خزمهتا گشتی … كۆلاڤهكێ مهزنه
د.جمعه بهندی ـ دهۆك
ههر كارهكێ مرۆڤ دكهت ههكه ژ دهسپێكێ بۆ خودێ پاك و دلۆڤان نهبیت، من قهت باوهری نینه دێ ناڤهراستا وی یان دووماهیا وی بۆ وهلاتی بیت یان مللهتی یان دێ بۆ خزمهتا گشتی بیت.
بهلێ دێ ههر دهسپێك و ناڤهراست و دووماهیا وی كاری و ههر كارهكێ دی، ب تنێ دێ بۆ بهرژوهندیا تاكهكهسان بیت یان دێ بۆ كۆمهكا كهسان بیت، یان دێ بۆ چهند لایهنێن سیاسی بیت، یان ئهوێن سیاسهتێ ب مللهتی و مرۆڤان دكهن یان ب زمانێ ڤی سهردهمی دێ بۆ هندهك كۆمپانیان بیت.
لهورا ههكه ئهم بهێین و تهماشی وان تهخان بكهین ئهوێن رۆلهكێ بهرچاڤ ههی د ناڤا جڤاكی دا، یان ب دهستواژهكا دێ ئهوێن دبێژنێ هێزا كاریكهر دلڤاندن و گوهۆرینا جڤاكی دا، دێ بینین ههر هێزهك ژ ڤان هێزێن جڤاكی رهنگهكی ژ رهنگان ب تنێ بزاڤ و خهباتێ دكهن ژبۆ بهرژوهندی و خزمهتا خوهیا تایبهت.
ههكه ئهم بهێین هندهك ژ ڤان نموونێن هێزا جڤاكی و سیاسی ژێبگرین ژناڤا جڤاكێ كوردستانێ دێ بۆ مه ب ڤی رهنگی راستیا خزمهتا وان دهركهڤیت:
1ـ پارتێن سیاسی چ یێن نهتهوهیی بن یان یێن نشتیمانی بن یان یێن ئیسلامی بن یان یێن دیمۆكراسی بن یان یێن كۆمۆنیست و چهبخواز بن، و تایبهت سیاسهتمهدارێن ڤان پارتان، دێ ههردهم بهرژهوندیا خوهیا تایبهت پێچن و ڤهشێرن د ناڤ بهرژوهندیێن گشتی دا و ههر پارتهك ب رێیێن خوهیێن تایبهت، دێ مللهتی هاندن بۆ پشتهڤانی و خوهگۆریكرن د رێیا ڤێ ئارمانجا گشتی دا، و پشتی ئارمانجا ناڤبری دهێته جێبهجێكرن دێ بینی ب تنێ هندهك پێ گههشتنه گوپیتكێ و دوباره بهرێ مللهتی دا ئارمانجهكا دی یا گشتی.
2ـ بنهمالێن مهزن دێ ب ناڤێ عهشیرهتێ و مرۆڤكانێ بازاری شدینن و دێ بهرژهوهندیێن خوه یێن تایبهت د ناڤێ عهشیرهتێ ڤه ڤهشێرن و ب دهنگهكێ بلند دێ بێژن ناڤچێن مهژی مافێ ئمتیازات و دهستكهڤتان یێ ههی، و ههر دهمێ ئهو ماف و دهستكهڤت هاتن بێ دودلی ژ دهرازینكا مالێ نابۆرن.
3ـ زهلامێن ئاینی ئهویێن خوه ددهنه نیاسین وهك ((مهلا)) ههر ژ عهمامێ و دهرسۆك و جوبه و شهلوالی و ریهێن خوه، دێ ئێخنه د خزمهت و بهژوهندیا خوهیا تایبهت دا، بهلێ پشتی بهرژوهندیا خوهیا تایبهت كراسهكێ ئاینی بكهنه بهر و باش بۆیاخ بكهن ب ئایهتێن قورئانا پیرۆز و فهرمۆدێن پێغهمبهرێ نازدار ـ سلاڤێن خودێ ل سهر بن ـ و گۆتنێن ئیمام ئهبۆ حهنیفه و ئیمام ئهنهسی و ئیمام شافعی و ئیمام حهنبلی، ب مهرهما فرۆتنا گۆتنێن خودێ پاك و دلۆڤان و فهرمۆدێن پێغهمبهرێ نازدار و ئاخڤتنێن ههر چار مهزههبان و ب خودانێن وانڤه د ناڤا سویكا سیاسهتمهداران و بنهمالێن مهزن و بهرپرسێن حزبی پێخهمهت پلهكێ یان چهند دهرههمهكێن كێم، بسم الله الرحمن الرحیم: ((ۆڵا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللهِ پَمَنًا قَلِیلًا إِنَّمَا عِنْدَ اللهِ هُۆ خَیْرٌ ڵكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْڵـمُونَ)) سوره النحل ـ ئایهتا (95).
4ـ رهوشهنیر و نڤێسهر و ئهكادیمی و چاڤدێرێن سیاسی دێ ههر رۆژ رهنگهكێ ل بهژنا خوهیا نزم كهن مینا ((حهربائێ)) و ههر سهمتا سیاسهتمدار پهیڤا خوه پاڤێژنێ، وی دهمی ههمێ پێگهڤه دێ وهك شلخا مێشا دێ قهست كهنێ و دادنێ و دێ ب دههان تهرازیا ڤێ ئاخڤتنێ كێشن و پیڤن و پهحن كهن و درێژكهن، بهلكی ههستیهكێ گۆشتی بۆ لغاڤێن وان ژی بێته هاڤێتن.
5ـ بازركان و كۆمپانی دێ ههر ههیام ههیام ب رێیا راگههاندنێ دێ بهژوهندیهكا گشتی داهێنن، ب مهرما بهرژوهندیا خوهیا تایبهت، ڤێجا دێ بینی ههر كارهك دوباره سێ باره دێ ئێنه چێكرن، و ب رێیا قانوونێن سهقهت، دێ سامانێ گشتی بیته سامانهكێ تایبهت و د بن ناڤێ خزمهتكرنا گشتی!!
6 ـ ریڤهبهر و رێڤهبهری ژی بهرژهوندیێن خوهیێن تایبهت تێكههل دكهن دل گهل بهرژهوهندیێن گشتی، بۆ نموونا جامێری ههر كارهكی یان پرۆژهكی بهری دهستپێبكهت، ههر ژ دهسپێكێ دێ هزرا خوه د پشكا خوهدا كهت، ڤێجا ههر ژ كرینا قهلهم رساسی بۆ پرۆژهی ههتا برینا قردێلا سۆر، یان ژبۆ خزمهتا گشتی دێ بریارێ دهت جادهكێ ڤهكهن، بهلێ دهمێ تو ل دووڤ چی، دێ بینی مالا سهیدای یان ئێك ژ كهسوكارێن وی یا ل وێرێ یان ژبۆ خاترا چاڤێن بهرپرسهكی ئهڤ كاره یێ كری و ههر وهسا دهمێ چێكرنا باخچهكی دبینین …
لهورا یا فهره بهێته گۆتن: ههر دهمێ ته دیت كار و خزمهت ب ڤان پیڤهر و پێنگاڤان هاته برێڤهبرن وێ دهمی جڤاك یان گومهلگههـ دێ ب نزمترین ئاست پێشڤهچت و ههتا پێنگاڤهكێ بۆ پێشڤه بێته هاڤێتن، دێ دههان پێنگاڤان بۆ پاژڤه هاڤێن.
هۆسا دێ بینین گهشهپێدانا پاشڤهمانێ و پاشكهڤتنێ یا ل ئاستێن بلندا و رێیێن نڤستنا مللهتی ژ خهوهكێ بۆ خهوهكا دی یا داهێنانهكا بێ توخیب دا.
و بێگومان د ڤان دهلیڤان دا، نه پارتێن سیاسی و نه سیاسهتمدار و نهزهلامێن ئاینی و نه بنهمالێن مهزن و نه كۆمپانی و نه بازرگان، چ جار كارناكن دا ئهڤ مللهته ژ خهوا خوهیا گران هشیاربیت، دا خزمهتكرنا گشتی یا بهردهوام بیت ؟!!!.
تێبینی:
1 ـ ئهڤ نموونێن من ئیناین و ئاماژه پێ دای، نهرههاینه، ب دهستواژهكا دی رێژهینه.
2ـ زانایێن ئاینی مهرهما وان خزمهتا ئاینی بكهن، بهلێ زهلامێن ئاینی مهرهما وان بازرگانیێ ب ئاینێ بكهن بۆ بهرژهوهندیا خوهیا تایبهت و ئهڤ رهنگه د ناڤ مهدا دمشهنه.
3ـ ل وهلاتێن دهرڤه ـ رۆژئاڤا ـ ههر ئێك خزمهتا خوهیا تایبهت دكهت، بهلێ وهلاتێ وان زهنگین دبهت، بهلێ ل وهلاتێ مه، ههمی یێ خزمهتا وهلاتی دكهن، بهلێ بتنێ مرۆڤ یێن زهنگین دبن وهلات ژی ههر یێ ههژاره.
4ـ تاكهكهسێ ڤی وهلاتێ ژی یێ گههشتیه وێ رادێ ههر كارهك یان بریارهك بهێتهدان، ئهو ژی دێ ل دۆر بهرژوهندیا خوه پهسنا وێ دكهت، بۆ نموونه دهمێ داخواز دكهت مووچێ تهخهكا جڤاكی زێدهبیت، دێ بینی چنكو ئێك ژ كهسوكارێن وی دێ ژڤێ بریارێ سوودمهندبیت.
5ـ گومان تێدا نینه ههر كارهكێ مرۆڤ دكهت بۆ خزمهتا گشتی، دڤێت پیچهك بارا مرۆڤی ژی تێدابیت، وهك پالدهرێ بۆ بهردهوامیا ژیانێ، بهلێ نابیت ئهڤ پیچه بهێته سهنتهر و ههمیان دێ ل دۆر وێ ب زڤریت.
*دكتوراه فی الفقه المقارن
