لۆژیك و ئارامیا هه‌رێمێ، تۆرا پیلانان هه‌لوه‌شاند

لۆژیك و ئارامیا هه‌رێمێ، تۆرا پیلانان هه‌لوه‌شاند

84

ل پشتى روودانێن (16) ئوكتوبه‌رێ كو ملیشیایێن حه‌شدا شیعى و سۆپایێ پاسداران ب فه‌رمانا (قاسمێ سلیمانى) و ب هاریكارى یا باسكێ خه‌یانه‌ تێ شیان پاریزگه‌ها (كه‌ركووكێ ) دلێ كوردستانێ داگیر بكه‌ن. ل ده‌سپێكێ ئه‌ڤ روودانه‌ بوونه‌ ئه‌گه‌رێ په‌یدابوونا بێ ئومێدیه‌كا مه‌زن د ناڤا دل و ده‌روونێ خه‌لكێ كوردستانێ دا. لێ ب لۆژیك و بكارێ ئێمن یێ سه‌رۆكێ حكومه‌تا هه‌رێمێ (نێچیرڤان بارزانى) و دیسا وه‌كو پارێزه‌ره‌كێ به‌رگریكار ژ بۆى پاراستنا مافێن كێم نه‌ته‌وه‌ و ئاینێن جیاواز و مه‌زهه‌بان ل كوردستانێ خوه‌ دا دیاركرن وه‌ ب ڤى لۆژیكى و پێنگاڤێن ل سه‌رخوه‌ زۆربه‌یا جیهانا ئازاد جاره‌كا دى ئینا سه‌رخه‌تێ بۆ نووكرنه‌ڤه‌یا پشته‌ڤانیكرنێ ژ گه‌لێ كوردستانێ، وه‌ل پێشیا هه‌موویان ژى ده‌وله‌تا (فره‌نسا) بوو. یا ئاشكرابوو كو پێشوازیا سه‌رۆك (ماكرۆن)ى ل شاندا هه‌رێمێ بۆ ڤێ قووناغێ زۆر یا گرنگ و مێژووی بوو، ئه‌نجامێ بوویه‌ ئه‌گه‌رێ به‌روڤاژیكرنا ئاراسته‌یا هه‌ڤكێشه‌یا (سیاسى و دبلۆماسى و له‌شكرى و …هتد) د به‌رژه‌وه‌ندیا گه‌لێ كوردستانێ دا زڤرى، ده‌وله‌تا (فره‌نسا) ل پێشیا هه‌موو ده‌وله‌تێن دیتر یێن جیهانێ تێگه‌هشت كو كێشه‌یا سه‌ره‌كى د ناڤبه‌را حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و ئیراقێ دا پێشیلكرن و بجهنه‌ئینانا دستوورى بوو و دیسان زانى كو ئه‌و بانگه‌شه‌یا (عبادى) بۆ ده‌وله‌تا فیدرالى دكه‌ت به‌روڤاژى یه‌ و ئارمانجا وى ڤه‌گه‌ریانه‌ بۆ دكتاتۆریا شیعه‌گه‌ریى. هه‌تا ئه‌ڤرۆ ژى (عه‌بادى) یێ به‌رده‌وامه‌ و بانگه‌شێ دكه‌ت و خوه‌ وه‌كو په‌هله‌وانه‌كێ سه‌ركه‌فتى ل شه‌رێ داعش و داگیركرنا ئاخا كوردستانێ دا دبینیت، ئه‌و ژى بۆ هندى یه‌ كو ب هزرا وى ئه‌و دێ ل هه‌لبژارتنێن ئیراقێ ژى سه‌ركه‌ڤیت، لێ ئه‌ڤرۆ د ده‌وله‌تا ب ناڤ ئیراقێ دا خودانێن بریارا ئێكلاكه‌ر حه‌شدا شیعى و گرۆپ و هێزێن پر و ئیرانینه‌ وه‌ كار دكه‌ن ژبۆى سه‌رخستنا سیاسه‌ت و ستراتیجیه‌تا ئاسایشا نه‌ته‌وه‌ى یا كۆمارا ئیسلامى یا ئیرانێ، نه‌ك بۆ مانا عه‌بادى داكو دستوورى جێبه‌جێبكه‌ت و ده‌وله‌تا ئیراقێ ئاڤا بكه‌ت، ژ لایه‌كیڤه‌ د ناڤا تێگه‌ه و هزرا شیعه‌گه‌رایێ دا جێبه‌جێكرنا دستوورێ ئیراقێ یێ ساڵا( 2005) واته‌ ب دووماهیك هاتنا شیعه‌گه‌رایى یه‌. ئه‌ڤجا پێدڤى یه‌ هه‌موو جڤاكێ نێڤنه‌ته‌وه‌ى وێ راستى یێ بزانن كو (عه‌بادى) شیان نینن دستوورى جێبه‌جێ بكه‌ت و ئیراق یا هه‌لوه‌شیاى و نه‌مایه‌، له‌ورا ب بۆچوونا من ل هه‌لبژارتنێن بهێت ژى (عه‌بادى) دێ شكه‌ستیێ ئێكێ بیت، ژ به‌ر كو ژ لایه‌كى ڤه‌ نه‌هێزا جه‌ماوه‌رى هه‌یه‌ و نه‌هێزا له‌شكرى داكو بشێت خوه‌ براگریت به‌رانبه‌ر فه‌رمانێن فه‌رمانده‌یێن گرۆپَین حه‌شدا شیعى. ژ لایه‌كێ دیڤه‌ مه‌زنترین پشته‌ڤانێن وى پشتى ده‌وله‌تێن هه‌ڤپه‌یمان و سوننا پشته‌ڤانێن وى كورد بوون و ئه‌و ژى ژ ده‌ستدان. چ جاران ژ بیرا كوردان ناچیت ئه‌و پیلانا درندانه‌ یا (عه‌بادى) و لایه‌نێن پروئیرانی داناى و ل ده‌مێَ كو بزاڤ كرین بۆ دروستكرنا ( پێگوهۆره‌كى) یان ژى بۆ ژ ( ناڤبرنا) كیانێ سیاسى یێ هه‌رێما كوردستانێ، سه‌رئه‌نجام پیلانا وان شكه‌ست و تووشى شه‌رمزاریه‌كا مه‌زن بوون ب تایبه‌تى پشتى جڤاكا نێڤده‌وله‌تى راگه‌هاندى كو نوونه‌رێ راسته‌قینه‌ یێ گه‌لێ كوردستانێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ یه‌ و پێدڤیه‌ یا ب هێزبیت و دێ پشته‌ڤان بین بۆ هه‌ردو سه‌ركردێن گه‌نج (نێچیرڤانى بارزانى و قوباد تاله‌بانى)، د چارچووڤێ ده‌وله‌تا ئیراقێ یا فیدرال و ئێكگرتى و دیمۆكرات دا. دیسا تازه‌ جڤاكێ نیڤده‌وله‌تى تێگه‌هشت ب تایبه‌تى (پاریس) كو پرۆسێسا ئه‌نجامدانا گشتپرسیا خه‌لكێ كوردستانێ هه‌لبژارتنه‌ د ناڤبه‌را دكتاتۆریه‌تێ و ئازادى یێ دا وه‌ هه‌روه‌سا ئه‌و ژى گه‌هشتینه‌ وێ باوه‌رى یێ كو كێشا سه‌ره‌كى د ئیراقێ دا ئه‌ڤرۆ هێزێن شیعه‌ یێن بووینه‌ زۆرینه‌ د ناڤا پرۆسێسا سیاسى دا و هه‌رلایه‌نێ پتر دژى مافێن گه‌لێ كوردستانێ بیت ئه‌وى دێ پێتر جه‌ماوه‌ر هه‌بیت و پێگه‌هێ وى دێ ب هێتر بیت و هه‌لبژارتنان دێ بسه‌ركه‌ڤیت، هه‌ر لایه‌نه‌كێ سیاسى به‌حس ل جێبه‌جێكرنا دستوورى و مافێن نه‌ته‌وه‌ى یێ گه‌لێ كورد بكه‌ت ئه‌و دێ ژ ناڤ شیعه‌گه‌رایێ ده‌ركه‌ڤیت و خودێ ژ وى ستاند، له‌ورا ئه‌ڤرۆ (عه‌بادى) ژى یێ په‌شیمان بووى ژ هه‌بوونا مافێن كوردان د دستوورێ ئیراقا فیدرال دا و یا ب زه‌حمه‌ته‌ گۆتوبێژ ل سه‌ر بهێنه‌كرن، هه‌ر وه‌كو (سه‌دامێ) گۆربه‌گۆر كا چاوا پووشمان ببوو ل رێككه‌ فتنا ئازارا (ساڵا 1970) وه‌ هه‌موو رێك ل گۆتوبێژا گرتن و داخوازیێن ته‌عجیزى كرن ژ سه‌ركردایه‌تى یا شۆره‌شێ و د ئه‌نجامدا بۆ ئه‌گه‌رێ ژ ناڤچوونا گۆتو بێژان و ل دووماهیێ هێرشا له‌شكرى یا درندانه‌ ئینا سه‌ر خه‌لكێ بێگونه‌هێ كوردستانێ. لێ ئه‌ڤرۆ روۆه‌كا دى یه‌ و قووناغه‌كا تازه‌یه‌ و قووناغا پێدانا مافێن گه‌لێن ژێرده‌سته‌ و زولملێكرى یه‌، دیسا قووناغا وه‌رگرتن و پاراستنا مافێ مرۆڤى یه‌، زۆر یا پێدڤى یه‌ كو بۆ ڤێ قووناغێ جاره‌كادى حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ داخوازیێ ژ جڤاكێ نێڤده‌وله‌تى بكه‌ت داكو فشارێ ل حوكمه‌تا (عه‌بادى) بكه‌ت داكو مافێن كوردان بده‌ن ل دووڤ بنه‌مایێن دستوورى. هه‌روه‌سا پێدڤى یه‌ داخواز بهێته‌كرن ژ ئه‌نجوومه‌نا ئاسایشا نێڤده‌وله‌تى داكو بریا ره‌كێ بده‌ن وه‌كو بریارا (688) بۆ پاراستنا خه‌لكێ كوردستانێ ژ هێرشێن حه‌شدا شیعى و لایه‌نێن پروئیرانى.

کۆمێنتا تە