ژ زولمێ بـەر ب ئـازادیێ.. بیرەوەریـا نـەهی نیسانێ و وەرچەرخانا مێژوویی ل ئیراقێ
سندس سالح سلێڤانەی
د دیرۆكا گەلان دا هندەك رۆژ هەنە نابنە ب تنێ ژمارە د سالنامەیێ دا، بەلكو دبنە وەرچەرخانەكا مەزن كو سنوورەكی دكێشن ل ناڤبەرا دو سەردەمێن ژێكجودا؛ سەردەمێ تاریاتی و ژناڤبرنێ و سەردەمێ هیڤی و دەستپێكرنەڤەیا ژیانێ. بۆ گەلێ ئیراقێ ب گشتی و گەلێ كوردستانێ ب تایبەتی، روژا نەهی نیسانا ٢٠٠٣ ئەو رۆژا مەزن بوو كو تێدا كوت و زنجیرەیێن دكتاتۆریەتێ هاتنە شكاندن و رژێما بەعس كو پتر ژ ٤٠ سالان ب ئاسن و ئاگر و ب چەپەرێن خویناوی حوكم ل سەر ڤی وەلاتی دكر، ب ئێكجاری هەلوەشیا.
ئەگەر ئەم ب چاڤەكێ هوور ل وان چار دەهسالێن رەش بەحس بكەین دێ بینین كو خەلكێ ئیراقێ د ناڤ جەهنەمەكا بەردەوام دا دژیان. رێژێما دكتاتۆری هەمی هزر و شیانێن وەلاتی بۆ شەڕێن بێ مفا و چەوساندنا خەلكی بكاردئینان. ل كوردستانێ، ئەڤ زولمە گەهشتە ئاستێ جینۆسایدێ. گەلێ مە تووشی چەندین كارەساتێن دلتەزین بوو كو مێژوویا مرۆڤایەتیێ پێ شەرمزار دبیت. ژ وان ژی كارەساتا كیمیابارانا هەلەبجە، كو د چەند خۆلەكان دا بوو گۆڕستانا هزاران مرۆڤێن بێ گونەھ، و جەستێ زارۆك و ژنان ب گازی هاتە سۆتن. هەروەسا پرۆسەیێن رەشێن ئەنفالێ، كو تێدا ب هزاران گوند هاتنە وێرانكرن و ب دەهان هزار گەنج و پیر و زارۆكێن مە ب ساخی ل بیابانێن خوارێ هاتنە بن ئاخكرن.
نەخۆشی و دەردەسەری ب ڤێ چەندێ ب تنێ ب دوماهی نەهاتن. ل سالا ١٩٩١ێ، پشتی كو خەلكی بریارا سەرهلدانێ دای، رێژێم ب وەحشیانەترین شێوە هێرشی باژار و گوندێن كوردستانێ كرەڤە، ئەڤێ چەندێ ژی كارەساتا رەڤا ملیۆنی ل دویڤ خۆ ئینا. ب ملیۆنان مرۆڤ بەر ب چیا و سنووران رەڤین، د ناڤ بەفر و سەرمایێ دا، بێ ئاڤ و بێ نان. ئەو دیمەنێن برسیبوونا زارۆكان و گیان ژ دەستدانا دانعەمران ل سەر رێكان، برینێن كوور بوون ل سەر جەستێ هەر كوردەكێ و هەمی ژ ئەنجامێ سیاسەتا شۆڤینی و عەقلیەتێ دكتاتوری یێ بەعس بوون.
ل رۆژا ٩/٤/٢٠٠٣، جیهانێ هەمیێ ب سەرسۆرمان ڤە تەماشەی شاشەیێن تەلەفزیۆنێ دكر كا چاوا دیوارێ ترسێ ل بەغدا هەتە شكاندن. دیمەنێ هەرە كاریگەر و مێژوویی، شكاندن و لادانا پەیكەرێ سەدام حسین بوو ل گۆڕەپانا فیردەوس ل ناڤ جەرگێ بەغدا. ئەو پەیكەرێ كو سالانەك بوو نیشانا ترس و زۆرداریێ بوو و كەسێ نەیێرا تەماشەی بكەت، ل بەر چاڤێن جیهانێ هاتە خوارێ و ل بن پێیێن خەلكێ زولم لێكری هاتە هاویركرن. ئەو روژە نە تەنێ كەفتنا كەسەكێ بوو، بەلكو كەفتنا سیستەمەكێ ستەمكار بوو كو باوەر ب پێكڤەژیان و ئازادیێ نەبوو.
ئەڤرۆ، بیست و سێ سال پشتی وێ روژێ، پێدڤیە ئەم ب هووری ل پاشەرۆژێ بنێرین. ئازادیا مە ب دەست ڤە ئینای ب خوینا هزاران شەهیدان و ب فرمێسكێن دایكێن ئەنفالكریان هاتیە ئاڤادان. رۆخاندنا دكتاتوریەتێ دەلیڤەیەكا زێرین بوو بۆ ئاڤاكرنا وەلاتەكێ نوو ل سەر بنەمایێ دادپەروەری، دیموكراسی و رێزگرتن ل مافێن مرۆڤی. ئەركێ مە یێ نەتەوەیی و مرۆڤی ئەوە كو ئەڤێ ئازادیێ بپارێزین و كار بكەین دا كو جارەكا دی رێ بۆ چو هزرێن توندڕەو و دكتاتوری نەمینیت سەرهلدەنە ڤە. بلا بیرەوەریا نەهی نیسانێ وەك وانەیەكا مێژوویی د بیرا مە دا بیت، كو چو زولم و زۆرداری ل بەرامبەر ئیرادا گەلێن ئازادیخواز خۆ ناگرن و ل دوماهیێ هەر حەقی دێ سەردەست بیت.
