جـلكێن كـوردی ژ كـەڤناریـا زاگـرۆسـی بـۆ هێمایێ بـەرخـوەدان و مانەڤـەیێ
سەگڤان عەبدولخالق زێباری
جلكێن كوردی ژ ڕەنگێن سروشتی بۆ ناسنامەیا نەتەوەیەكێ،هەیڤا ئادارێ د سالنامەیا دیرۆكا گەلێ كورد دا، نە بتنێ هەیڤا بووژانەڤەیا سروشتی و نەورۆزێ یە، بەلكو هەیڤا سەرهلدان و ساخكرنەڤەیا هێما و شكۆمەندییێن نەتەوەیی یە. د ڤێ هەیڤێ دا، ڕۆژا ١٠ێ ئادارێ وەك «ڕۆژا جلوبەرگێن نەتەوەیی یێن كوردی» هاتییە دیاركرن. د ڤێ ڕۆژێ دا، شەقام، قوتابخانە، فەرمانگەهـ و هەموو گۆڕەپانێن كوردستانێ ب ڕەنگێن جوان و جودا جودا یێن جلوبەرگێن كوردی دهێنە خەملاندن، و تابلۆیەكا زیندی ژ یەكگرتن و شانازیێ نیشانی جیهانێ ددەن.
جلوبەرگێ كوردی، نە تەنێ پارچەیەكا قوماشی یە كو بۆ داپۆشینا لەشی بهێتە بكارئینان؛ بەلكو گوزارشتەكە ژ سروشتێ دەوڵەمەندێ كوردستانێ. چونكی د ڕۆژژمێرا نەتەوەیێ مە دا، ١٠ێ ئادارێ نە بتنێ ڕۆژەكا ئاسایی یە بۆ نیشاندانا ڕەنگان، بەلكو ساخكرنەڤەیا ناسنامەیەكا دێرینە كو ڕەهـ و ڕیشالێن وێ د كووراتییا دیرۆكا چیا و دۆلێن زاگرۆسی دا چۆینە خوارێ.
جلوبەرگێن كوردی، ب نەخشە و ڕەنگێن خۆ یێن هەمەڕەنگ و جوان، تابلۆیەكا زیندییا سروشتێ دڵڕەڤێنێ كوردستانێ نە. وەك چیا، ڕویبار، و دۆلێن مە تژی ژ جوانی و ڕەنگێن جودا نە، ب هەمان شێوە كراس و خەفتانێن كچ و دایكێن مە، و شال و شاپكێن گەنج و بابێن مە، ڤێ جوانیێ د بەرجستە دكەن. هەر تالەكا دەزگەكی كو د ڤان جلان دا هاتییە بكارئینان، چیرۆكەكا ڤیانێ، خوەڕاگریێ و كاروانێ خەباتا نەتەوەیێ مە دگێڕیت.د سەردەمێن جودا جودا یێن دیرۆكێ دا، نەیارێن مە بزاڤ كرینە زمان، كەلتوور و ناسنامەیا مە ژناڤ ببەن، لێ باب و باپیرێن مە ب پاراستنا ڤان جلوبەرگان وەكی چەكەكێ باوەریێ و كەلتووری، ڕێگر بوون ل بەرانبەر هەموو سیاسەتێن تواندنەڤەیێ. جلوبەرگێ كوردی، ئالایێ مەیێ دوویێ یە، نیشانا شكۆمەندییا مەیە، وگرێدانامەب خەملا ئاخا نیشتیمانی ڤەدیار دكەت.
ئەڤ ڕۆژە، ڤەگێڕانا چیرۆكا گەلەكی یە كو ب سەدان سالە د ڕێكا كەلتوور و دابونەریتێن خوە ڤە، بەرەڤانیێ ل هەبوونا خوە یا نەتەوەیی دكەت.
ئەگەر ئەم لاپەڕەیێن دیرۆكێ هەل بدەین، دێ بینین كو شێوە و دیزاینا جلوبەرگێن كوردی ڤەدگەڕیت بۆ سەردەمێ ئیمپراتۆریەتا میدیا و شارستانییەتێن كەڤنار یێن میزۆپۆتامیا. كەڤرتاش و نەخشەیێن ل سەر دیوارێن شوونوارێن دیرۆكی ل دەڤەرێ، ب ڕوونی وێنەیێ وان مرۆڤان نیشان ددەن كو جلوبەرگێن وان گەلەك نێزیكی شال و شاپك، كورتەك و پشتێنێن ئەڤرۆ یێن كوردانە. دیارە كو ئەڤ جلوبەرگە د بنەڕەت دا ئەنجامێ كارلێكا مرۆڤێ كورد بوویە دگەل ژینگەها سەخت و چیا یێن كوردستانێ؛ ب شێوەیەكێ هاتیینە داهێنان كو ل گەل وەرزی، جوگرافیا و ئاسانكارییا كار و خەباتێ دگونجان.
ژ لایێ سیاسی و كۆمەلایەتی ڤە، جلوبەرگێ كوردی د درێژییا سەدەیێن بۆری دا، ب تنێ پێداویستییەكا پۆشینێ نەبوویە، بەلكو بوویە سەنگەرێ پێشیا بەرەڤانیكردنێ دژی سیاسەتێن تواندنەڤەیێ (ئاسیمیلاسیۆن). نەیارێن كوردان د قۆناغێن جودا جودا دا، چەندین جار هەول داینە قەدەغەیێ بێخنە سەر ل بەركرنا جلوبەرگێن كوردی، ب تایبەتی ل پشكێن دی یێن كوردستانێ، ب مەرەما سڕینا ناسنامەیا نەتەوەیی. لێ د بەرانبەر ڤێ ڕەشبگیریێ دا، مرۆڤێ كورد، ب تایبەتی ژنا كورد یا خوەڕاگر، جلوبەرگێ خوە وەك چەكەكێ مەدەنی، ئاشتیانە و كاریگەر بكارئینا. پاراستنا ڤان جلان و ڤەگۆهاستنا وان ژ نەوەیەكێ بۆ نەوەیەكێ دی، شكاندنا وێ پیلانێ بوو كو دخواست كوردان بێ كەلتوور و بێ ناسنامە بهێلیت. ژ لایەكێ دی ڤە، جلوبەرگێ كوردی د مێژوویا بزاڤا ڕزگاریخوازا گەلێ مە دا، بوویە هێمایێ پیرۆز یێ پێشمەرگەی. پێشمەرگەیێن كوردستانێ ب شال و شاپك و خاكیێن خوە ڤە، داستانێن هەرە مەزن یێن قوربانیدانێ تۆمار كرن. ئەڤ جلە بوونە بەرگێ پیرۆز یێ پاراستنا ئاخێ، و هەر تالەكا پشتێنا وان، باوەری و گرێدانا وان ب نیشتیمانی ڤە موكمتر دكر.
