ڤهههسیان … ئانكۆ ئارامیا دكهڤیته بهرى باهۆزێ
هۆشهنگ باوانى
بهڕێز ((برێت مهكگۆرك)) سیتافكا سیاسهتا سهرۆكێ ئهمریكى ((دۆناڵد تڕامپ)) ى ل ڕۆژههڵاتا ناڤین و بڕیادهرێ شهڕ و ئاشتیێ ل دهڤهرێ, نهخاسمه ل باشوور و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ. ئهو ل دووڤ پلانهكا داڕشتى و بهرى دهستپێكرنا ئۆپهڕاسیۆنا ((عفرین)) ێ ژلایێ حوكمهتا ئهردوغان ڤه ب دوو ڕۆژان گههشته ههڤلێرێ و د گهل نێچیرڤان بارزانى و لایهن و كیانێن سیاسێن پشكدار و نهپشكدار د حوكمهتا ههرێمێ دا جڤیا. ڕاسته پهیاما سهرڤه سهرڤه یا حوكمهتا ئهمریكى پاراستنا یهكپارچهیا ئاخا عیڕاقیێ یه, لێ بهلێ د ههمان دهمدا ب ئاشكرا ژى ڕادگههینن كو پێدڤیه ههرێم و حوكمهت و دهستههڵاتهكا ب هێز ل باشوورێ كوردستانێ ههبیت. ئهگهر ڕۆنترخۆیا بكهین، پێدڤیه بێژین كو ((مهكگورك)) ب مهرهما جێبجێكرنا قۆناغا دوویێ ژمهزنه پڕۆژهیێ ڤهشارتیێ (( ئهنگلۆ ـ ئهمریكى)) سهرهدانا ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ كر. ب دیتنا مه دهسپێكا وى پڕۆژهى ب لێدانا دربهكا ((ئابووری ـ یاسى ـ لهشكرى)) ل ههرێمێ د ڕییا داگیركرن و كۆنتڕۆڵكرنا زۆربهى ژێدهرێن پیتڕۆلا كهركووكێ دهستپێكر. ڕاستى ژئهگهرێ ((ئێكستڕا ئیكۆنۆمیست)) بوونا سیاسهتا دهرڤهیا ئهمریكا و پیتهنهكرن و نهپهیگیریكرن ب پڕنسیپێن ڕهوشت و مۆڕاڵا سیاسی ل دهڤهرا مه وهندهك گهرمه دهڤهرێن دى ل جیهانێ, ئێدى گهلهك ژێكنهگرتن و بۆچوونێن جودا و ههڤدژ د ناڤبهرا ((تڕامپ)) و پڕانیا وهڵاتێن ئێكهتیا ئهوڕۆپا و ئینگلستانێ پهیدابوونه, ب تایبهت ل سهر سیاسهتا ((ب بازاڕكرنا ڕۆژههڵاتاناڤین)) و ڕهخساندنا دهلیڤهێن گونجایى بۆ تههڕانێ و خولقاندنا ڤاڵاهیێن سیاسى و سهربازى ل دهڤهڕێ, كو بوونه ئهگهرێ بهرفرههبوونا دهستههڵاتا سیاسى و سۆپایى و ههتا ئابوورى ژى یا حوكمهتا ئیرانێ و گههشته ڕادهكێ كو نه ب تنێ شیا تهڤایا سهرزهمین و خاك و ئیمپڕاتۆریهتا شیعه مهزههب وهكى جیهانهك تایبهتمهند بخوهڤه ڤهقهتینیت, بهلكى ئیرۆ وهكى جهمسهرهكێ سهرهكیێ جیهانێ د بیاڤێ و وزه و ئهتۆمێ دا دهێته دهستنیشانكرن. ئهڤ ئهنجامه ژى جۆرهكێ ڕاڕاى و گومانێ ل دهف هندهك ناڤهندێن سیاسى و دهولهتێن ئهقلیمى دروست كریه كو ڕهنگه ل پشت پهرده و ستێجان ههردولا هایش ههڤدو ههبیت..!! بێگومان ئاشكهرابوونا ڤێ ههڤدژیێ و و ژێكنهگرتنێ د ناڤبهرا ئهمریكا و یهكێتیا ئهوڕۆپا و ئینگلستانێدا ل سهر بابهتێ ئیرانێ, باندۆڕهكا دهملدهست ل سهر بۆچوونێن وهزارهتا دهرڤهى ئهمریكا ههبوو, نهخاسمه دهمێ زانى كو ئیران نه دژى ئۆپهڕاسیۆنا توركیایه ل ((عفرین)), لهوا دبلۆماسییهتا دهرڤهیا ئهمریكا ب لهز و ههر د ڕێیا ((مهكگۆرك)) یدا, بهلێ ڤێجارێ ب ئهزمان و جهنتهكا جیاواز, ئو كێمتر ژ حهفتیهكێ, پێنگاڤ و سهرهدانێن مهككوكیێن بهرچاڤ ئهنجامدان, كو پێدڤیه چاڤدێرێن سیاسى ههڵوهسته و ڕاوهستانهكێ ل سهربكهن. بۆ نموونه ههر ل گهل سهرهدان و كۆمبوونا وى ل (١٨ـ١ـ٢٠١٨) ل ههڤلێرێ دگهل سهرۆكێ حوكمهتێ و لایهنێن دن, ئهو بهغدا و تههڕانا كوپشتى 16 ئۆكتۆبهرێ گهف و ههڕهشهێن ههڵوهشاندنا ڕیفڕاندۆمێ, بگره ههرێمێ ژى دكرن و نه د ئامادهبوون دگهل كورد وهكى ههرێم ڕوونشتن و گفتۆگۆیان بكهن. بهروڤاژى ڤی چهندێ, بهلكى ل سهربلندترین ئاستێ فهرمیێ حوكمى و سهروهرى و دبلۆماسى د ناڤبهرا دو ڕۆژاندا ((٢٠و٢١ـ١ـ٢٠١٨)) دا ل بهغدا و تههرانێ پێشوازى ل نێچیرڤان بارزانى سهرۆكێ حوكمهتا ههرێما كوردستانێ و شاندی د گهلدا هاتهكرن و دهرگهههێن گهنگهشه و دانوستاندنێ ژبۆ چارهسهریا ئاڵۆزترین كێشهیان ڤهكرن و گههشتنه وێ ڕاستیێ كو ئهڤ جوگرافیایهیا دبێژنێ ((ههرێما كوردستانا عیڕاقێ)) ئێكانه دهرازینكا پاراستنا ئاشتى و ئارامیێ یه ل ڤی دهڤهرێ و دهستههڵاتا وێ ژى یا نها ئهكتیڤترین فاكتهرێ چارهسهریا ئاڵۆزى و كریزانه. ژ ئالیهكێ دیڤه, پێدڤیه سهركردایهتیا ههرێمێ وێ ڕاستیێ دهرك بكهت كو حوكمهتا تههرانێ نه هندا ساویلكه و گهمژهیه كو خوه ب پڕۆسهیا شیعهگهرایا عیڕاقێ ڤه مژوول كهت و گرێبدهت و بهرژهوهندیێن ئیمپراتۆڕیهتا خوه ل سهر بنهمایێن ساده و بێ ماناێێن مهزههبى و حزبى ئاڤابكهت. بهلكى عاقڵمهندانه بوویهرێن سیاسیێن جیهانێ و دهڤهرێ شڕۆڤه دكهت و شهڕێ دهوڵهمهندبوون و ب هێزكرنا ئابووریا خۆه دكهت . خالا سهرهكیا سیاسهتا دهرڤهیا تههڕانێ تنێ تێكدان و شێواندن و ئاڵۆزكرنا بارێ ناڤخوهیێ حوكمهتێن دهڤهرێ یه, داكو پێكوڵا ڤهشارتن و فڕێكرنا قهیڕانێن ناڤخوهیێن خوه بكهت بۆ دهرڤهى سنۆرێ دهولهتا خوه. ههر وهكو چاوا ل ڤێ دووماهیێ شیا نهڕازیبوون و خۆنیشاندانێن گهلێن ئیرانێ بێدهنگ و ئارام بكهت ب بیانۆ و بههانهیا دهستێن دهرهكى و ههلوشاندنا ڕیكهفتنامهیا ئهتۆمى. ههرچاوا بیت پشتى ئهڤان چهندین دیدار و كۆمبین و سهرهدان و میتینگێن شاندا سهرۆكایهتیا ئهنجوومهنێ وهزیران ل سهر ئاستێ ناڤخۆ وعیڕاقێ و جیهانێ, جۆرهكێ ئارامى و ڤهههسیان و نهفهس كێشان و بێهنڤهدانا جهنگاوهرى بهخشیه ههردو لایهنێنن ههڤلێر و بهغدا, لێ یاخۆیایه كو پڕۆسهیا ههڵبژارتنێن مهها مایسێ 2018 یا پهڕلهمانێ عیڕاقێ باندۆڕوكاریگهریا خوه ههیه ل سهر نهخشهڕێیا چارهسهریا ئاڵۆزی و كریزێن ههردولا, بهغدا زێدهتروهكى ههوا ڕاگههاندنێ و پڕۆپاگندهیا ههڵبژارتنان سهحدكهته میكانیزما چارهسهریێ و حالى حازر چارهسهریا بنهڕهتى ل دووڤ دهقێن دهستوورێ عیڕاقێ نه د بهرژهوهندیا وێ دایه, لهوا لهیستۆكا دانوستانێ د ناڤبهرا بهغدا و ههڤلێرێ بێى چارهسهرى دێ یابهردهوامبیت تاكو دهرئهنجامێن ههلبژارتنێ ب فهرمى دهێنه ڕاگههاندنێ. ژ بهر هندێ ب دیتنا مه ((عهبادى )) د ڤێ قۆناغێدا ((ههلبژارتن)) ب هیچ شێوهكێ نهیێ ئامادهیه گوهداریا گڤاشتنێن نێڤدهولهتى و ئهقلیمى بكهت و د گهل ههرێمێ دووماهیك ڕهشنڤیسا ڕێكهفتنێ ئیمزا بكهت و دوههمین خولا سهرۆكایهتیا حوكمهتا عیڕاقێ ژدهست خۆه و كوتلا خۆهیا سیاسى بدهت، چونكى ئهمریكا و ڕێڤهبریا ((تڕامپ)) وێ هزرێ دكهن كو ب دووبارهبوونا سهرۆكایهتیا ((عهبادى)) ل عیڕاقێ بۆ ماوهى چهار ساڵین دن دكارن نینۆكێن ئیرانێ ل ڤى وهڵاتى بقوسینن. بێگومان ل ئایندهیهكێ زۆر نێزیك ئهڤ هزرهژى وهكى شاشیهك ژ شاشیێن دن دێ د پڕۆفایلێ سیاسهتا دهرڤهیا ئهمریكى دا هێته تۆماركرن و دیكیۆمێنت كرن. دهمێ مرۆڤێ كورد د گههیته وێ ڕاستیێ, كو ((هێنرى كیسنجهر)) هك ساڵا 1975 و ((برێت مهگكۆرك ) ساڵا 2017, كو نێزیكى نیڤ سهدهیێ دیرۆكا سیاسى د ناڤبهرا ههردو كهسایهتیاندا ههیه و سهدهیهك ژى ب سهر ((سایكس ـ پیكۆ)) ێدا بۆریه, لێ هێشتا بكارن كارگێڕیا ئهڤێ زلهێزێ ب وى ئاقاریدا ببهن, كو دیكتاتۆریهت و شهڕ و جهنگێن مهزههبى و جینۆساید و قڕكرنا گهل و ئۆل و نهتهوهیهیان كارهكێ سروشتیه و ئهگهر ل ههمبهر دا دهستكهفتێن زهبهلاحێن ئابوورى و سهرمایه بدهست ڤهبهێن. لهوا ئهگهر ههرههمان مڕۆڤێ كورد وهسا هزر بكهت كو ئهڤ بێدهنگى و ئارامى و ڤهههسیانه جهێ مهتڕسیا بهرى باهۆزێ یه. شههید ((قاسملۆ)) دبێژیت: ((چونكى ئهم ل ناڤ سویك و بازاڕان خهلكێ بێ تاوان ناكۆژین .., و قوتابخانان ناپهقینین و فڕۆكهیان ناڕهڤینین .. لهوا جیهانێ پێدڤى ب مهنینه)).
