چل رێسایێن عشقێ جه‌لاله‌ددینێ رۆمى و شه‌مسێ ته‌بریزى

چل رێسایێن عشقێ جه‌لاله‌ددینێ رۆمى و شه‌مسێ ته‌بریزى

67

به‌رهه‌ڤكرن و كوردیكرن: ئیسماعیل تاهر
جه‌لاله‌ددینێ رۆمى و سه‌یدایێ وى شه‌مسێ ته‌بریزى و هه‌ر چل رێسایێن عشقێ مرۆڤ دكاریت د ڤان چه‌ند رێزان دا هه‌ر سێیان پێكڤه‌ بنیاسیت..
چل رێسایێن عشقێ
1) ئه‌و رێیا ئه‌م خودێ تێڕا دبینین ره‌نگڤه‌دانا وێ رێیێ یه‌ یا ئه‌م خوه‌ پێ دبینین، هه‌كه‌ خودێ ب تنێ بۆ مه‌ ترس و لێگرتن ئینا، ئانكو رێژه‌كا مه‌زنان ترس و لێگرتنێ دێ ژ دلێن مه‌ ده‌ركه‌ڤیت. لێ گه‌ر مه‌ خودایه‌كێ پڕى حه‌زژێكرن و دلۆڤانى دیت، ئه‌م ژى دێ د وه‌سا بین.
2) رێیا راستیێ ل رێیا دلى دچیت نه‌ ل یا سه‌رى، وى ده‌مى تو دلێ خوه‌ بكه‌ رێنیشانده‌ر نه‌ سه‌رێ خوه‌، ب دلى همبه‌رى ده‌روونى ببه‌ و هه‌ڤڕكیێ بكه‌ هه‌تا دووماهیێ، گه‌ر ته‌ خوه‌ نیاسى دێ خودێ ژى نیاسى.
3) تو دشێى خودێ د رێیا هه‌ر تشته‌كی دا و هه‌ر مرۆڤه‌كى دا بخوینى، چنكو هه‌بوونا خودێ نه‌ یا دوورگرتى یه‌ د مزگه‌فته‌كێ یان دێره‌كێ ڤه‌، ئه‌گه‌ر ته‌ ڤیا بزانى ب دروستى كورسیا وى ل كیڤه‌یه‌، دێ ب تنێ ل جهه‌كى بینى ئه‌و ژى دلێ عاشقه‌كێ راسته‌، كه‌س نه‌ژیایه‌ به‌رى دیتنا وى و كه‌س نه‌مرى یه‌ پشتى دیتنا وى، ئه‌وێ دیتى هه‌تاهه‌تایێ دێ ل گه‌ل مینیت.
4) هزر و ئه‌ڤینیێ ژ چه‌ندین كه‌ره‌سته‌یان هاتینه‌ دروستكرن، هزر مرۆڤان وه‌كى رستكێ پێكڤه‌ گرێدده‌ت، لێ عشق وان گرێیان دبوهژینیت، هزر هه‌ر یا هوشداره‌ و شیره‌ت دكه‌ت “هوشیاربن گه‌له‌ك شاد نه‌بن” و ئه‌ڤینى دبێژیت “بلا بۆ ته‌ خه‌م نه‌بیت به‌ر ب ریسكێ ڤه‌ هه‌ڕه‌” هزر ب ساناهى ژناڤ ناچیت، لێ عشق ب خوه‌ و ئاسان ژناڤدچیت، گه‌نجینه‌ د ناڤ به‌رمایكان دا به‌رزه‌دبن و دلێ شكه‌ستى گه‌نجینه‌یان ڤه‌دشێریت.
5) پتریا ئاریشێن جیهانێ ژ شاشیێن زمانى دروست دبن یان شاش تێگه‌هشتنه‌كا سڤك، چ جاران په‌یڤان ب ڕامانا وان یا ب سه‌رڤه‌ وه‌رنه‌گره‌، ده‌مێ بازنا ئه‌ڤینیێ دروست دبیت وى ده‌مى ئه‌م دزانین ئه‌و زمانێ مه‌ دزانى یێ كه‌ڤن بویى، ئه‌و تشتێ ئه‌م نه‌شێین ب په‌یڤان ده‌ربڕینێ ژێ بكه‌ین ب تنێ ئه‌م ب بێده‌نگیێ دشێین بگه‌هینێ.
6) ب تنێیاتى و ل گه‌ل خوه‌ ب تنێ مان دو تشتێن هه‌ڤدژن، ده‌مێ تو ب تنێ یا ب ساناهیه‌ تو خوه‌ د سه‌ردا ببه‌یى و تو هزر دكه‌یى تو یێ ل سه‌ر رێیا دروست دچى، لێ ب تنێ مان باشتره‌ ئه‌و ئانكو تو ل گه‌ل خوه‌ بمینى بێى تو هزركه‌یى تویێ ب تنێى، ل دووماهیێ باشتره‌ تو بۆ خوه‌ ل كه‌سه‌كى بگه‌ڕى ببیته‌ خوه‌دیكا ته‌، ل بیرا ته‌بیت تو دشێى ب دروستى خوه‌ د دلێ ئێكێ دا ببینى ئه‌گه‌ر خودێ د ناخێ ته‌دا بیت.
7) هندى روودان د ژیانا ته‌دا چێببن و هندى پێشهاتێن شاش دروست ببن، نه‌هێله‌ بێئۆمێدى ل نك ته‌ چێببیت، خوه‌ هه‌كه‌ هه‌موو ده‌رگه‌هـ ژى هاتنه‌ گرتن، چنكو وى ده‌مى خودێ دێ بۆ ته‌ ده‌رگه‌هه‌كێ نوو ڤه‌كه‌ت، تو حه‌مدا خودێ بكه‌. ساناهیه‌ تو حه‌مدا خودێ بكه‌یى ده‌مێ هه‌ر تشت ئاسایى بیت، سۆفیگه‌ر حه‌مدا خودێ دكه‌ن ل سه‌ر یێ وى دایى و دیسا حه‌مدا خودێ دكه‌ن ل سه‌ر وى یێ نه‌دایى.
8) بێهنفره‌هى ڕامانا وێ ئه‌و نینه‌ ل سه‌ر ئاریشێن نه‌رێنى یێ بێهنفره‌هـ بى، به‌لكى یێ دووربین بى، هه‌تا باوه‌رى بۆ ته‌ ب ئه‌نجامێ دووماهیێ چێدبیت ل سه‌ر هه‌ر پرۆسه‌ و پێشهاته‌كێ، بێهنفره‌هى چیه‌؟.. ئانكو تو به‌رێ خوه‌ بده‌یه‌ سترى دا گۆلێ ببینى، به‌رێ خوه‌ بده‌یه‌ شه‌ڤێ دا ئه‌لندێ ببینى. نه‌مانا بێهنفره‌هیێ ئانكو ته‌ دووربینى نینه‌ و تو نه‌شێى ئه‌نجامى ببینى. ئه‌وێن حه‌ز ژ خودێ دكه‌ن چ جاران بێهنفره‌هیا وان ب دووماهى ناهێت، چنكو ئه‌و دزانن هه‌تا كه‌رێ هه‌یڤى مه‌زن دبیت و دبیته‌ هه‌یڤه‌كا گه‌ش ده‌م پێدڤێت، خودایێ مه‌زن ئازارێن داین دا شادى به‌رۆڤاژى بـ دووڤڕا بهێت. هه‌ر تشت د رێیا هه‌ڤدژێ خوه‌ڕا دهێت، چنكو خودێ هه‌ڤكویف نینه‌ دڤیا ڤه‌شارتى بمینیت.
9) تو فه‌رمانێ ل سه‌ر وێ رێیێ نه‌كه‌ یا مرۆڤ ل گه‌ل خودێ بكاردئینین، چنكو هه‌ر مرۆڤه‌كى رێیه‌كا هه‌یى و نڤێژه‌كا تایبه‌ت یا هه‌یى، خودێ په‌یڤێن مه‌ وه‌رناگریت به‌لكى به‌رێ خوه‌ دده‌ته‌ كووراتیا دلێن مه‌، بجهـ ئینان و رێوره‌سم مه‌ ناكه‌نه‌ خودان باوه‌ر، به‌لكو دل مه‌رجه‌ یێ زه‌لال بیت.
10) جوداهیه‌كا مه‌زن د ناڤبه‌را رۆژهه‌لات ورۆژئاڤا یان باشۆر و باكۆر دا نینه‌، تو به‌رێ خوه‌ كیڤه‌ بده‌یى دڤێت تو وێ گه‌شتا خوه‌ بكه‌یه‌ ئه‌و گه‌شتا د ناخێ خوه‌ دا، گه‌ر تو د ناڤا ناخێ خوه‌دا چوویى، دێ شێى هه‌موو جیهانا پان و به‌رین بڕى و ئه‌وا ل پشت وێژى.
11) ده‌مێ داپیرك ژنا دوگیان دبینیت د زارۆبوونێ دا دئێشیت ئه‌و دزانیت رێ یا خۆش نینه‌ ل همبه‌ر زارۆى، ئانكو وى ده‌مى زارۆ نابیت، ژبه‌ر بوونا مرۆڤه‌كێ نوو دڤێت ئێشان هه‌بیت. كا چاوا گركا ته‌قنێ پێدڤى ب گه‌رمه‌كا بلنده‌ دا بشێت خوه‌ راگریت، ئه‌ڤینى ژى سه‌رناگریت ئه‌گه‌ر ئێشان نه‌بیت.
12) گه‌ریان ل دووڤ ئه‌ڤینیێ مه‌ دگوهۆریت، هه‌ر كه‌سێ ل دووڤ ئه‌ڤینیێ بچیت دێ پێگه‌هیت، ده‌مێ گه‌شتا ل دووڤ ئه‌ڤینیێ ده‌سپێكر، ئه‌و مرۆڤ ل ناڤ خوه‌ و ده‌رڤه‌یى خوه‌ دێ هێته‌ گوهۆرین.
13) پترى ستێرێن ئاسمانان مامۆستایێن ساخته‌ یێن هه‌ین، تو تێكه‌لیێ د ناڤبه‌را كه‌سێن ئه‌ز ئه‌زى و كرێكارێن ده‌ستهه‌لاتێ و مامۆستایێن دروست دا نه‌كه‌، مامۆستایێ روحى وراستگۆ سه‌رنجا ته‌ بخوه‌ ڕاناكێشیت و پێشبینیێ ناكه‌ت تو گوهداریا وى بكه‌یى یان په‌سنا وى بكه‌یى، به‌لكى دێ هاریكاریا ته‌ كه‌ت تو رێزێ ل ده‌روونێ خوه‌یێ ژ ناڤدا بگرى، مامۆستایێن دروست وه‌كى شیشه‌یى درۆناكن، رۆناهیا خودێ دوانڕا ده‌رباز دبیت.
14) بزاڤێ نه‌كه‌ به‌رهنگاریا وان بكه‌یى یێن دكه‌ڤنه‌ رێیا ته‌، تو بهێله‌ ژیان د ناخێ ته‌دا بژیت، دلگران نه‌به‌ كو وان ژیانا ته‌ سه‌رێك و بنێك كر، تو دێ چاوا زانى ئه‌و لایێ تو ل گه‌ل كه‌هى بوویى ژ یێ دى داهاتى چێتره‌.
15) خودێ مژوولى چێكرنا ته‌یه‌ ژناڤ دا و ژ ده‌رڤه‌، ب راستى ئه‌و ب ته‌ ڤه‌ یێ مژووله‌، هه‌ر مرۆڤه‌ك ئه‌نجامێ كاره‌كێ به‌رده‌وامه‌ هێدى و ب جهگرى به‌ر ب دروستبوونێ ڤه‌ دچیت، هه‌ر ئێك ژ مه‌ كاره‌كێ ب كێماسییه‌ و بزاڤێ دكه‌ت خوه‌ دروست دكه‌ت، خودێ سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل هه‌ر ئێك ژ مه‌ دكه‌ت وه‌كى ئه‌و ب تنێ، چنكو مرۆڤایه‌تى تابلۆیه‌كێ جوانه‌ نیگاركێشه‌كى كارامه‌ یێ دروستكرى، هه‌موو خال وه‌كهه‌ڤن بۆ گرنگیا تابلۆیه‌كێ هه‌ڤگرتى.
16) یا ب ساناهیه‌ تو حه‌ز ژ خودایه‌كى بكه‌یى ئه‌و یێ دروست و بێ كێماسى بیت، یێ پاك و به‌رز و بلند و خۆراگر بیت، لێ یا ب ساناهى نینه‌ تو حه‌ز ژ برایێ خوه‌یێ مرۆڤ بكه‌یى ب هه‌موو ڤان كێماسى و هه‌ڤدژیان ڤه‌، ژ بیرنه‌كه‌! مرۆڤ نه‌شێت ئێكى بنیاسیت ئه‌و نه‌بیت یێ بشێت حه‌ز ژ وى بكه‌ت، په‌ندگیریێ چ بهایێ خوه‌ بێى عشقێ نینه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌م فێرنه‌بین حه‌ز ژ چێكرى یێن خودایێ خوه‌ بكه‌ین ئه‌م نه‌شێین عشقێ بكه‌ین و نه‌شێین ب دروستى خودێ بنیاسین.
17) پیساتیا دروست دكه‌ڤیته‌ د ناخی دا، یا دى ب شووشتنێ پاك دبیت، جۆره‌كێ پیساتیێ هه‌یه‌ ب ئاڤێ ناچیت ئه‌و ژى پیساتیا نه‌ڤیان و ره‌گه‌زپه‌ره‌ستیێ یه‌ كو روحێ پیس دكه‌ت، ئه‌م دشێین له‌شێن خوه‌ ب رۆژى و كێمیێ پاك بكه‌ین، لێ عشق ـ ئه‌ڤینى ـ حه‌ز ژێكرن دشێت دلێن مه‌ پاك بكه‌ت.
18) كه‌ون هه‌موو د ناڤ هه‌ر مرۆڤه‌كی دا یێ د ناخێ ته‌دا، هه‌ر تشتێ تو ل ره‌خ و دۆرێن خوه‌ دبینى دبیت تو حه‌زژێ نه‌كه‌یى، خوه‌ ئه‌و مرۆڤێن مه‌ نه‌ڤێن ژى یێ د ناخێن مه‌دا ب پلێن جودا جودا. تو ل ده‌رڤه‌یى ناخێ خوه‌ ل ئیبلیسى نه‌گه‌ڕه‌، ئیبلیس هێزه‌كا هشكبڕ نینه‌ ژ ده‌رڤه‌ هێرشێ دكه‌ته‌ ته‌، به‌لكو ئه‌و ده‌نگه‌كێ ئاسایى یه‌ ژ ناخێ ته‌ دهێت، ئه‌گه‌ر ته‌ باش خوه‌ نیاسى و توڕوووبڕى لایێ خوه‌یێ تارى و زڤر یان یێ رۆناك بوویى وى ده‌مى دێ گه‌هیه‌ بلندترین شێوه‌یێن پێگه‌هشتنێ و ده‌مێ ته‌ خوه‌ نیاسى وى ده‌مى دێ خودێ نیاسى.
19) ئه‌گه‌ر مرۆڤه‌كى ڤیا وێ رێكێ بگوهۆریت یا ئه‌و پێ سه‌ره‌ده‌ریێ ل گه‌ل خه‌لكى دكه‌ت ل به‌راهیێ دڤێت ئه‌و سه‌ره‌ده‌ریێ ب وێ رێیێ ل گه‌ل خوه‌ بكه‌ت، ئه‌گه‌ر فێرنه‌بوو دێ چاوا حه‌ز ژ خوه‌ كه‌ت ب حه‌زژێكرنه‌كا راست و دروست چ رێیێن دى نینن ئه‌و بشێت حه‌زژێكرنێ بكه‌ت، ده‌مێ ئه‌و دگه‌هیته‌ وێ قووناغێ دێ هه‌موو سۆپاسیا وان هه‌موو سترییان كه‌ت یێن خه‌لكه‌ك دهاڤێژیته‌ د رێیا وى دا، ئه‌ڤه‌ بخوه‌ به‌لگه‌یه‌ نێزیك دێ گول ل وى بارن. چاوا مرۆڤ دشێت ره‌خنێ ل یێن دى بگریت ژبه‌ركو ئه‌و رێزێ ل وى ناگرن ئه‌گه‌ر ئه‌و بخوه‌ هێژایى رێزگرتنێ نه‌بیت.
20) هند گرنگیێ نه‌ده‌ كا دێ رێك ته‌ كیڤه‌ به‌ت، بلا ته‌ ئاگه‌هـ ژ پێنگاڤا ئێكێ هه‌بیت، ئه‌ڤه‌ پێنگاڤان ژ هه‌مووان زڤرتره‌ دڤێت تو خوه‌ ل به‌ر به‌رپرسیێن وێ بگرى. ده‌مێ ته‌ ئه‌و پێنگاڤ هاڤێت، بهێله‌ هه‌ر تشته‌ك ب شێوه‌یه‌كێ ئاسایى بچیت و یا دى دێ ژ نك خوه‌ هێت، تو ل گه‌ل چوونا پێكڤه‌ نه‌به‌، تو چوون بخوه‌ به‌.
21) ئه‌م هه‌موو یێ ژ ئێك وێنه‌ چێبووین و ل گه‌ل هندێ ژى ئه‌م بۆنه‌وه‌رێن جودا و به‌رۆڤاژینه‌، دو مرۆڤێن وه‌ك ئێك ژى نینن، دو دل ژى ب هه‌مان ریتم و سه‌لیقه‌ وه‌كى ئێك خوه‌ ناقوتن، ژ به‌ر نه‌رێزگرتنا جوداهیان و سه‌پاندنا هزرێن خوه‌ ل سه‌ر یێن دى ڕامان ژێ ئه‌وه‌ كو تو رێزێ ل وى سیسته‌مێ پیرۆز ناگرى یێ خودێ دانایى.
22) ده‌مێ عاشقه‌كێ راستێ خودێ دچیته‌ د مه‌یخانه‌كێ ڤه‌ ئه‌و دبیته‌ ژۆرا وى یا نڤێژێ، لێ ده‌مێ مه‌یڤه‌خوره‌ك دچیته‌ د مه‌یخانێ ڤه‌ ئه‌و جهـ دبیته‌ مه‌یخانا وى، هه‌ر تشتى ئه‌م ب دلێ خوى دكه‌ین نه‌ ب دیمه‌نێن ده‌رڤه‌، سۆفیگه‌ر فه‌رمانێ ل سه‌ر خه‌لكى ناكه‌ن ژ دێمه‌نێ وان یان ئه‌و چنه‌، ده‌مێ سۆفیگه‌ر به‌رێ خوه‌ دده‌ته‌ ئێكى هه‌ردو چاڤێن خوه‌ دنقینن و چاڤێ سیێ ڤه‌دكه‌ت، ئه‌و چاڤێ جیهانا ژناڤ دا دبینیت.
23) ژیان قه‌ره‌كێ ده‌مكیه‌ و جیهانا نوكه‌ ژى چاڤلێكرنه‌كا كزا راستیێ یه‌، زارۆ ب تنێ تێكه‌لیێ د ناڤبه‌را یاریێ و راستیێ دا دكه‌ن، مرۆڤ ژى یان دێ ب دووڤ یاریێ كه‌ڤن یان دێ شكێنن و ژێ تێربن وهاڤێژنه‌ لایه‌كى، د ڤێ ژیانێدا خو ژ هه‌مى جورێن توندیێ بده‌ پاش ژبه‌ركو ئه‌و دێ هه‌ڤسه‌نگییا ته‌یا ژناڤدا تێكده‌ت، سۆفیگه‌ر سه‌رده‌ریێ ب توندیێ ناكه‌ت به‌لكو هه‌ر ده‌م یێ لێبۆرى وراستگره‌.
24) مرۆڤ جهه‌كێ بژاره‌ د ناڤ بوونه‌وه‌رێن خودایى دا ڤه‌دگریت، چنكو خودێ روح یا دایێ، ئه‌م هه‌موو یێن داین دا ببینه‌ جهگرێن وى، پرسیار ژخوه‌ بكه‌، ته‌ چه‌ند جاران وه‌ك جهگرێ وى ره‌فتار كریه‌، ئه‌ڤه‌ ئه‌گه‌ر ته‌ كربیت، ل بیرا ته‌ بیت ل سه‌ر هه‌ر ئێك ژ مه‌یه‌ وێ روحا خودایى د ناڤ خوه‌ دا ئاشكرا بكه‌ت و ل دووڤ وێ بژیت.
25) دۆزه‌خ یا ل ڤێره‌ و به‌هه‌شت ژى، به‌س هزرا خوه‌ د ترسا دۆزه‌خێ دا بكه‌ن یان خه‌ونان ب به‌هه‌شتێ ڤه‌ ببینن، ئه‌و هه‌ردو نوكه‌ یێن هه‌ین، چه‌ند جاره‌كێ ئه‌م عشقێ بكه‌ین ئه‌م بلند دبینه‌ ئاسمانى و چه‌ند جاره‌كێ كینێ هلگرین یان چاڤپێنه‌ڕابوونێ بكه‌ین یان جه‌نگێ هلكه‌ین ئێكسه‌ر ئه‌م دكه‌ڤینه‌ د دۆزه‌خێ دا.
26) نه‌زیانێ بكه‌ و زیانێ ل خوه‌ بكه‌، یێ دلۆڤان به‌، یێ ئاخفتن ڤه‌گوهێز نه‌به‌ خوه‌ هه‌كه‌ ئه‌و ئاخفتن دبێ تاوان ژى بن، ژبه‌ركو ئه‌و په‌یڤێن ژ ده‌ڤێ مه‌ دپه‌شن ژ ناڤناچن، ئه‌و دچنه‌ ئاسمانه‌كێ بێ دووماهى و دێ جاره‌كا دى د ده‌مه‌كێ گونجایی دا بۆ مه‌ زڤڕن، ئازاردانا مرۆڤه‌كى ئازاره‌ بۆ مه‌ هه‌مووان و دلخۆشكرنا مرۆڤه‌كى وه‌ل مه‌ دكه‌ت ئه‌م هه‌موو ببشكڤین.
27) ئه‌ڤ جیهانه‌ وه‌كى چیایه‌كێ به‌فرگرتیه‌ به‌رسڤا ده‌نگێ ته‌ دده‌ت، هه‌ر تشتێ تو بێژى یێ چاك یان خراب دێ رۆژه‌كێ ب شێوه‌یه‌كى بۆ ته‌ زڤڕیت، ئه‌گه‌ر ئێكى ب خرابى به‌حسێ ته‌كر تو ب خرابى به‌حسێ وى ب هه‌مان رێك نه‌كه‌، دێ كار خرابتر لێهیت، دێ خوه‌ د بازنه‌كێ ڤالا ژ تێنه‌كا كه‌ربگرتى دا بینى، وى ده‌مى تو چل رۆژان ئه‌رێنى هزربكه‌ و ب باشى به‌حسێ وى بكه‌، دووماهیێ دێ هه‌موو تشت ب شێوه‌یه‌كێ دى دیاربن و تو ژى دێ د ناخێ خوه‌ دا بیه‌ ئێكێ دى.
28) ده‌مێ بۆرى شرۆڤه‌یه‌ و پاشه‌رۆژ پاشۆپه‌، جیهان ب رێیا ده‌مى خوه‌ ڤه‌دگوهێزیت هه‌ر وه‌ك هێله‌كا راست، ژ ده‌مێ بۆرى دچیته‌ پاشه‌رۆژێ، به‌لكى ده‌م بخو ب رێیا هنده‌ك لویلیكێن بێ دووماهیڕا د ناڤ مه‌ دا ده‌رباز دبیت، سه‌رمه‌دى ڕامان ژێ ئه‌و نینه‌ ده‌مه‌كێ رها بیت، به‌لكو ئه‌و نه‌مرى یه‌.
29) ڕامان ژ قه‌ده‌رێ ئه‌و نینه‌ ژیانا مه‌ گرێدایى قه‌ده‌ره‌كا بنه‌جهـه‌، ژبه‌ر هندێ هێلانا هه‌ر تشته‌كى بۆ قه‌ده‌رێ و پشكدارى نه‌كرنا د میۆزیكا كه‌ونیدا نه‌زانینه‌كا رها یه‌، میۆزیكا كه‌ونى هه‌مى جهـ یێن ڤه‌گرتین و ژ چل ئاستێن جۆرا وجۆر پێك دهێت، قه‌ده‌را ته‌ ئه‌و ئاسته‌ یێ تو ئاوازا خوه‌ پێ دژه‌نى، دبیت تو ئامیرێ خوه‌ نه‌گوهۆرى به‌لكى تو ئاستى ـ پلێ دگوهۆڕى یا تو دشێى ئاوازا وێ ب ژه‌نى.
30) سۆفیگه‌رێ راست ئه‌وه‌ یێ بێهنفره‌هیێ بكێشیت خوه‌ ئه‌گه‌ر ب شاشى ژى هاته‌ تاوانباركرن، یان ژ هه‌مى جها ڤه‌ هێرش ل سه‌ر هاته‌ كرن، ئه‌و په‌یڤه‌كا كرێت ژى نابێژیته‌ ره‌خنه‌گره‌كێ خوه‌، ئه‌و كه‌سێ تاوانبار ناكه‌ت، چه‌وا دبیت هه‌ڤڕك و دژ و یێن دى هه‌بن و ناخ ل پلا ئێكێ نه‌بیت؟ چاوا دبیت ئێك ره‌خنێ ل وى بگریت د ده‌مه‌كیدا “ئێك” ب تنێ یا هه‌یى.
31) ئه‌گه‌ر ته‌ ڤیا باوه‌ریا خوه‌ ب هێز بێخى دڤێت ژ ناڤدا تویێ نه‌رم بى، باوه‌ریا ته‌ دێ خورستى بیت و وه‌كى كه‌ڤرى هشك بیت، دڤێت دلێ ته‌ وه‌كى په‌رى یێ نازك بیت، ئه‌گه‌ر تو تووشى نه‌خۆشیه‌كێ بوویى یان روودانه‌ك ب سه‌رێ ته‌ هات یان تووشى زیانه‌كێ بویى یان ترسه‌ك بۆ ته‌ چێبوو ئه‌م هه‌موو دێ روِویبروویى روودانان بین ئه‌وێن نیشا مه‌دایى دێ چاوا بینه‌ خودانێن كێمترین ئه‌ز ئه‌زى و پترین په‌ندگیرى و پتر سۆزدار و پتر مه‌رد بین، هه‌ر چه‌نده‌ هنده‌ك ژ مه‌ فێرى وانێ دبن و پتر نازك وراست دبن و یێن دى پتر هشك و زڤر دبن، ئه‌و رێیا دبیته‌ هاریكار پتر نزیكى راستیێ ببى خوه‌ د به‌رفره‌هیا دلێ ته‌ دا دبینیت دا همبێزا هه‌موو مرۆڤایه‌تیێ بكه‌یى و جهێ پتر ئه‌ڤینیێ تێدا بكه‌ت.
32) دڤێت چ تشت نه‌ بنه‌ رێگر ناڤبه‌را دلێ ته‌ و خودایێ ته‌دا، نه‌ مه‌لا و نه‌ قه‌شه‌ و نه‌ زانا و نه‌ ده‌ستهه‌لاتا ره‌وشتى و ئاینى، خوه‌ باوه‌ریا ته‌ ژى، تو باوه‌ریێ بده‌ بها و تێگه‌هێن خوه‌، لێ ل سه‌ر كه‌سێ نه‌سه‌پینه‌، ئه‌گه‌ر ته‌ دلێن خه‌لكى شكاندن هندى باوه‌ریا ته‌ یا خورستى و قه‌نج بیت وى ده‌مى باوه‌ریه‌كا باش نابیت، خوه‌ ژ په‌رستنا هه‌موو جۆرێن (بت ـ صنم)ان دووربێخه‌ ژبه‌ركو ئه‌و دێ دیتنا ته‌ مژه‌وى كه‌ن، بلا ب تنێ خودێ رێنیشانه‌رێ ته‌ بیت، یێ هوشیار به‌ چ راستیان چێنه‌كه‌ كو ل نك ته‌ بت بن.
33) سه‌ره‌رایى كو مرۆڤ ل ڤێ جیهانێ بزاڤێ دكه‌ت دا تشته‌كى په‌یدابكه‌ت یان ببیته‌ كه‌سه‌كێ گرنگ، هه‌موو تشت پشتى مرنا وى دێ هێنه‌ گوهۆرین، بلا ته‌ ئارمانجا گه‌هشتنا ب قووناغێن بلندێن ژ نه‌بوونێ هه‌بن، تو د ڤێ جیهانا سڤك و ڤالا دا وه‌ك نمره‌ “چنه‌ ـ صفر” بژى، چنكو ئه‌م وه‌كى نه‌مامێن گولا ینه‌، جوانى ب تنێ ژ ده‌رڤه‌ نینه‌، به‌لكو ڤالاهیا د ناخێن مه‌ دا و ئه‌و وه‌دكه‌ت ئه‌م به‌ژن بلند وشه‌نگ خوه‌راگر بین، پێگه‌هشتن د نه‌بوونێدایه‌، یا ئه‌م بزاڤێ دكه‌ین بده‌ستڤه‌بینین نه‌شێت ئه‌م د ژیانێ دا به‌رده‌وام بین.
34) خوڕاده‌ستكرن ئه‌و نینه‌ خودان یێ لاواز و نه‌رێنى بیت، هه‌بوونا باوه‌ریێ ب قه‌ده‌را خودێ یان خۆڕاده‌ستكرن، به‌لكى به‌رۆڤاژى هێزا دروست د خۆڕاده‌ستكرنێ دایه‌ ـ ئه‌و هێزا ژناڤ دا دهێت ـ ئه‌وێن خوه‌ ڕاده‌ستى گه‌وهه‌رێ خودایى دكه‌ن ب ئارامى دژین خوه‌ ئه‌گه‌ر جیهان هه‌موو تووشى تێكچوون و هنگاڤتنێ ببیت.
35) ل ڤێ جیهانێ هه‌موو تشت وه‌كهه‌ڤ ورێكوپێك نینه‌، به‌لكى هه‌ڤدژى باش خۆیا دكه‌ن، ئه‌و ئه‌گه‌رن ئه‌م پێنگاڤان به‌ر ب پێش ڤه‌ بهاڤێژین، هه‌ڤدژى یێن د كه‌ونیدا هه‌ین یێ د ناڤ ناخێ هه‌ر ئێك ژ مه‌دا هه‌ین، له‌و دڤێت خودان باوه‌ر ل گه‌ل خریایێ د ناڤ ناخێ خوه‌ دا كۆمببیت، دیسا دڤێت مرۆڤێ خریایى ژى دگه‌ل باوه‌ردارێ بێده‌نگ د ناڤا خوه‌ دا بنیاسیت و هه‌تا ئه‌م بگه‌هینه‌ وێ رۆژێ مرۆڤ ب قووناغا دروستبوونێ شاد ببیت ئانكو قووناغا مرۆڤێ نموونه‌یى، چنكو باوه‌رى پرۆسه‌كا پله‌داره‌ و دڤێت هه‌ڤكویفێ خویێ خریایى هه‌بیت.
36) ئه‌ڤ جیهانه‌ ل سه‌ر بنه‌مایێ پێكگوهارتنێ هاتیه‌ ئاڤاكرن، مرۆڤ دێ هێته‌ پاداشتكرن ل سه‌ر كاره‌كێ بچویكێ قه‌نج، و دێ سزایێ ل سه‌ر كاره‌كێ خرابێ بچووك وه‌رگریت، تو ژ پیلانا نه‌ترسه‌، ژ سه‌ردابرنێ ژى، ژكارێن خرابێن خه‌لكى ژى، ل بیرا ته‌ بیت ئه‌گه‌ر ئێكى بۆ ته‌ ته‌لهه‌ك دانا بزانه‌ دبیت ئه‌و خودێ یا وه‌كرى چنكو ئه‌و پلاندارێ مه‌زنه‌، به‌لگه‌ك ژ دارێ ناوه‌ریێت بێى زانینا وى، بلا ته‌ باوه‌رى پێ هه‌بیت و ب شێوه‌كێ رها، هه‌ر تشته‌كێ خودێ دكه‌ت ب شێوه‌كێ جوان دكه‌ت.
37) خودێ ده‌مگره‌كێ هووربینه‌، هند یێ هووربینه‌ هه‌تا دگه‌هیته‌ ڕادده‌كى پۆلێن و سیسته‌مێ هه‌ر تشته‌كى ل سه‌ر روویێ ئه‌ردى ل ده‌مێ وى چێدبیت، نه‌ به‌رى خوله‌كه‌كێ نه‌ پشتى خوله‌كه‌كێ، ده‌مژمێر ب هووربینیه‌كا مه‌زن دبۆریت بۆ هه‌مووان وبێ جوداهى. هه‌ر مرۆڤه‌كى ژى ده‌مه‌ك یێ هه‌یى بۆ حه‌زژێكرنێ و ده‌مه‌ك بۆ مرنێ.
38) نه‌ دره‌نگه‌ تو پرسیار ژ خوه‌ بكه‌یى، ئه‌رێ ئه‌ز یێ ئاماده‌مه‌ بۆ ڤێ ژیانا ئه‌ز تێدا دژیم، ئه‌ز یێ به‌رهه‌ڤم خوه‌ ژناڤدا بگوهۆڕم، خوه‌ وى ده‌مى ئه‌گه‌ر ته‌ رۆژه‌ك ب تنێ وه‌كى یا به‌رى وێ مابیت، ل گه‌ل هه‌ر ده‌مه‌كى و ل گه‌ل هه‌ر بێهن هلكێشانه‌كێ دڤێت مرۆڤ خوه‌ نووكه‌ت و جاره‌كا دى خوه‌ نووكه‌ت، وێ ژى ب تنێ رێیه‌كا هه‌یى خوه‌ ئه‌گه‌ر مرۆڤ د ژیانه‌كا نوودا ببیت ئه‌و ژى مرنه‌ به‌رى مرنێ.
39) هه‌ر چه‌نده‌ پارچه‌ دهێنه‌ گوهۆرین، لێ هه‌موو وه‌كى خوه‌ دمینیت، ده‌مێ دزه‌ك دمریت دزه‌كى ژدایك دبیت، ده‌مێ كه‌سه‌كێ هێژا و ده‌ستپاك دمریت ئێكێ دى یێ وه‌كى وى جهێ وى دگریت، ب ڤێ رێیێ تشته‌ك نامینیت بێى گوهۆرین، به‌لكو چ تشت ناهێته‌ گوهۆرین، ل به‌رامبه‌ر هه‌ر سۆفیگه‌ره‌كێ دمریت ئێكێ دى دبیت ل جهه‌كێ دى ل ڤێ جیهانێ، ئایینێ مه‌ ئایینى عشقێ یه‌ و هه‌موو مرۆڤ گرێدایى زنجیره‌یه‌كا ب دلێن وانڤه‌ نه‌ ئه‌گه‌ر بازنه‌یه‌ك ژێ پچیا ئێكا دى دێ جهێ وێ گریت، ناڤ دهێنه‌ گوهۆڕین لێ گه‌وهه‌ر هه‌ر ئه‌وه‌.
40) ژیانێ بێى عشق چ بهایێ خوه‌ نینه‌، پرسیار ژ خوه‌ نه‌كه‌ كا ته‌ چ جۆرێ عشقێ دڤێت، یا روحى یان كه‌ره‌سته‌یى، یا خودایى یان یا دونیایێ، رۆژهه‌لاتى یان رۆژئاڤایى، ژێك پرت وبلاڤه‌بوون پرت و به‌لاڤه‌بوونه‌كا دى دئینیت، عشقێ ناڤ ونشان و پێناسه‌كرن نینن، ئه‌و ئه‌وه‌، یا پاك و ب ساناهیه‌، “عشق ئاڤا ژیانێ یه‌ و كه‌سێ عاشق روحه‌كه‌ ژئاگرى”. كه‌ون دێ ب شێوه‌كێ دیتر بیت ده‌مێ ئاگر حه‌ز ژ ئاڤێ بكه‌ت.
شه‌مسێ ته‌بریزى (محه‌مه‌دێ كۆڕێ مه‌لك دادێ ته‌بریزى)
(1185 ته‌بریز ـ 1248 خوێ)
ژێده‌ر: ar.wikipedia.org

کۆمێنتا تە