده‌ستهه‌لاتدارا، تاكو سالا 2003یێ كو بریارا لێدانا رژێما عێراقێ دا و ئێخستنا دكتاتورێ چه‌رخێ بیستێ سه‌ددام حسین، ئو كورد بوونه‌ یاریكه‌رێن ئێكێ د عێراقا نوو دا كو پێكڤه‌ بژین و ئێدی ب وه‌لاتیێن پله‌ دو نه‌هێنه‌ هه‌ژمارتن، ب ڤی ره‌نگی كورد بوونه‌ پشته‌ڤان بوَ عێراقه‌كا دیموكراسی. به‌لێ مخابن دوَستێن دوهی ل چیا و دنه‌خوه‌شیادا دگه‌ل كوردا، پشتی هاتینه‌ سه‌ر حوكمی، چ جوداهی ل ناڤبه‌را وان و سه‌ددامی دا نه‌بوو، نه‌خاسمه‌ ئالیێ شیعی یێن وه‌كو ئیبراهیم جه‌عفه‌ری و پاشی مالكی و نوكه‌ژی عه‌بادی، ئه‌ڤه‌ژی دزڤریت بوَ پیلانگێریێن ئیرانێ كو یاریێ ب رێڤه‌ دبه‌ت و ژ پێش هه‌موو وه‌لاتێن داگیركه‌ر كارێ تێكدانێ دكه‌ت، چنكو ئیران، عێراق، سوَریا و توركیا نه‌شێن ب شه‌ر بهێنه‌ سه‌ر كوردستانێ، به‌لێ به‌رنامه‌كێ رێك و پێك دانا و هنده‌ك ئالیێن سیاسیێن كوردستانێ كرنه‌ ئامیره‌ك و پالدده‌ن ژبوَ تێكدانا ره‌وشا ناڤخوه‌. جارا ئێكێ و پێنگاڤا ئێكێ هێرش برنه‌ سه‌ر باره‌گه‌هێن پارتی ب بهانه‌یا نه‌بوونا خزمه‌تكاری و كێماسیێن رێڤه‌برنێ. یا دیار بوو ڤێ كریارێ چ تێكهه‌لی ب خزمه‌تكاریێن سلێمانیێ نه‌بوون، به‌لێ پلان ئه‌و بوو كو فه‌وزایێ دروست بكه‌ن، پشتی وێ چه‌ندێ سه‌رنه‌گرتی، ده‌ست هاڤێنه‌ پیلانه‌كا دیتر ب رێكا قانوونێ كو ب كوَمبوونێن په‌رله‌مانی سه‌روَكی نه‌هێلن و دیسا ڤێ ژی سه‌رنه‌گرت و قانوونێ رێك لێ گرتن، چنكو مه‌ره‌مێن وان نه‌ سه‌روَكاتیا كوردستانێ یه‌، ئه‌و ژی ب دویماهیك بهێن دێ هنده‌ك بهانه‌یێن دی ئینن و بزاڤێ كه‌ن بوَ تێكدانێ بكه‌ن و ئه‌ڤه‌ ژی هه‌موو ب جهئینینا پلان و نه‌خشێ ئیرانێ یه‌ بوَ تێكدانا ڤی كاودانی و هزرا نه‌ته‌وی.
ئه‌ڤا ل ڤێ دووماهیێ بوَ په‌قاندنا بوَریا په‌تروَلا كوردستانێ كو pkk دبێژیت چوونا پترولێ دێ ئابووریا توركیا ب هێز ئێخیت، ئه‌ڤ پێنگاڤه‌ گه‌له‌ك و گه‌له‌ك یا ب ترسه‌ و ب ئاشكه‌رایی لێدانا هزرا نه‌ته‌ویه‌، چنكو عێراقێ ئه‌ڤه‌ دوو ساله‌ بوَدجا كوردستانێ بڕی و خه‌لكێ كوردستانێ بێ قووت كرین، ئه‌ڤه‌ ته‌مامكرنا پلانا ئیرانێ یه‌ بوَ دژایه‌تیكرنا رێفراندومێ كو ب ئاشكه‌را دژی وێ پێنگاڤا كوردانه‌، لاوازیا كوردا دناڤ خودایه‌ و ده‌هوَل قوَتان بوَ دوژمنا دێ ئه‌ڤێ جارێ ژی كو ددیروَكیدا چ جارا كاودان هوسا خوه‌ش نه‌بووینه‌ بوَ گه‌هشتنا ب مافێن خوه‌ كو ئه‌و ژی ده‌وله‌تبوونا كوردانه‌ و دیروَك خوه‌ نوی دكه‌ته‌ڤه‌.
پێدڤیه‌ تێگه‌هشتی و ره‌وشه‌نبیرێن كورد هنده‌ دبێ ده‌نگ نه‌بن، هه‌ر پارچه‌كا كوردستانێ تایبه‌تمه‌ندیێن خوه‌ هه‌نه‌ و ئارمانجێن ژێك جودا هه‌نه‌ و ل ڤێره‌ خوَیا دبیت كو دژایه‌تیكرنا هزرا نه‌ته‌ویه‌ و ب جهئینانا پیلانێن نه‌یارێن مله‌تێ كوردانه‌، ئه‌گه‌ر pkkێ بڤێن دربه‌كێ ل ئابووریا توركیا بده‌ت بلا بوَریێن د رێكا ئیران و ئازه‌ربێجانێ دا ب په‌قینیت، بلا تێكدان و فه‌وزایێ ل باژێرێن توركیا دروست بكه‌ت، ئه‌و جهێ تێكدانێ دكه‌ت هه‌ر باژێرێن باكورێ كوردستانێ نه‌ و هه‌ر مله‌تێ كورده‌ باجا زیانێن وان دده‌ت، ئه‌رێ ئه‌ڤه‌یه‌ وه‌لاپارێزی و كوردپه‌روه‌ری و وان گه‌له‌ك زوی ژبیر كر كانێ بوَچی دگه‌را دویێ دا ژ هه‌لبژارتنێن توركیا پتر ژ ملیونه‌كێ ده‌نگێن وان كێمكرن.
ئه‌گه‌ ب ڤی ره‌نگی برێڤه‌ بچیت سوبه‌هی ئه‌مریكا و هه‌ڤپه‌یمانێن وێ باشترین هه‌جه‌ته‌ بوَ وان و دێ بێژن به‌رنامێ مه‌ هه‌بوو بوَ سه‌ربخوَیا كوردستانێ، به‌لێ كورد دناڤ خودا ئێك نه‌بوون، دیسا بزاڤێن مه‌زن دهێنه‌ كرن كو ب رێكا ئیرانێ پشته‌ڤانیا حكومه‌تا عێراقێ هێزه‌كێ بوَ بزاڤا گوران و بزاڤا ئیسلامی چێكه‌ن، ئه‌ڤه‌ژی دێ بیته‌ خه‌نجه‌ره‌ك دێ ل دلێ هه‌رێما كوردستانێ ده‌ن و ئه‌ڤه‌ ب ترسترین پێنگاڤه‌ و پێدڤیه‌ ب هه‌موو ره‌نگا به‌رسینگا وێ بهێته‌ گرتن.
هه‌تا ئه‌ڤروَكه‌ ژی ئه‌میرێن كومه‌لێ رێزێ ل سرودا نیشتیمانی ناگرن و هه‌تا ئه‌ڤروَ ژی گورانێ پشته‌ڤانیا پێشمه‌رگا نه‌كریه‌ كو نێزیكی دو سالایه‌ دشه‌ریدا، گه‌له‌ك جارا ژی سفكاتی پێ كریه‌ و چه‌ندین جارا ژی بوَ به‌رژه‌وندیا خوه‌ دچارچوڤه‌كیدا مه‌دح و سه‌نا بوَ كریه‌.
ئه‌ز وه‌كو پێشمه‌رگه‌كێ دێرین ده‌نگێ خوه‌ بلند دكه‌م بوَ هه‌موو ئالیا و دوور ژ پارتایه‌تیا به‌رته‌نگ؛ پێشمه‌رگه‌ دوور ژ مال و حالێ خوه‌ ب شه‌ڤ و روَژ یێ دچه‌په‌رادا دا به‌ره‌ڤانیێ ژ شه‌ره‌ف و نامیسا كوردا دكه‌ن و به‌رده‌وام گیانێ وانێ پیروز یێ ل سه‌ر ده‌ستێ وان بوَ پاراستنا ئاخا كوردستانێ.
بلا هه‌موو سه‌ركردێن سیاسیێن كوردستانێ و نه‌خاسمه‌ ل باشوورێ كوردستانێ شه‌رمێ ژ خوینا شه‌هیدا بكه‌ن، ئه‌ڤروَ ئه‌م یێن كه‌ڤتینه‌ دقه‌یرانێن مه‌زندا، به‌هرا پتر حكومه‌تا عێراقێ كو نوینه‌راتیا ئیرانێ دكه‌ت گڤاشتنێ ل سه‌ر كوردستانێ دكه‌ت داكو ب هه‌لوه‌شینن، ئه‌م به‌ره‌ڤانیێ ژ كێم و كاسی و گه‌نده‌لیێ ناكه‌ین و مه‌ ل به‌ری حه‌فت سالان راپوَرته‌كا تێر و ب رێك و پێك بوَ سه‌ركردایه‌تیا پارتی بلند كربوو و ب وێره‌كی هه‌موو گلی و گازنده‌ و كێم و كاسی و هه‌ر تشت به‌رچاڤ كربوون.
ئه‌ڤروَ روَژا ئێكبوون و ئێك ده‌نگیێ یه‌ و ئه‌وژی نه‌ ب تنێ ب گوتن، به‌لكو ب كریارڤه‌.
مه‌رج نینه‌ كو ئێكسه‌ر ببینه‌ ده‌وله‌ت، به‌لێ مژارا رێفراندومێ، گه‌له‌كا گرنگه‌ كو مافێ خه‌لكێ كوردستانێ یه‌ و داكو ببیته‌ بنگه‌هه‌كێ خوَڕستی و به‌رهه‌ڤی بهێنه‌ كرن و سازیێن چه‌لنگ یێن چاكسازیێ بهێنه‌ پێك ئینان و د به‌رژه‌وه‌ندا مله‌تی دا بكه‌ڤنه‌ كاری، نه‌كو كه‌یس ژ لایێ هێزێن سیاسی ڤه‌ لێ بهێته‌ كرن بوَ حزبایه‌تیا به‌رته‌نگ.

کۆمێنتا تە