یا پێدڤی بلا بۆ فلكلۆری بهێته‌كرن

یا پێدڤی بلا بۆ فلكلۆری بهێته‌كرن

113

هه‌ر ملله‌ته‌كێ زمان و خاكێ خوه‌ هه‌بیت، چ پێ نه‌ڤێت فلكلۆر و كه‌لتۆر و ڕه‌وشت و تیتالێن خوه‌ ژی هه‌نه‌، ئه‌ڤجا چ ب قه‌باره‌یه‌كێ بچووك یان مه‌زن، ئه‌ڤان فلكلۆر و كه‌لتۆر و ڕه‌وشت و تیتالان د ناڤبه‌را ملله‌تان دا جوداهی هه‌یه‌ و دبیت د ناڤبه‌را هنده‌ك ملله‌تان ژی دا نێزیكبوونه‌ك هه‌بیت، ملله‌تێ كورد ژی وه‌كی گه‌له‌ك ملله‌تان خودان كه‌لتوَر و فلكلۆر و ڕه‌وشت و تیتاله‌ و ژڤێ هه‌میێ هه‌كه‌ ب تنێ ئه‌م پیچه‌ك فلكلۆرێ خوه‌ ڤه‌كۆلین، چ پێ نه‌ڤێت گه‌نجینه‌كا مه‌زن دێ ژێ ده‌ركه‌ڤیت، كو گه‌له‌ك ژانرایان ب خوه‌ڤه‌ دگریت، وه‌كو (چیرۆك، سه‌رهاتی، حه‌یرانۆك، مامك و.. . هتد)، لێ ژ بێ خه‌می و بێ ده‌رفه‌تیا مه‌ و دیسان ژ نه‌بوونا هنده‌ك كه‌سێن ده‌ستنیشانكری د ڤی واری دا بۆ پێڕابوونا كۆمڤه‌كرنا ئه‌ڤان ژانرایان، هژماره‌كا مه‌زن یا تێكستێن ڤان ژانرایێن فلكلۆری نه‌ماینه‌ و برهاینه‌ و هنده‌ك ژی به‌ره‌ف نه‌مانێ ڤه‌ دچن و هنده‌ك ژی هاتینه‌ ڕزگاركرن و پاراستن ب ده‌ستێن خه‌مخۆرێن فلكلۆر و نڤێسینێ و دیسان سترابێژان.
هه‌رچاوا بیت ئه‌ڤه‌ ده‌ستپێكا ئه‌ده‌بیاتێن مه‌نه‌ و مه‌ یا ژ ڤێرێ ده‌ستپێكری و یێن بووینه‌ ڕێك خوه‌شكه‌ر بۆ نڤیسین و نڤیسكارێن پێشكه‌فتی یێن ئه‌ڤرۆ و هه‌ڤچه‌رخ، فلكلۆرێ مه‌ ده‌ریایه‌كه‌ ب ده‌هان ڕووبار ژێ ده‌ردكه‌ڤن؛ لێ چپكه‌ك ژڤی ده‌ریایی نه‌هاتیه‌ نڤیسین و نه‌هاتیه‌ د هه‌بوونێ دا، مینا چیرۆكێن فلكلۆری یێن كوردی، كو ب سه‌دان چیرۆكێن مه‌ ل سه‌ر زارێ خه‌لكی ماینه‌ و هاتینه‌ گۆتن ژبابه‌كێ بۆ بابه‌كێ دی هه‌تا ئه‌ڤرۆ، لێ وه‌كو زارگۆتن ماینه‌؛ به‌لێ ب ڕێژه‌یه‌كا كێم هاتینه‌ نڤێسین و ژمرنێ ڕزگار بووینه‌.
ئه‌ڤان چیرۆكێن فلكلۆری ژی تامه‌كا تایبه‌ت یا هه‌ی، ده‌مێ دئێته‌ گۆتن، یان مرۆڤی گوهلێ دبیت، ژ بلی كو مرۆڤ خوه‌شیه‌كێ ژێ ببینت، مرۆڤ پێڤه‌ دئێته‌ گرێدان، هه‌كه‌ چه‌ند درێژ ژی بیت مرۆڤ هه‌ست ب تێربوونێ و(مه‌له‌لێ) ناكه‌ت ب ڤان چیرۆكان، چونكی ئه‌ڤ چیرۆكه‌ ل سه‌ر بنه‌مایێن چیرۆكێن دروست هاتینه‌ ده‌ینان و ئاڤاكرن، وه‌كو ئاڤاهیه‌كی یه‌، كو هه‌می ب بلۆكان و بێ هیچ قه‌ته‌كێ بكه‌یه‌ د ناڤ دا هاتینه‌ دروستكرن. گرێین وان، ئێك بۆ ئێكی مرۆڤی دكێشنه‌ خوه‌ و مرۆڤی ب خوه‌ ڤه‌گرێ دده‌ن. جه و ده‌م و كه‌سایه‌تیێن د ناڤ ڤان چیرۆكان ژی دا درێكخستینه‌ و ب هووربینی هاتینه‌ ده‌ینان. . دبیت گه‌له‌ك ژڤان چیرۆكان تامه‌كا كورده‌واری تێدا نه‌بیت و ده‌ربڕینێ ژ كه‌توار و ژینگه‌ها كوردی نه‌كه‌ن؛ چێ دبیت ئه‌ڤ چیرۆكێن ب ڤی ڕه‌نگی كۆچبه‌ر بووینه‌ ب ڕێكا وه‌رگێران و په‌یوندیێن ملله‌تان دگه‌ل ملله‌تان و ب ڤێ ڕێكێ جهێ خوه‌ د ناڤ فلكلۆر و كه‌لتۆرێ كوردی ژی دا كری یه‌. كو ئه‌م ژی ژێ بێ به‌هر نه‌بووینه‌؛ لێ یاگرنگ ئه‌وه‌ هه‌می بێنه‌ نڤیسین ل قووناغێن ئێكێ و ل قووناغێن دویێ ڤه‌كۆلین ل سه‌ر بێنه‌ كرن، كو گه‌له‌ك خه‌مخۆران پێنڤیسێن خوه‌ ماندی كرینه‌ و كرینه‌ د خزمه‌تا كۆمكرنا ڤان ژانرایێن توَڕه‌یی دا، ژده‌ڤه‌ره‌كێ بۆ ده‌ڤه‌ره‌كێ و ژ گونده‌كی بۆ گونده‌كی چووینه‌ و لێ گه‌ڕیاینه‌، به‌لێ ب هژماره‌كا كێم وه‌كو تلێن ده‌ستان.
ئه‌ڤرۆ و به‌ری هه‌رتشته‌كی دڤێت ئه‌م ده‌ستپێكا خوه‌ بزانین و بینینه‌ د هه‌بوونێ دا، فلكلۆر ژی ناسنامه‌كا بچووكا ملله‌تانه‌؛ دڤێت ئه‌م لێ بگه‌ڕین، ڕزگار بكه‌ین و بپارێزین و بنڤیسین، دا وه‌كو ئه‌رشیفه‌ك د پارزینكێ مه‌دا بیت، بۆ مه‌ ببته‌ متایه‌ك. به‌ڵگه‌یه‌ك بیت دا خه‌لكه‌ك بزانیت، كو د كه‌ڤن دا زانین و زانا د ناڤ ملله‌تێ كورد دا هه‌بووینه‌ و نه‌ ژڤالاتیێ په‌یدا بووینه‌ و هاتینه‌.

کۆمێنتا تە