چ جـۆرێن ڤـایرۆسـانە بەلاڤـەبووین؟
د. فەهەد عەبدولوەهاب، تایبهتمهندێ نهخۆشیێن خوینێ دیاركر دڤێت پرسیار ئهونهبیت كا پهرسیڤ هاتیه من یان نه، بهلێ دڤێت پرسیار ئهوهبیت ئهو چ ڤایرۆسه نیشانێن پهرسیڤێ بۆ من چێكرین، وگۆت: ڤایرۆسێ نوكه خۆگۆهورەکە ژ ڤایرۆسێ كۆڤید، ئهو گۆهورینێن د جیناتێن ویدا پەیدابووین وەدکەت ڤایرۆس زویتر بهلاڤ دبیت بهس هێزا وى كێمتره و نیشانێن وى نهوهك كۆڤیده 19 یا مهدیتى ئهوژى خۆگوهورێ “سارس كۆڤه” گۆتژى: نیشانێن ڤى ڤایرۆسى گهلهك نێزیكى یێن پهرسیڤێ نه، وهك كوخك و ئێشانا گهوریێ و تا و بێهێزی و ئێشانا زهڤلهكا و سهرئێشانه و دلێ وان ناچیته خوارنێ، ب گشتى 80-85% ئهوێن ئهف ڤایرۆسه دهێتێ پێدڤى ب نۆشدارى نابن بو وهرگرتنا چارهسهریان ب تنێ 15% ژ وان پێدڤى ب نهخۆشخانێ دبن و دبیت 5% پێدڤى ب چاڤدێریا چڕ دبن، لێ هندهك كهس پێدڤى ب سهرهدانا نۆشدارى و پشكنینا دبن ئهگهر ئهف نیشانێن پهرسیڤێ بۆ چێبوون ئهوژى دانعهمر د سهر 65 سالیێ دا، ئهو كهسێ نهخۆشیا شهكرێ ههبیت و یێ نهخۆشیا پەنجەشێرێ ههبیت و چارهسهریان وهردگریت ویێن بەرگریێ وهردگرن و ژنێن دوگیان و زارۆكێن شیرى دخۆن ئێك رۆژى تا ئێک سالى ئهڤهژی گرۆپێن مهترسى ل سهره، جوداهیا وى ژ ئهنفلهوهنزایى مهترسیا وێ زێدهتره.
د. فەهەد عەبدولوەهاب دیاركرژی ههناسه و تا دو نیشانێن گرنگن و ئهگهر لێڤا نهخۆشى شین بۆ یان ئهگهر ئوكسجینا وى ژ 94 هاته خوار ئهڤه پێدڤى ب سهرهدانا نۆشدارى و نهخۆشخانێ نه و حهرارهت ئهگهر بۆ 39 و دسهردا و زێدهتر ژ دو رۆژان ما ئهوژى پێدڤیه سهرهدانێ بكهن، و گۆت: ئهگهر ئێك دناڤ خێزانێ دا بۆ پهرسیڤ یا گرنگه بزانین چ ڤایرۆسه و چ جۆره و هه رئێك ژ وان چارهسهریا خۆ ههیه، لێ گرنگه خۆ ڤهدهركهن بۆ ژۆرهكا تایبهت 5 – 7رۆژان و د وێ قوناغێ دا ئهگهر كهسهكى تێكهلى دگهل كر یا باشه كهمامێ بكاربینت و دهستێن خۆ بشووت و خاولیێن وى و نڤین وئامانێن وى د جۆدابن ژ یێن خێزانێ دڤى دهمى دا، وگۆتژى: دنوكهدا خهلك زێدهتر پشكنینێن گشتى دكهت چونكو ڤایرۆسى بخۆ نیشانێن وى ماندیبوونه و بێهێزى یه تایه و سهرئێشانه، لێ پشكنینا گرنگ بۆ ڤى ڤایرۆسى پهنهلهكێ پى سى ئارێ یێ ههیى جینتیك و ههر چار ڤایرۆسێن مه گوتى ئهنفلوهنزا ئهى و بى و كۆڤید دگهل ئار ئێس ڤى ئهڤه بۆ هندێ باشه، و رێكهك ههیه یا ئهنتى جى بلهزتره و ئهرزانتره دهمژمێرهكێ دهردكهڤیت دابزانیت چ جۆره، یا پى سى ئارێ هووربینیا وێ زێدهتره بهس دهمێ وێ زێدهتره و بهایێ وێ ژی.
