هـونـەر و سیاسـەت؛ رەنگ و ستران دبنە چـەكێ گـوهۆڕینێ
ئەمیر سەدیق
د دیرۆكا مرۆڤایەتیێ دا؛ هونەر نە بتنێ ئامرازەك ژبۆ دەربرینا جوانیێ یان رابۆراندنا دەمی بوویە. بەلكو هێزەكا نەرم و كاریگەر بوویە د گۆرەپانا سیاسەتێ دا. ژ سترانێن شۆرشگێری هەتا تابلۆیێن رەخنەگر. هونەرمەندان شیایینە ب رێكا بەرهەمێن خۆ، كاریگەریێ ل سەر بڕیارێن سیاسی هشیاركرنا جڤاكێ و هەتا هەلوەشاندنا رژێمان ژی بكەن. پەیوەندیا هونەری و سیاسەتێ پەیوەندیەكا ئالۆز و دوئالی یە؛ جاران هونەر دەستهەلاتێ رەت دكەت و جارنا ژی دەستهەلات هونەری بكاردئینیت.
ل جهێن زۆرداریێ و نەبوونا ئازادیێ هونەر دبیتە دەنگێ بێ دەنگان، هونەرمەند ب رێكا هۆزان و شانۆ و موزیكێ نەرازیبوونا خەلكی نیشاددەن. بۆ نموونە د شۆرشێن كوردی و جیهانی دا و ب تایبەت ئەگەر كوردستانێ بكەینە نموونە، دێ بینین پشتی شۆرشا ئیلۆنا مەزن و ب تایبەت ل دەسپێكا سالێن حەفتێیان تیپەكا مۆزیكێ هاتە دامەزراندن د ناڤ شۆرشێ دا كو بارەگایێ وێ ئێزگەهێ دەنگێ كوردستانا ئیراقێ بوو. ل وی دەمی چەندین سترانێن سیاسی دروستكرن و ژ بۆ خزمەتا شۆرشێ هاتنە تۆماركرن، هەر دیسا ل ئالیەكێ دی هونەرمەندێ كورد شڤان پەروەر ژ دەرڤەی وەلاتی و خۆدێ ژێ رازی تەحسین تاها د ناڤ جەرگێ دوژمنی دا، ستران و سروود دگۆتن ژبۆ خزمەتا شۆرشێن كوردی و گەلەك هونەرمەند و سترانبێژێن دی ژی، ب وی شێوەی كار دكر. كەواتە ستران و هەلبەستێن نیشتیمانی دینەمۆیەكا سەرەكی بوون ژبۆ بلندكرنا هەستا نەتەوایەتی و هاندانا خەلكی ل دژی داگیركەران. ل ڤێرێ هونەر سنوورێن ترسێ دشكێنیت و پەیاما ئازادیێ بەلاڤ دكەت. دیسا هونەر وەك ئامرازێ پرۆپاگندەیێ ژی دهاتە بكارئینان و ئالیێن دەستهەلاتێن سیاسی باش دزانن كو هونەر چەند یێ ب هێزە، لەوما هەول ددەن بكاربینن بۆ بەرژەوەندیێن خۆ. یان هزرا ئایدیۆلۆژیایا خۆ بسەپینن. ل ڤێرێ هونەر ژ ئازادیێ دكەڤیت و دبیتە بەردەستێ سیاسەتێ. دا كو رەوایەتیێ بدەتە دەستهەلاتێ.
هونەر ژبۆ دروستكرنا رایا گشتی و دیپلۆماسیا هونەری گەلەك ب هێزە و د ناڤ جڤاكێ دا ئەو تشتێ سیاسەتمەدار ب سەدان گۆتاران نەشێن بگەهینن؛ هونەرمەندەك دشێت ب دیمەنەكێ سینەمایی یان تابلۆیەكی یان ژی ب سترانەكێ بگەهینیت. هونەر پرەكا ب هێزە بۆ گەهاندنا ئازار و هیڤیێن گەلەكی بۆ جیهانێ.
بۆ نموونە كاودانێن ل رۆژئاڤا چاوا كەزیەكا كچەكێ هاتە ژێڤەكرن و سترانێ و تابلۆیێن كەزییا چ دەنگڤەدان نیشا دا، هەر وەسا فیلمێن سینەمایی یێن كوردی ل فەستیڤالێن جیهانی شیاینە دۆزا كوردی بگەهیننە جهێن كو دپیلۆماسیەتا سیاسی نەگەهەشتیێ. ئەڤە نیشا ددەت كو هونەر دشێت سیاسەتا دەرڤە ژی ئاراستە بكەت.
ئەم دێ بەحسی كارتێكرنەكا دی یا هونەری كەین كو ئەوژی ئەوە كو ب ڕێكا كۆمێدیا یێ وەك دراما یان ئەكتەری كێماسیێن حوكمەتێ و گەندەلیا سیاسی و یا خزمەتگوزاری ریسوا دكەت. ئەڤ شێوازە وە دكەت خەلك ب چاڤەكێ دی سحكەنە سیاسەتمەداران.
د ئەنجام دا. هونەر و سیاسەت هەرچەندە دو جیهانێن جودانە. لێ ل خالەكێ دا تێكهەل دبن كو ئەو ژی مرۆڤ و جڤاكە. سیاسەت قانوونان دگۆهوریت. لێ هونەر هزر و بیران دگۆهوریت، دەمێ سیاسەت دكەڤیتە بن گڤاشتنێن بەرژەوەندیان. هونەر وەك وژدانا زیندی یا جڤاكێ دمینیت. لەوما هەر گۆڕانكاریەكا سیاسی یا مەزن. بێی هەبوونا پاشخانەكا هونەری و رەوشەنبیری سەرناگریت یان ژی بەردەوام نابیت.
