ڕێككەفتنا جەزائیر؛ برینەكا ساڕێژنەبووی و وانەیەك بۆ دیرۆكێ
ئارام حاجی عەلی
د دەفتەرا دیرۆكا گەلێ كورد دا، هندەك رۆژ و سال هەنە كو وەك خالێن رەش و تاری دهێنە نیاسین. ئێك ژ وان رۆژێن جەرگبڕ و تال، رۆژا 6ی ئادارا سالا 1975ێ یە. ئەو رۆژا كو تێدا ل وەلاتێ جەزائیر، پیلانەكا نێڤدەولەتی و هەرێمی دژی ئیرادەیا گەلێ كورد و شۆرشا ئیلۆنێ هاتە ئیمزاكرن.
رێككەفتنا جەزائیر نە بتنێ رێككەفتنەكا سیاسی بوو د ناڤبەرا دوو دەولەتێن داگیركەر دا، بەلكو خیانەتكاریەكا مەزن بوو دژی گەلەكی كو چ پەیام ژبلی ئاشتی و ئازادیێ نەبوو.
بارودۆخ و ئەگەرێن ڤێ پیلانێ شورەشا مەزنا ئیلۆنێ ب رێبەرایەتیا «مستەفا بارزانی» گەهشتبوو ئاستەكێ وەسا یێ هێز و دەستهەلاتێ، كو رژێما بەعس ل بەغدا تەنگاڤ كربوو.
سوپایێ ئیراقێ نەدشیا ل مەیدانێن شەڕی ب سەر پێشمەرگەی دا زال ببت. ل ڤێرێ بوو كو سەددام حسێن، جێگرێ وی سەردەمی یێ سەرۆك كۆماری، بەرهەڤیا خۆ دیار كر كو هەمی تشتێ ئیراقێ فیدا بكت بتنێ پێخەمەت ژناڤبرنا بزاڤا رزگاریخوازا كوردستانێ.
ل سەر پەراوێزا كۆمبوونا وەلاتێن (ئۆپێك) ل جەزائیر، ب سەرپەرشتیا سەرۆكێ وێ گاڤێ یێ جەزائیر (هواری بومەدین)، سەددام حسێن و شاهێ ئیرانێ (محەمەد رەزا پەهلەوی) روینشتن و ل سەر پارچەكرنا كوردستانێ و خیانەتكرنێ رێككەفتن. ئیراقێ پشكەكا مەزن ژ ئاڤا «شەتول عەرەب» و هندەك ئاخا خۆ پێشكێشی ئیرانێ كر، ب مەرجەكی كو ئیران پشت و پەنایا شۆرشا كوردان نەمینت و سنوورێن خۆ ل روویێ پێشمەرگەی بگریت.
خیانەتكاریا نێڤدەولەتی، ئەوا ل جەزائیر رویدای، نە بتنێ رێككەفتنا دو جیرانان بوو، بەلكو تێدا بەرژەوەندیێن زلهێزێن جیهانی ژی هەبوون. ئەمریكا و ب تایبەت هنری كیسنجەر، وەزیرێ دەرڤە یێ وی سەردەمی، رۆلەكێ نێگەتیڤ گێڕا. كورد وەك كارتەكا فشارێ هاتنە بكارئینان و پاشی ل نیڤا رێ هاتنە بجهـ هێلان. ئەڤە ئەو وانەیا تالە كو دیرۆكێ نیشا مە دای:
د ناڤبەرا بەرژەوەندیێن دەولەتان و مافێن نەتەوەیان دا دەولەت هەردەم بەرژەوەندیێن خۆ هەلدەبژێرن.
ئەنجامێن رێككەفتنێ و «نەكسە»پشتی ئیمزاكرنا ڤێ رێككەفتنێ ب ئەگەرێ وێ فشارا مەزن و گرتنا هەمی رێكێن هاریكاریێ، سەركردایەتیا كوردستانێ بڕیارا راوەستاندنا شەڕی دا داكو گەلێ كورد ژ پەنابرنا ب كۆم و كۆمكوژیێ بهێتە پاراستن. ئەڤ قوناغە د دیرۆكا مە دا ب (نەكسێ) دهێتە نیاسین. ب هزاران خێزان ئاوارە بوون، گوند هاتنە سۆتن و ب هزاران پێشمەرگە نەچار بوون چەكێ خۆ دابنێن یان بەر ب ئاوارەییێ بچن. دلتەنگیەكا مەزن كوردستان داگرت و دوژمنان وەسا دزانی كو ب ڤێ ئیمزایێ وان كێشەیا كورد ب ئێكجاری ل گۆڕێ كر.
ئیرادە نەهاتە شكاندن، لێ یا كو داگیركەر و خیانەتكار تێنەگەهشتبوون، ئەو بوو كو كێشەیا كورد نەكێشەیا هندەك چەك و تەقەمەنیان بوو، بەلكو كێشەیا ناسنامە و هەبوونا نەتەوەیی بوو. ئەگەرێ رێككەفتنا جەزائیر بوو ئەگەرێ راوەستاندنا شورەشا ئیلۆنێ، لێ نەبوو ئەگەرێ مرنا روحا بەرخودانێ. پشتی ماوەیەكێ كێم ل سالا 1976، جارەكا دی بزاڤا رزگاریخوازا كوردستانێ ب شۆرشا گولانێ دەستپێكرەڤە و نیشانی جیهانێ دا كو كورد ب رێككەفتنێن سەر كاغەزێ ناهێنە ژناڤبرن.
وانەیێن ژ ڤێ سالڤەگەرێ دهێنە وەرگرتن ئەڤرۆ پشتی بورینا زێدەتری 49 سالان ل سەر وێ خیانەتێ، پێدڤیە كورد چەند وانەیێن گرنگ ژ ڤێ رویدانێ وەرگرن:
1. ئێكگرتن تاكە رێكە: خیانەتكاریا جەزائیر نیشا مە دا كو هەتا مالا كورد ل ناڤخۆ دا یا رێكخستی نەبیت، هەردەم دێ مەترسیا لێكدابڕانێ هەبیت.
2. پشتبەستن ب هێزا ناڤخۆ: نابیت چ جاران گەلێ كورد ب تەمامی پشتا خۆ ب وەعد و پەیمانێن وەلاتێن بیانی ببەستیت، چونكی بەرژەوەندیێن وان ل سەر مافێن مە یێن رەوا را دگرن.
3. دیرۆك دێ ل خیانەتكاران زڤڕیت: سەددام حسێن یێ كو ئامادەبوو ئاخ و ئاڤا وەلاتێ خۆ بفرۆشیت بتنێ بۆ هەلوەشاندنا كوردان د دەرئەنجام دا هەر ئەو رێككەفتنە بوو ئەگەرێ شەڕێ 8 سالێن ئیراق و ئیرانێ و ل دوماهیێ ژی رژێما وی ب سەرشۆڕی ژ ناڤ چوو لێ كیانێ كوردستانێ هەر ما و گەشە كر.
دوماهی رێككەفتنا جەزائیر برینەكا كویر بوو ل ناخێ مللەتێ مە لێ هەمان دەم دا بوو ب هێزەكا نوی بۆ نەوەیێن پاشەڕۆژێ كو بزانن ئازادی ب بێ باجەكا گران ناهێتە دەستخستن. ئەڤرۆ كو كوردستان خودان قەوارەكێ سیاسی و دەستووری یە رێزگرتن ل وان قوربانیان ئەوە كو ئەم ڤێ ئەزموونێ بپارێزین و رێ نەدەین چ جاران جەزائیرەكا دی ل سەر حسابا خوینا شەهیدێن مە بهێتە دوبارەكرن.
سەرشۆڕی بۆ خینەتكاران و سەرفەرازی بۆ هەمی شەهیدێن ڕێكا ئازادیێ و سەروەرێ وان بارزانیێ نەمر
